Tibetan
་པ་ལས༔ ཀྱེ་མ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུལ་པ་ཀ་ནས་དག་པས༔ ཡིན་མིན་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཉིད་དོ༔ ཞེས་པ་དང་༔ ང་ལ་སྟོང་པ་མ་སྤངས་རྫོགས༔ ཞེས་སོ༔ དང་པོ་ནས་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་བཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ༔ དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ༔ རྒྱ་མ་ཆད་པའི་ཡེ་ཤེས༔ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས༔ སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད༔ མཐའ་དང་བྲལ་བའི་རིག་པ༔ དག་པ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་༔ ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་ལྟ་བ༔ ཡང་པ་གསལ་བ༔ མི་འགྱུར་བ༔ ཡེ་ཤེས་མི་འགག་པ༔ མི་འཁྲུལ་བའི་ཆོས་ཉིད༔ ཕྱི་རྒྱ་མ་རལ་བ༔ ནང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ལྔ་མ་འགགས་པ༔ སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་བཞུགས་སོ༔ ཞེས་རང་ཤར་ལས་བཤད་དོ༔ དེ་ལྟར་གཞི་དེ་ལ་འཁོར་འདས་གང་ཡང་གྲུབ་མ་གྲུབ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གྱི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དུ་ཕྲི་བསྣན་མེད་པར་གནས་ཏེ༔ གནས་ལུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཀྱང་༔ ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ༔ ཞེས་པ་དང་༔ ཡེ་ཤེས་རྣམ་དག་ངོ་བོ་ལ༔ ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་དང་ལྡན༔ ཅེས་པ་དང་༔ ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས༔ གཞིར་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་སྟེ༔ ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་༔ རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་༔ ཐུགས་རྗེ་རང་སྣང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ༔ ཞེས་སོ༔ ཐལ་གྱུར་ལས༔ ངོ་བོ་ཀ་དག་ཡེ་ཤེས་ལ༔ མ་རིག་པ་ཞེས་སྲིད་མེད་པ༔ གཅིག་དང་གཉིས་ཞེས་གྲངས་མེད་དོ༔ གང་དུ་མ་ཕྱེད་ཆོས་ཉིད་ལ༔ ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་མེད༔ རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཞེས༔ མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཅིར་མི་དགོངས༔ ཡུལ་དག་ངེས་པ་མེད་ཕྱིར་རོ༔ རྩལ་དང་ཡོན་ཏན་འགགས་མེད་པས༔ རོལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ལས༔ སྣ་ཚོགས་རྫོགས་པའི་གཞི་མ་འོ༔ ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ལས༔ མི་ཟད་སྣ་ཚོགས་འཆར་བའི་སྒོ༔ མཛད་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་བོར་རྫོགས༔ ཆོས་སྐུ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལས༔ ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་པ་རྫོགས་པ་ཆེ༔ ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཆར༔ འདི་མེད་འཁོར་འདས་ལྟེ་ཆད་པས༔ མཁྱེན་པས་རིག་ཅིང་གསལ་བ་འོ༔ ཞེས་པ་དང་༔ ཀློང་དྲུག་ལས༔ ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་རྣམ་གསུམ་གྱིས༔ གཞི་ཡི་ཁྱད་པར་ཚིག་ཏུ་བསྟན༔ ངོ་བོ་ཀ་དག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས༔ མ་རིག་པ་ཡི་དྲི་མ་བྲལ༔ རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས༔ འཁྲུལ་པའི་ཚིག་གི་གནོད་པ་བྲལ༔ ཐུགས་རྗེས་ཀུན་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས༔ ཐམས་ཅད་དབྱིངས་དང་འབྲེལ་བར་སྣང་༔ ཞེས་སོ༔ དེ་ལས་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་ལས་མ་འདས་ཏེ༔ ཐལ་འགྱུར་ལས༔ ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་ངོ་བོ་ལ༔ གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་དབྱེར་མེད་པའོ༔ ཞེས་སོ༔ ཡེ་ནས་སྟོང་གསལ་ཡིན་ཏེ༔ སྟོང་གསལ་ཡིན་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད༔ དེ་ཡང་རྟག་ཆད་ཡོད་མེད་ཡིན་མིན་གསལ་འགྲིབ་གང་དུ་ཡང་མ་ལྷུང་སྟེ༔ རང་ཤར་ལས༔ རྟག་ཆད་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས༔ རང་གྲོལ་ལས༔ མཐའ་བཞི་དྲི་མ་རང་སངས་ཉིད༔ ཅེས་སོ༔ དེས་ན་འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་མ་ཕྱེ་བའི་གོང་རོལ་ནས་གཞི་དངོས་པོ་གཤིས་ཀྱི་འདུག་ཚུལ་ཏེ༔ སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་པའོ༔ དེས་གཞིའི་འདུག་ཚུལ་བསྟན་ནས༔ ད་ལྟར་གཞི་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ལས་འདས་པ་དེ་ལས་འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་བ་སྤུ་ཙམ་ཡང་མ་བྱས་པར་སངས་རྒྱས༔ སེམས་ཅན་གྱིས་སྡིག་པ་སྤུ་ཙམ་ཡང་མ་བྱས་པར་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་ནི༔ གོང་དུ་བསྟན་པའི་གཞིའི་གནས་ལུགས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་རང་སྣང་དུ་མ་ཤེས་པས་འཁྲུལ་ལོ༔ དེ་ཡང་ཀློང་གསལ་ལས༔ ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལས་མ་རིག་འཁྲུལ༔ ཅེས་སོ༔ ཡང་དེ་ཉིད་ལས༔ ཡེ་ཤེས་ཁ་དོག་འབྱུང་བ་ལྔ༔ གདོད་ནས་ཡེ་ཤེས་ཙམ་ཉིད་དུ༔ བྲལ་བ་མེད་དེ་མ་རིག་འཁྲུལ༔ དེས་ན་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་ལ་གཉིས་མེད་ཟང་ཐལ་དུ་མ་ཤེས་ཤིང་༔ ལག་པའི་རྒྱབ་མདུན་ཙམ་དུ་རིག་མ་རིག་རྒྱུ་གཅིག་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་དུ་མ་ཤེས་པས་རིག་པ་མ་རིག་པར་འཁྲུལ༔ མ་འཁྲུལ་པ་ལས་འཁྲུལ་པ་བྱུང་༔ འདི་ནི་ཀ་དག་ཡིན་ནོ༔ ཞེས་པ་ནི་བྱུང་དུས་ན་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་དབྱེར་མེད་དོ༔ ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་དངོས་སུ་ཡོད་ཀྱང་མ་རིག་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་བྱུང་༔ ཡུལ་སྣང་ཆོས་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་པས་འཁྲུལ་ཏོ༔ ཐལ་འགྱུར་ལས༔ རྒྱུ་གཅིག་བྱེད་མེད་རྩ་བ་དེ༔ རང་ངོ་ཡིན་པར་མ་ཤེས་པས༔ འདི་ནི་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་འོ༔ ཞེས་སོ༔ གཞི་ལ་རིག་པའི་གསལ་ཆ་འོད་ལྔར་གཡོས་པས༔ རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་ཁ་དོག་འོད་ཁྱིམ་དུ་གསལ་ལོ༔ དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སུ་མ་ཤེས་པས་གཉིས་སྣང་གི་ཆ་ལ་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་བྱུང་༔ དཔེར་ན་དུང་ལ་སེར་པོར་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ༔ ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཡུལ་གཉིས་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་བྱུང་བས་འཁྲུལ་པ་དེ་ཅི་ལས་བྱུང་ན་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས༔ ཆ་མེད་རྡུལ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར༔ འོད་གསལ་ཉིད་ཀྱང་བག་ལ་ཆགས༔ ཞེས་སོ༔ གཉིས་སྣང་གི་འཛིན་པ་དེ་སེམས༔ དེ་ལས་མ་རིག་པའོ༔ དེ་ཡང་ཀློང་གསལ་ལས༔ ཡེ་ཤེས་གསལ་བའི་ཡུལ་དྲུག་ལ༔ གཉིས་འཛིན་སེམས་དེ་བྱུང་བའོ༔ ཞེས་སོ༔ དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ན་ཡེ་ཤེས
Chinese
从……来说，唉呀！自生之智慧，从初始即已清净，超越了是与非的边际。说完，对我来说，是未舍弃空性的圆满。如是说。从一开始，智慧即已自然成就而安住，那又是如何呢？即是：无间断的智慧，自然成就的佛陀，远离戏论的法性，远离边际的觉性，大清净的显现，无有偏颇的见地，清新而明澈，不变异，智慧不灭，不迷乱的法性，外在的界限不破裂，内在智慧的五光不熄灭，安住在身与智慧的体性之中。如是《自显》中所说。如是，在那基之上，轮涅的任何成与不成、迷与不迷的言说都已脱离，并且智慧不增不减地安住于三者之中。虽安住之方式不可思议，然智慧有三种形态。如是说。清净智慧之体性中，具本体、自性、大悲三者。如是说。《日月和合》中说：基位之智慧有三，即本体本净之智慧，自性任运成就之智慧，大悲自显之智慧。如是说。《摧毁》中说：本体本净之智慧中，无有称作无明之存在，无有称作一与二之数量。于未分别之法性中，无有仅以智慧成立之事。自性任运成就之智慧，不生不灭，勿作他想，因境无有定故。功用与功德无有止息，仅于嬉戏中显现，乃是圆满诸事之根本。大悲周遍之智慧中，乃无尽显现万象之门，如事业般显现，体性圆满。法身空性之自性中，智慧觉知极为圆满，自然而然向众生显现。无此则轮涅断绝命脉，以觉知而了知，且甚明了。如是说。《虚空六法》中说：智慧本身以三种方式，于基之差别以言词显示。以本体本净之智慧，远离无明之垢染。以自性任运成就之智慧，远离迷乱之语害。以大悲周遍之智慧，一切显现与法界相连。如是说。因此，不离本体、自性、大悲三者。《摧毁》中说：智慧自显之本体中，以三种方式无有分别。
