Tibetan
། །ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རང་གི་གདངས་རང་འོད་ལྔ་དང་བཅས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་རིག་པ་དྲན་རྟོག་དང་བྲལ་བའོ། །ངེས་ཚིག་དེའི་དོན་ཤེས་པས་ཡེ་ཤེས་སོ། །དབྱེ་ན་གཞི་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ། མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ལྔ། ཤེས་བྱའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སོ། །སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡེ་ཡི་དོན་གཞི་ཇི་བཞིན་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ན་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྟེན་ལ་སོགས་པས་དབྱེ་ན། ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པ་ལས། གསང་བའི་བདག་པོ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་ཅན། བརྟེན་པ་རང་གི་ལུས་བྱང་ཁོག་སྟོད་འདི་ན་བརྟེན་ནས་ཡོད། གནས་པ་སྙིང་ན་གནས་སོ། །ལམ་ནི་སྙིང་དང་མིག་གི་བར་དུ་རྩ་དར་དཀར་གྱི་སྐུད་པ་ལྟ་བུ་མཉེན་ལ་འཁྲིལ་བ། ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་མེད་པ་གཅིག་གིས་འབྲེལ་ནས་ཡོད་དོ། །དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །སྒོ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་གཉིས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྒོ་གཉིས་ཏེ་བཞི་ཡིན་ནོ། །མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་གཉིས་ནི་རང་གི་མིག་གཉིས་ཡིན་ ནོ། །ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྒོ་གཉིས་ནི་རང་གི་རྣ་བ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ངོ་བོ་སྟོང་པར་བཞུགས་སོ། །ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་བཞུགས་སོ། །སྙིང་པོ་ཟང་ཐལ་དུ་བཞུགས་སོ། །ངོ་བོ་སྟོང་པར་བཞུགས་པ་ནི། རང་གི་རིག་པ་འདི་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས། ངོ་བོ་སྟོང་པར་འདུག་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྙིང་པོ་གསལ་བར་བཞུགས་པ་ནི། རང་གི་རིག་པའི་ངོ་བོ་མ་འགགས་པར་གསལ་བ་འདི་ཡོན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་མ་འགགས་པར་གསལ་བ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟང་ཐལ་དུ་བཞུགས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་སྙིང་གི་ནང་ན་བཞུགས་པ་ཤ་ཁྲག་གི་ལུས་ཀྱིས་གཏུམས་ཀྱང་མ་ཐུམས་པར་རང་གི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མཐོང་བ་མ་འགགས་པར་གསལ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཟང་ཐལ་གྱི་དགོངས་པ་ཡིན། ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། སེམས་ནི་འདུས་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །དྲི་མ་ཉིད་དང་ཡང་སྦགས་པས། ། ཀུན་གཞི་སྡུད་པའི་སེམས་ལ་བསགས། །དྲི་མའི་གྲངས་སུ་གྱུར་པས་ན། ། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེ་བ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ། །སེམས་ནི་བག་ཆགས་ཀུན་གྱི་གཞི། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཡིན། །གཟུང་བ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སེམས། །དེ་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །སེམས་དེ་བྲལ་ན་སངས་རྒྱས་པ། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་ཟད། །འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་དེས་འགྲོ། །དེ་མིན་འགྲོ་བར་ནུས་མིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་རྣམས་འཁྲུལ་འཁོར་བཞིན། །ཐུགས་ནི་སྤྱོད་པ་ཀུན་བྲལ་བས། །བེམ་པོ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་ཤིང་རིག་པ་གསལ་བྱེད་སྣང༌། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་བསྲེག་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་མེ་བཞིན་ཟ། །ནམ་མཁའ་ཉིད་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། །སྟོང་གསལ་རིག་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་སྟོན། །དབྱེར་མེད་ཐུགས་རྗཻ་རང་ཤར་བས། ཁྱབ་ཅིང་ཀུན་འབྲེལ་ཆོས་ཀུན་རྫོགས། །དྲན་པ་ཉིད་ནི་དྲན་མེད་པས། །ཡེ་ཤེས་དྲན་གཞི་ཉིད་དང་བྲལ། །ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་གནས་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། མཚན་ཉིད་འཛིན་དང་ཡུལ་ཁྱབ་བོ། ། ཞེས་པ་དང༌། ཐིག་ལེ་ཀུན་གསལ་ལས། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ གཉིས། །གཅིག་མིན་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། །དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་དཀའ་བའི་ཆོས། ། སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་རྩལ་ཡིན་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་གཞི་མ་ཡེ་ཤེས་ཡིན། །དེ་བས་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས། །གཅིག་པ་དང་ནི་ཐ་དད་ལས། གྲོལ་བའི་མ་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེ་བ་ནི། །ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ དང༌། །གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང༌། །ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང༌། །སྒོ་ཡི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང༌། །སྐྱོན་ཡོན་སོ་སོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་ ནི། །རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །འདུག་ཚུལ་འོད་དུ་འདུག་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ། །སྣང་ཚུལ་ཕྱི་ནང་མེད་པས་ཟང་ཐལ་ལ། །སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་དངོས་པོའི་སྒྲིབ་ལས་འདས། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ནི། སྦུབས་དང་བཅས་པའི་གཟུང་འཛིན་ཡིན། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་གནས་བསྟན་པ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་བཞུགས་གནས་ནི། །རྣམ་དག་དབྱིངས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ཡིན། །ད་ལྟ་རིན་ཆེན་ཀློང་ན་བཞུགས། །འདུག་ཚུལ་གནས་དང་སྣང་ཚུལ་མཇལ། །སེམས་ནི་རླུང་ཅན་གྲོང་ན་གནས། །ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན། །རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་འབྲེལ་བ་ནི། །དཀར་འཇམ་ཁོག་པ་སྟོང་པའི་རྩ། །ཐིག་ལེ་ཁྲག་གིས་མ་གོས་པ། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ། །དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལམ་དུ་བཤད། །མགྲིན་པ་སེམས་ཀྱི་ལམ་དུ་བཤད། །དེ་ལ་དབུགས་རྒྱུ་གསང་ལམ་ཡིན། །སྒོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད། །ཡེ་ཤེས་སྒོ་དང་སེམས་ཀྱི་སྒོ། །ཡེ་ཤེས་སྒོ་ལ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་ལ་མི་སྣང་ལྐོག་གྱུར་སྒོ། །རྣ་བ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། ། གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཟང་ཐལ་བས། །མངོན་གྱུར་སྒོ་དེ་སྤྱན་དུ་བསྟན། ། སེམས་སྒོ་འདོད་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡིན། །ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་སྐུར་སྣང་སོགས། ། སེམས་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས། །དེ་དང་དེ་ལས་བྱུང་པར་རྩིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྒོ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས། མིག་དང་རྣ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོར་ འཇོག །གཞན་མི་འཇོག་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩ་ལ་རྣམ་ཤེས་རྒྱུ་བའི་ཆ་བཏགས་ན་འདྲ་མོད་ཀྱང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གདངས་སྒྲ་འོད་ཟེར་གསུམ་ད་ལྟ་དངོས་སུ་བལྟ་ཞིང་ཉན་དུ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཆ་ནས་དེ་ལྟར་བཞག་པའོ། །གནད་འདི་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་རང་གནད་ཁོ་བོས་རྟོགས་པ་འདིར་བཀོད་པའོ། །གསུམ་པ་ཡིད་དང་ཤེས་རབ་དབྱེ་བ་ནི། རིག་པས་ཡུལ་ཤེས་པས་ན་ཡིད་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀས་དོན་རིག་པར་གཅིག་པས་ཆའི་འདྲེས་པ་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཡིད་ནི་སེམས་ཀྱི་རྩལ་རྟོག་པས་ཡུལ་ཕྱིར་འབྲེངས་ནས་ཞེན་ཅིང་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟོག་པ་རང་ཀར་འགྱུར་བའོ། ། ངེས་ཚིག་ཡུལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་དོ། །དབྱེ་ན་ཀུན་ཏུ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གམ། ཡིད་ཤེས་ཡུལ་རིག་ཙམ་དང༌། ཉོན་ཡིད་ཆགས་སྡང་དུ་སྐྱེད་པ་གཉིས་སོ། །བྱེད་ལས། ལས་དང་བག་ཆགས་བསགས་ནས་འཁོར་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡུལ་ཐོག་ཏུ་སྤྱོད་ཅིང་འགྱུ་བའི་ཆ་ནས་ཡིད་ཅེས་བཏགས་སོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། ཡིད་ནི་དཔེར་ན་བྱ་སྒྲོ་རླུང་ཁྱེར་འདྲ། །ཞེས་སོ། ། ཤེས་རབ་ནི་ཐུགས་རྗེའི་རྩལ་ཤར་གྲོལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྟེ། ཡུལ་རིག་ཀྱང་ཡུལ་ཕྱིར་མ་འབྲངས་པས། རིག་གདངས་མི་རྟོག་པའོ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཤར་དུ་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པས། རྣམ་པ་སྣང་ཡང་གང་སྣང་གི་རྣམ་པ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡུལ་ངེས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ངེས་ཚིག་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅི་ཡིན་པ་སྐད་ཅིག་གིས་ཤེས་ཀྱང༌། དེ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ཞིབ་རྩིང་གི་ཚུལ་གྱིས་མི་རྟོག་པས། ཡུལ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་ཤེས་རབ་བོ། །དབྱེ་ན་ཆོས་ཅན་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་སམ། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་རིམ་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པས་ཐོས་ཀྱང་མི་རྟོག །བསམ་ཀྱང་མི་རྟོག །སྒོམ་ཀྱང་མི་རྟོག་སྟེ། སྐད་ཅིག་རྗེས་འཐུད་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པས། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། ། མཚན་བརྗོད་ལས། ཤེས་རབ
Chinese
如是说。智慧的自性是不分别的觉性，具有自显的五种光芒，执持超越痛苦之分。又是，智慧的自性是远离忆念思虑的觉性。其词义的确定是，通过了知而成为智慧。分类有，作为基础的智慧有自性、本体、大悲三者。特相有五种。所知之智慧有两种。词语使用的原因是，由于“耶”的含义是如实存在的觉性，所以是智慧。这些也根据所依等进行区分。从介绍装饰中说，秘密主，善逝是具有智慧之身者。所依是依靠自己的身体，依靠在这个上半身中。所处的位置是在心中。道路是在心和眼睛之间，像白色丝绸的线一样柔软缠绕，没有血液和血清的一个连接着。那是智慧的道路。门是显现的门有两个，隐藏的门有两个，共四个。显现的门两个是自己的眼睛。隐藏的门两个是自己的耳朵。自己的本体是清净法身，本体安住在空性中。智慧明晰地安住。心髓通透地安住。本体安住在空性中是说，自己的觉性本身没有成立任何事物和相状，所以安住在空性中就是这个。心髓明晰地安住是说，自己的觉性的本体不间断地明晰就是这个。种姓之子，自己的本体不间断地明晰就是佛的意趣。通透地安住是说，佛安住在心中，即使被血肉之躯覆盖，也没有被遮蔽，对于自己眼睛的识，显现不间断地明晰就是这个。这个就是智慧通透的意趣。如是说。这些也出自《珍珠鬘》中：心是聚合产生的缘故，与污垢本身也相染，在阿赖耶识中积聚，因为成为污垢的数量，所以心和智慧的区别，智者们应当了知。心是所有习气的根基，是有漏者的污垢。心是执取所取的对境，因此是轮回的自性。
English
Thus it is said. The essence of wisdom is the non-discriminating awareness, possessing its own radiant five lights, holding the aspect of transcendence of suffering. Moreover, the essence of wisdom is awareness free from memory and thought. The definition of that term is that wisdom is so called because it is known. If divided, the wisdom of the ground is threefold: essence, nature, and compassion. The characteristics are five. The wisdom of knowable objects is twofold. The reason for the application of the word is that the meaning of "ye" is the awareness of things as they are, therefore it is wisdom. These are also distinguished by their supports, etc. From the introduction of adornments: The Lord of Secrets, the Sugata, is one who possesses the body of wisdom. The support is relying on one's own body, relying on this upper body. The place is in the heart. The path is between the heart and the eye, like a soft and entwined white silk thread, connected by one without blood or serum. That is the path of wisdom. The doors are four: two manifest doors and two hidden doors. The two manifest doors are one's own eyes. The two hidden doors are one's own ears. One's own essence is the pure Dharmakaya, the essence dwells in emptiness. Wisdom dwells clearly. The heart essence dwells transparently. The essence dwelling in emptiness means that one's own awareness itself does not establish any thing or sign, so dwelling in emptiness is this. The heart essence dwelling clearly means that the essence of one's own awareness is clear without interruption. Son of lineage, this clarity without interruption of one's own essence is the intention of the Buddha. Dwelling transparently means that the Buddha dwells in the heart, and even though covered by the body of flesh and blood, it is not obscured, and the appearance to the consciousness of one's own eyes is clear without interruption. This is the intention of wisdom's transparency. Thus it is said. These are also from the Garland of Pearls: Because the mind arises from aggregation, and is also stained by impurity itself, it accumulates in the mind that gathers the base. Because it has become a number of impurities, therefore, the distinction between mind and wisdom should be known by the wise. Mind is the basis of all habitual tendencies, it is the impurity of those with outflows. Mind grasps the object to be grasped, therefore it is the nature of samsara.
