Tibetan
་བའོ། །རྟག་པར་རང་སྣང་དག་ནས་ནི། །རིག་པ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །ངེས་ཚིག་ནི། རང་ཤར་ལས། དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཕྱིར། །སོ་སོར་རྟོག་ཅེས་དེ་ལ་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། ཐལ་འགྱུར་ལས། སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བྱེ་བྲག་ལ། །གཉེན་པོའི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། །རྟོག་པ་ཞེས་ནི་མཚན་ཉིད་མཐོང༌། །རང་སྣང་འཕེལ་དང་བཅས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ལ། །ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་སྐྱོན་དག་གོ །ཞེས་སོ། ། དབྱེ་ན་ལྔ་སྟེ། རང་ཤར་ལས། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དོན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས། རྟོག་པ་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྒྲ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས། སྒྲ་དང་ཚིག་ལ་མི་གནས་པར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྔའོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི། རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། བློ་ལ་སྣང་བའི་ཐེ་ཚོམ་གྲོལ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །སྣ་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པ་སྟེ། །དེ་ལས་དབྱེ་ན་དོན་རྣམས་འབྱུང༌། །དོན་རྣམས་འབྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །རྟོག་པའི་དོན་ལས་མི་འདའ་ཞིང༌། །སྐད་ཅིག་གསུམ་ལ་གྲོལ་བྱེད་པ། །སྐད་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །སྒྲ་ཚིག་རིག་པའི་ངོ་བོ་འདས། །ཐ་སྙད་གཅིག་ལ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། །སྒྲ་རྣམས་སེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །སྒྲ་ཚིག་ཐམས་ཅད་དོན་ལ་རྫོགས། །རིག་པའི་ཀློང་དུ་ཚིག་རྣམས་འདས། །ཚིག་ལ་མི་གནས་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །ཞེས་སོ། །བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལའང་ངོ་བོ། ངེས་ཚིག དབྱེ་བ་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་ནི། རང་དོན་རིག་པའི་ངང་དུ་གྲུབ་ནས་གཞན་དོན་ནོར་བུ་ལྟར་ལྷུན་གྲུབ་རྩོལ་མེད་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། །འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་རང་འགགས་ ནས། །ཆོས་ཀུན་རང་གཞག་རང་གྲོལ་ལོ། །རང་གྲོལ་རྫོགས་པའི་གཞི་སྣང་ལས། །ཆ་ཕྲ་རྡུལ་བྲལ་དྲི་མེད་ཐོབ། །རྟོག་དཔྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་སྟེ། ། གང་གིས་མ་ཕྱེའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། རང་ཤར་ལས། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཅིར་སྣང་རིག་པའི་ངང་དུ་རྫོགས། །ཞེས་སོ། །ངེས་ཚིག་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། རང་བཞིན་རྫོགས་པས་སྣང་མཐའ་ཟད། །ཅིག་ཅར་རྟོག་པས་བྱ་བའོ། །གྲུབ་པས་འདོད་པ་བྲལ་བ་ལ། །བསྐྱར་དང་ཟློགས་༼༡༽པ་མེད་པའོ། །ཡེ་ནི་གནས་པའི་དོན་ཉིད་ལ། །ཤེས་པས་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ནི། ། ཆོས་རྣམས་ཟད་པའི་སར་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་ལྔ་སྟེ། རང་ཤར་ལས། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས། བྱ་བ་ལ་མི་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བྱ་བ་བཏང་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས། སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྔའོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། རང་རིག་འཛིན་པའི་ཆོས་ལས་གྲོལ། །ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་མིང་ལས་འདས། །བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །ཐུགས་རྗེའི་འོད་ཟེར་ཕྱོགས་བཅུར་འཕྲོ། །སྤྲུལ་པས་འགྲོ་བའིདོན་བྱེད་ཕྱིར། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །འགྱུར་མེད་ངང་ལ་བྱ་བ་བཏང༌། །མཚན་མའི་ཆོས་ལས་འདས་པ་ནི། །བྱ་བ་མི་གནས་ཡེ་ཤེས་ ཡིན། །རིག་པ་རྟོག་མེད་གསལ་བ་ལ། །ཤེས་པ་ངང་གིས་དལ་བ་ནི། །བྱ་བ་བཏང་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །ཕྱི་ནང་གསང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རིག་པའི་ཀློང་དུ་ཀུན་འདུས་པས། །སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དོན་གསུམ་པ་སྤྲུལ་སྐུ་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཤེས་བྱ་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་ བྱ། །ཞེས་པས། གདུལ་བྱའི་ངོར་སྣང་བའི་སྤྲུལ་སྐུ་དེ་ཡང་བེམས་སྟོང་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་མཛད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ནོར་བ་དང༌། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པས་སྐྱེ་འགག་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་སྟོན་ལ། ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་འདྲེས་པར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པས་ཆོས་ཅན་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དུ་དབང་པོ་དང་ཆོས་དང་ལས་འབྲས་དང་ལམ་ལ་སོགས་འདོམས་པར་མཛད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལའང་ངོ་བོ། ངེས་ཚིག རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་ནི་ཆོས་སོ་ཅོག་གི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཇི་ལྟ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བཤད། །སྣང་ཆོས་བརྗོད་གཞི་བྲལ་བ་ལ། །རང་སྣང་དག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གསལ། །དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མཁྱེན་པ་ལ། །རང་དོན་རྟོགས་པས་འཁྲུལ་རྒྱུན་ཟད། །ཅེས་པ་དང༌། ཀློང་དྲུག་པ་ལས། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་ཉིད་མཁྱེན་པའི། །ཐུགས་རྗེའི་ཆ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །རང་གི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མཁྱེན། །ཞེས་སོ། །ངེས་ཚིག་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཇི་ཞེས་བྱ་བ་གནས་ལུགས་ལ། །ལྟ་བ་ཡེང་བ་མེད་པར་སྤྱོད། །མཁྱེན་པ་འགག་པ་མེད་ཕྱིར་རྫོགས། །ཡེ་ནི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ལ། །ཤེས་པས་ཚད་དུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་ཆོས་ཅན་སྣང་བའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་སྟོ
Chinese
是也。 恒常自显清净中， 觉性成为对境性。 如是说。 定义是， 自显中说： 二十一根之故， 称为个别思择。 如是说。 以及，决断中说： 个别名为差别， 以对治之方式出现， 思择名为见自性， 具有自显增长。 智慧最初生起时， 以知除烦恼过患。 如是说。 分为五种，自显中说： 个别思择之智慧与一切义理善加辨别之智慧二者， 思择刹那生起之智慧与一切声响完全遣除之智慧二者， 不住于声与词之思择与五者。 彼等之义是， 续部彼者中说： 显现于心之怀疑解脱， 是个别思择之智慧。 种种聚集为一， 从彼分别则义理生， 是义理分别之智慧。 不离思择之义， 三刹那解脱者， 是刹那生起之智慧。 声词觉性之自性已过， 以一语圆满之故， 是声响遣除之智慧。 一切声词于义理圆满， 词句已过觉性之界， 是不住于词之智慧。 如是说。 成所作智亦有体性， 定义。 分为三种，体性是， 自利于觉性中成就后， 他利如宝般任运成就无勤而生，决断中说： 称为成所作， 努力与勤作自然止息， 一切法自立自解脱。 自解脱圆满之基显现中， 获得微细离尘无垢， 是已过思择分别之境， 是未以任何分开之法性。 如是说。 以及，自显中说： 成所作智是， 任何显现皆圆满于觉性中。 如是说。 定义是， 决断中说： 自性圆满故显现边际尽， 一切时思择故为事业。 成就故于离欲者， 无有重复与返回。 耶是安住之义， 以知现证后， 诸法到达穷尽之地。 如是说。 分为五种，自显中说： 成所作智与一切事业之智慧二者， 不住于事业之
English
Is also. Always from pure self-appearance, Awareness becomes the object. Thus it is said. The definition is, from Self-Appearance: Because of the twenty-one faculties, it is called individual discernment. Thus it is said. And, from the Consequence: Individual is called distinction, Appearing as an antidote, Discernment is seeing the characteristic, With the increase of self-appearance. When wisdom first arises, With knowledge, faults of afflictions are purified. Thus it is said. Divided into five, from Self-Appearance: The wisdom of individual discernment and the wisdom of thoroughly distinguishing all meanings, The wisdom of discernment arising in an instant and the wisdom of completely eliminating all sounds, The discernment that does not abide in sound and words, and the five. The meaning of these is, from the Tantra itself: Doubt appearing in the mind is dispelled, It is the wisdom of individual discernment. Gathering various things into one, From that division, meanings arise, It is the wisdom of distinguishing meanings. Not deviating from the meaning of discernment, Liberating in three instants, It is the wisdom of arising in an instant. The nature of sound, word, and awareness has passed, Because it is complete in one expression, It is the wisdom of eliminating sounds. All sounds and words are complete in meaning, Words have passed into the realm of awareness, It is the wisdom that does not abide in words. Thus it is said. The wisdom of accomplishing activities also has essence, Definition. Divided into three, the essence is, After self-benefit is accomplished in the state of awareness, Other-benefit arises spontaneously and effortlessly like a jewel, from the Consequence: It is called accomplishing activities, Effort and exertion naturally cease, All phenomena are self-established and self-liberated. From the basis of self-liberation's completion, Obtain subtle, dust-free, and stainless, It has passed beyond the realm of thought and analysis, It is the nature