Tibetan
་བ་རང་ཀ་མ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉི་མ་སྒྲིབ་པས་སྤྲིན་དང་འདྲ་ལ། །ཡེ་ཤེས་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་སེམས་ཀྱི་དྲན་བསམ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། །སེམས་ནི་བག་ཆགས་ཀུན་གྱི་གཞི། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཡིན། །གཟུང་བ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སེམས། །དེ་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཡང༌། ཡེ་ཤེས་དྲན་གཞི་ཉིད་དང་བྲལ། །ཅེས་སོ། །ཀློང་དྲུག་པ་ལས་ཀྱང༌། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཕྱེད་ན། ཉི་མ་སྤྲིན་ཕུང་གིས་བསྒྲིབས་་པ་དང་འདྲ་སྟེ་ཕྱིར་སྣང་བའི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སོ། །དེའང་སེམས་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་དང་འབྱུང་ཁུངས་དང་གསོག་བྱེད་དང་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང༌། མ་རིག་པའི་ཁྱིམ་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉི་མ་དང་འགལ་ཞིང་སྒྲིབ་པ་སྟེ། རང་ཤར་ལས། སེམས་ནི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའོ། །སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གསོག་པའོ། །སེམས་ནི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ །བག་ཆགས་དེ་ཡང་འགེགས་པར་དཀའ་བས། རང་གི་སྣང་བ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ། མ་རིག་པ་མཉམ་དུ་གནས་པས། ཞེས་དང༌། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། སེམས་ནི་འདུས་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །དྲི་མ་ཉིད་དང་ཡང་སྦགས་པས། །ཀུན་གཞི་སྡུད་པའི་སེམས་ལ་སོགས། །དྲི་མའི་གྲངས་སུ་གྱུར་པས་ན། །ཞེས་སོ། །དེའང་རིག་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་སེམས་དེ་ཡོད་པར་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་ལ། སེམས་དེས་ལས་བསགས་པས་འཁྲུལ་པ་ཉིད་འཁྲུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཁོར་བའི་ལས་བྱེད་དོ། །སེམས་དེ་རིག་པ་ལས་གྲོལ། །དག་ཟད་བྱང་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིག་པ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྲལ་བྱ་དྲི་མའི་ཚོགས་ཡང་དག་པ་ནི། སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་དེ་བྲལ་ན་སངས་རྒྱས་ས། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་ཟད། །འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་དེས་འགྲོ། །དེ་མིན་འགྲོ་བར་ནུས་མིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་རྣམས་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན། །ཅེས་སོ། །སེམས་དེ་ཡང་ཡུལ་སྣང་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བརྡ་དང་མིང་དང་སྤྱི་འཛིན་པ་གཟུང་བ་ཡུལ་གྱི་སེམས་དང༌། དེའི་ཁྱད་པར་ལ་དཔྱོད་ཅིང་ཞིབ་མོར་འབྱེད་པ་འཛིན་པ་ཡུལ་ཅན་གྱི་སེམས་གཉིས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་པས། གཟུང་བ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སེམས། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་དགོས་པར་ཐུན་མོང་གི་གི་གཞུང་ལས་ཀྱང༌། སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། ཅེས་པ་དང༌། ཚིགས་གསལ་དུ། སེམས་དང་སེམས
Chinese
如同乌云遮蔽了智慧的太阳。智慧，如同法身一般，具足清净，不与心的思绪同在，如同太阳一般。正如其所说：心是所有习气的根本，是众生的垢染。心执着于所取的对境，因此是轮回的自性。又说：智慧远离忆念的处所。在《六界》中也说：如果不能区分心和智慧的自性，就像太阳被乌云遮蔽一样，无法发挥向外显现的作用。心是业、烦恼和所有习气的根本、来源、积聚者和发起者，并且常住在无明的家中，因此与智慧的太阳相违背并遮蔽它。在《自显》中说：心是积聚所有习气的，心是积聚所有烦恼的，心是所有习气的根本，而且这些习气难以阻挡，因此遮蔽了自己的显现，与无明同在。在《摩尼宝鬘》中说：心是聚合产生的，也与垢染相混杂，如阿赖耶识等积聚的心，都属于垢染之列。因此，因为觉性具有遮蔽者——心，所以称为有情。心积聚业，因此一个迷惑接一个迷惑地进行轮回的活动。当心从觉性中解脱，清净、耗尽、净化时，就称为佛，因为觉性远离垢染。因此，真正应该去除的垢染之集合，就是心。正如其所说：当心解脱时，就成佛了，所有有情众生的垢染都耗尽了。众生是由心而行的，没有心就无法行走，因此众生就像迷惑的轮子一样。心也分为两种，即执着于对境的心，它执着于“这是此物”的表相、名称和总相；以及能辨别和详细分析其差别的能取对境的心。因此说：心执着于所取的对境。这些在共同的经论中也有必要说明，如说：心的止息就是以身来显现。在《释论》中：心与心。
English