Chinese
心若离之即成佛，有身众生垢尽除，众生皆由心而行，离此不能行世间，故诸众生如轮转。心离一切诸行故，非如顽石无知觉，乃是了知能明照。焚烧一切诸分别，智慧如火能吞噬，等同虚空无有别，空明觉性即是此。是故智慧能显现，无别大悲任运生，周遍相联诸法圆。忆念即是无忆念，智慧离却所忆境，智慧即是此般相，本基清净之智慧，体性执持及境遍。 如是说。于《明点普明》中说：心与智慧二种相，非一非异难分别，心乃智慧之妙用，心之根本即智慧，是故心与智慧二，解脱非解脱之说。心与智慧之差别，本体之门而分别，处所之门而分别，道之门而分别，门之门而分别，过患功德各别分。其中智慧之本体，自性清净法身也，安住之相安住于光，显现之相内外无别而通彻，三身无别超越事物之障碍。心之本体显示者，具有空隙之能取所取。心与智慧处所显示者，大智慧之安住处，乃是清净法界之明点，如今安住珍宝藏中，安住之相乃是处所与显现相见。心乃安住于具风之城中。道亦显示为二种相，珍宝大海相连者，乃是白色柔软空性之脉，明点未被血液所染污，大智慧周遍运行，此乃宣说智慧之道，喉咙宣说为心之道，其中气息运行乃是秘密道。门宣说为二种相，智慧之门与心之门，智慧之门有二种，周遍不现隐蔽之门，显示为二耳，光明自性通彻故，显现之门乃是眼
English
If the mind is separated, it becomes Buddha, The defilements of all embodied beings are exhausted, Sentient beings go by that mind, Without it, they cannot go into the world, Therefore, all beings are like a wheel. Since the mind is free from all actions, It is not like an inert stone without awareness, But it is knowing and illuminating. It burns all discriminations, Wisdom itself consumes like fire, It is equal to space itself, It is empty, clear, and cognizant. Therefore, wisdom reveals appearance, Undifferentiated compassion arises spontaneously, Pervading and connecting all phenomena, complete. Memory itself is without memory, Wisdom is separated from the object of memory, Wisdom itself is like this: The wisdom of the pure ground, Holding characteristics and pervading the field. Thus it is said. In "The All-Illuminating Thigle," it says: Mind and wisdom are two aspects, Not one, not different, difficult to distinguish, Mind is the activity of wisdom, The basis of mind is wisdom, Therefore, mind and wisdom, The saying of liberation and non-liberation. The distinction between mind and wisdom, Is distinguished by way of essence, Is distinguished by way of place, Is distinguished by way of path, Is distinguished by way of door, Is distinguished by way of faults and virtues. Among them, the essence of wisdom, Is the Dharma Body, pure in its nature, The way of abiding is abiding in light, The way of appearing is transparent without inner or outer, The three bodies are inseparable, beyond the obscuration of things. The essence of mind is shown as, Grasping and being grasped with hollowness. The place of mind and wisdom is shown as, The dwelling place of great wisdom, Is the thigle of the pure realm of Dharma, Now residing in the precious womb, The way of abiding is seeing the place and the appearance. The mind dwells in the city with wind. The path is also shown as two aspects, The connection of the precious ocean, Is the white, soft, hollow vein, The thigle is not stained by blood, Great wisdom pervades everywhere, This is said to be the path of wisdom, The throat is said to be the path of mind, The movement of breath within is the secret path. The door is said to be two aspects, The door of wisdom and the door of mind, The door of wisdom has two aspects, The pervasive, invisible, hidden door, Is shown as the two ears, Because of the clear nature of transparency, The manifest door is the eye.