of phenomena that has not been separated by anything. Thus it is said. And, from Self-Appearance: The wisdom of accomplishing activities is, Whatever appears is complete in the state of awareness. Thus it is said. The definition is, from the Consequence: Because the nature is complete, the limit of appearance is exhausted, Because of simultaneous discernment, it is activity. Because of accomplishment, for those who are free from desire, There is no repetition or reversal. Ya is the meaning of abiding, After becoming manifest through knowledge, Phenomena have reached the place of exhaustion. Thus it is said. Divided into five, from Self-Appearance: The wisdom of accomplishing activities and the wisdom of all activities, Not abiding in activitie
Chinese
，以及舍弃作用之智慧二者。断除增益之智慧等五者。这些的意义在那续部中说：从自明觉持之法中解脱，超越施设名言之名，是成就作用之智慧。慈悲之光芒普照十方，为以化身成办有情之义故，是作事业之智慧。于不变之状态中舍弃作用，超越有相之法，是不住作用之智慧。于觉性无念明朗之时，了知自然寂静，是舍弃作用之智慧。内外秘密之诸法全部，于觉性之界中全部汇集，是断除增益之智慧。如是说。第三，宣说广大化身普周之智慧有二。超越论式中说：所知总摄之智慧，应知为二种。如是说。所化众生前显现之化身，并非如无实质之空影像，而是以二种智慧任运成就利益有情之事。如何如实知，即不错乱知晓诸法之自性，以及通达胜义谛，故示现远离生灭戏论之法性如虚空。如何尽所有知，即不混淆知晓诸法之相，以及通达世俗谛，故于所法如幻化八喻中，开示根、法、业果和道等。如是二种智慧中，如何如实知之智慧也有体性、词义解释、差别三种。体性是不颠倒知晓一切诸法之实相。超越论式中说：宣说如何如实知之智慧，于显现法离言说之境，自显清净之影像明朗，于知晓事物之实相时，以证悟自义而灭尽错乱之流。以及，六界中说：以知晓所知如何如实之，慈悲分之智慧，知晓自己事物之实相。如是说。词义解释是，超越论式中说：如何之名为实相，无有动摇而行持，知晓无有止息故圆满，耶是成为道，以知而至量。如是说。差别是，知晓所法显现之实相如何如实，以及法性空
English
, and the wisdom of abandoning actions. The wisdom of cutting off superimpositions and the other five. The meaning of these is stated in the same tantra: "Liberated from the Dharma held by self-awareness, transcending the name of imputed terms, is the wisdom of accomplishing actions. The rays of compassion radiate in all ten directions, for the purpose of benefiting beings through emanations, is the wisdom of performing actions. Abandoning actions in the unchanging state, transcending the Dharma of characteristics, is the wisdom of non-abiding action. When awareness is clear and without thought, and knowledge is naturally calm, it is the wisdom of abandoning actions. All the inner, outer, and secret Dharmas, all gathered in the realm of awareness, is the wisdom of cutting off superimpositions." Thus it is said. The third, explaining the extensive wisdom of the all-pervading Nirmanakaya, has two parts. The Uttaratantra states: "The wisdom that summarizes the knowable is to be known as twofold." Thus, the Nirmanakaya that appears to those to be tamed is not like an insubstantial empty image, but rather spontaneously accomplishes the benefit of beings through two kinds of wisdom. Knowing how it is, one knows the essence of all Dharmas without error, and by realizing the ultimate truth, one shows the Dharmata, like the sky, free from the elaboration of arising and ceasing. Knowing how many there are, one knows the aspects of all Dharmas without mixing them, and by realizing the conventional truth, one teaches the faculties, objects, actions and results, and the path, etc., in the eight examples of illusion. Thus, among the two kinds of wisdom, the wisdom of knowing how it is also has three aspects: essence, definition, and distinction. The essence is to know the reality of all Dharmas without inversion. The Uttaratantra states: "The wisdom of knowing how it is is explained. In the realm of phenomena that are free from expression, the image of self-appearance is clear. When one knows the reality of things, the stream of confusion is exhausted by realizing one's own benefit." And, in the Klong Drugpa it states: "With the wisdom of the compassionate aspect that knows how the knowable is, one knows the reality of one's own things." Thus it is said. The definition is, the Uttaratantra states: "How is called reality, practicing without wavering in view, knowing is complete because there is no cessation, Ye is what has become the path, reaching the limit by knowing." Thus it is said. The distinction is, knowing how the reality of the appearance of phenomena is, and the Dharmata emptiness.