Like clouds obscuring the sun of wisdom. Wisdom, like the Dharmakaya, is complete with purity, not dwelling with the thoughts of the mind, like the sun. As it says: The mind is the basis of all habits, it is the impurity of sentient beings. The mind grasps at objects, therefore it is the nature of samsara. And again: Wisdom is separate from the basis of memory. In the Klong Drug Pa, it also says: If the self-nature of mind and wisdom are not distinguished, it is like the sun obscured by clouds, unable to perform the function of outward appearance. Moreover, the mind is the basis, source, accumulator, and instigator of all actions, afflictions, and habits, and always dwells in the house of ignorance, thus opposing and obscuring the sun of wisdom. In Rangshar it says: The mind gathers all habits. The mind accumulates all afflictions. The mind is the basis of all habits, and these habits are difficult to stop, therefore they obscure one's own appearance, dwelling together with ignorance. In the Garland of Pearls it says: Because the mind arises from aggregation, it is also mixed with impurity. The mind that accumulates the alaya, etc., is counted among the impurities. Therefore, because awareness possesses the obscuring mind, it is called sentient being. Because the mind accumulates karma, it performs the activity of wandering from one delusion to another. When the mind is liberated from awareness, purified, exhausted, and cleansed, it is called Buddha, because awareness is free from impurity. Therefore, the collection of impurities that should be abandoned is truly only the mind. As it says: When the mind is abandoned, one becomes a Buddha, the impurities of all embodied beings are exhausted. Beings wander by the mind, without it they cannot wander, therefore beings are like a wheel of delusion. The mind is also divided into two: the mind that grasps at objects, which holds onto the appearance, name, and generality of "this is this object"; and the mind that examines and analyzes the distinctions of that, the mind that grasps at the object. Therefore it is said: The mind grasps at the object. These also need to be explained in the common scriptures, such as: The cessation of the mind is manifested by the body. In the Commentary: Mind and mind.
Tibetan
་ལས་བྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་དང་ཞེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་བྲལ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱང་མི་འདོར་བ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ནི། ནམ་མཁའ་ལྟར་སྤྲོས་པ་ཞི་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚད་མེད་པའི་གཞི་དང་འབྱུང་ཁུངས་འཁོར་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཆོས་སྐུའི་ཁྱིམ་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་ཚང་ཚིང་ཐམས་ཅད་བསྲེགས་པས་མེ་ལྟར་གནས་པ་སྟེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་བསྲེགས་པས། །ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་མེ་བཞིན་ཟ། །ནམ་མཁའ་ཉིད་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། །སྟོང་གསལ་རིག་བཅས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །འདིར་མི་ཤེས་པ་ཁ་ཅིག སེམས་མེད་ན་བེམས་པོའམ་མུན་པ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའང་ཐོས་པ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མེད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པས་རིག་པ་འགག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་མ་རིག་པ་འཁྲུལ་པའི་སེམས་འགགས་པས། ཡེ་ཤེས་གསལ་བའི་ཉི་མ་འཆར་ཏེ། མཚན་མོ་སངས་པས་ཉིན་མོ་ཤར་བ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི། མ་རིག་པ་རིག་པའི་ཁྱབ་བྱེད་ཡིན་པས། སེམས་འགགས་དུས་རིག་པ་འགག་པར་འདོད་པའང་ཤིན་ཏུ་ནོར་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། རིག་པས་མ་རིག་པ་ལ་ཕར་ཁྱབ་ཀྱང༌། མ་རིག་པ་ལ་ཚུར་མ་ཁྱབ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཞིན་ནོ། །སེམས་ལ་མ་རིག་པས་ཁྱབ་པས། སེམས་ཀྱི་ཁྱབ་བྱེད་དུ་འཐད་ཀྱི། རིག་པ་ལ་མ་ཁྱབ་པས། མ་རིག་པ་རིག་པའི་དབྱིངས་ནས་ལྡོག་པའམ་རྒྱུན་འཆད་པར་འདོད་དོ། །དེས་ན་སེམས་འགགས་དུས་གཞི་མ་རིག་པ་ཆ་དང་བཅས་པ་འགགས་ཀྱང༌། རིག་པ་མ་འགགས་ཏེ་འགགས་གཞི་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པའང་མེད་ན་གང་གི་སྟེང་དུ་འགག་བསམ་པར་འོས་སོ། །འདིར་མ་རིག་པ་སེམས་ཀྱི་ཆ་དང་བཅས་པ་འགགས་པས་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་རྒྱས་ཏེ་མཁྱེན་པ་གཉིས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ཐུགས་ནི་བསྐྱོད་པ་ཀུན་བྲལ་བས། །བེམས་པོ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་ཤིང་རིག་ལ་གསལ་བྱེད་སྣང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་ལུས་ལས་ཀྱང༌། སེམས་དང་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་གཉིས་སུ་འབྱེད་དོ། །དེ་ལ་སེམས་ནི་ཀུན་རྟོག་པ་འཁོར་བའི་ཆོས། སེམས་ཉིད་ནི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཏེ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་པ་ལས་ཀྱང༌། སེམས་ལ་སེ
Chinese
从……而来的进入也断绝等等。在《宝积经》中说：也远离了心、意和识，也不舍弃三摩地的境界，这是如来心意的不可思议的秘密。智慧是：如虚空般戏论寂灭，是佛法无量之基础和来源，与智慧海之众一同常住在法身之家，焚烧烦恼和习气的丛林，如火般存在。如《牟帝迦鬘》中说：焚烧一切分别念，智慧本身如火燃烧，与虚空本身相同，是空明觉知之体性。此处有些无知者说，没有心就会变得像顽石或黑暗一样，这是因为听闻太少。即使没有心，也有智慧，因此觉性不会停止。因为无明、错乱的心停止了，智慧明亮的太阳就会升起，就像夜晚过去后白天升起一样。有些人认为，无明是觉性的遍行，因此认为心停止时觉性也会停止，这是非常大的错误。虽然觉性遍及无明，但无明并不遍及觉性，就像佛的智慧一样。因为心被无明遍及，所以可以作为心的遍行，但因为没有遍及觉性，所以认为无明从觉性的界限中退转或断绝。因此，心停止时，作为基础的无明及其部分也会停止，但觉性不会停止，因为停止的基础是觉性。如果没有觉性，又应该认为在什么之上停止呢？此处，因为无明及其心的部分停止了，所以觉性增长为智慧，享受两种智慧，如《牟帝迦鬘》中说：心远离一切动摇，不像顽石一样，了知且觉察，显现光明。因此，心和智慧是各自不同的，即使在共同的身体中，也能区分心和心性，二者自性清净。其中，心是分别念，是轮回之法；心性是远离戏论，是涅槃之法。在《圣八千颂般若波罗蜜多经》中也说：心于心
English
…and the entry arising from… is also cut off, etc. In the Ratnakuta Sutra, it says: Also separated from mind, intellect, and consciousness, and not abandoning the state of samadhi. This is the inconceivable secret of the Tathagata's mind. Wisdom is: like the sky, the cessation of elaboration, the basis and source of immeasurable Buddha dharma, constantly abiding in the abode of the Dharmakaya together with the assembly of the ocean of wisdom, burning all the thickets of afflictions and habitual tendencies, existing like fire. As it says in the Garland of Pearls: By burning all discriminations, wisdom itself burns like fire, it is equal to the sky itself, it is the nature of emptiness, clarity, and awareness. Here, some ignorant people say that without mind, one would become like a rock or darkness, but this is because they have heard too little. Even without mind, there is wisdom, so awareness does not cease. When the mind of ignorance and delusion ceases, the sun of clear wisdom rises, just as day rises when night passes. Some people think that ignorance is the pervasive factor of awareness, so they think that when the mind ceases, awareness also ceases, which is a very big mistake. Although awareness pervades ignorance, ignorance does not pervade awareness, just like the wisdom of the Buddha. Because the mind is pervaded by ignorance, it is reasonable to be the pervasive factor of the mind, but because it does not pervade awareness, it is thought that ignorance turns away from the realm of awareness or is cut off. Therefore, when the mind ceases, the fundamental ignorance and its parts also cease, but awareness does not cease, because the basis of cessation is awareness. If there is no awareness, on what should one think it ceases? Here, because ignorance and its mental part cease, awareness expands into wisdom, enjoying two kinds of knowledge. As it says in the Garland of Pearls: The mind is free from all movement, it is not like a stone, it knows and is aware, it manifests light. Therefore, mind and wisdom are separate, and even in a common body, mind and mind-essence, which are naturally pure, are distinguished as two. Among them, mind is conceptual thought, the dharma of samsara; mind-essence is freedom from elaboration, the dharma of nirvana. In the Holy Eight Thousand Verse Prajnaparamita Sutra, it also says: Mind to mind