English
From... it is said, "Alas! The self-originated wisdom, pure from the very beginning, transcends the limits of yes and no." And, "For me, it is the perfection of not abandoning emptiness." So it is said. From the beginning, wisdom has been naturally established and abides, and how is that? It is like this: Uninterrupted wisdom, spontaneously accomplished Buddha, the nature of reality free from elaboration, awareness free from extremes, the appearance of great purity, a view without partiality, fresh and clear, unchangeable, wisdom that does not cease, the nature of reality that does not err, the outer boundaries do not break, the five lights of inner wisdom do not fade, abiding in the essence of body and wisdom. This is what is said in "Self-Arisen." Thus, on that basis, whatever arises in samsara and nirvana, the terms of accomplishment and non-accomplishment, delusion and non-delusion, are free from such designations, and wisdom abides in the three without increase or decrease. Although the way it abides is inconceivable, wisdom is of three kinds. It is said, "In the essence of pure wisdom, there are three: essence, nature, and compassion." And, "In the Union of Sun and Moon, there are three wisdoms that abide as the basis: the wisdom of essence-purity, the wisdom of self-existing spontaneity, and the wisdom of compassion's self-appearance." So it is said. In "Destruction," it is said: "In the wisdom of essence-purity, there is no existence called ignorance, there is no number called one or two. In the undivided nature of reality, there is nothing established merely as wisdom. The wisdom of self-existing spontaneity, does not arise or cease, do not think otherwise, because the objects are not definite. Because skill and qualities are without cessation, it appears merely as play, the basis for the perfection of all things. In the wisdom of all-pervading compassion, it is the door through which endless varieties appear, appearing like activity, perfect in essence. In the nature of the empty dharmakaya, wisdom and knowledge are completely perfect, naturally appearing to sentient beings. Without this, samsara and nirvana are cut off at the navel, known and clear through knowledge." So it is said. In "Six Spaces," it is said: "Wisdom itself, in three ways, shows the distinctions of the basis in words. With the wisdom of essence-purity, it is free from the stain of ignorance. With the wisdom of self-existing spontaneity, it is free from the harm of deluded words. With the wisdom of all-pervading compassion, everything appears connected to the expanse." So it is said. Therefore, it does not depart from the three: essence, nature, and compassion. In "Destruction," it is said: "In the essence of self-appearing wisdom, there is no separation in the way of the three."
Chinese
༔ ཞེས་སོ༔ 本来就是空明，空明且不变。它也没有落入常断、有无、是与非、明与暗的任何一边，如《自显》所说：超越常断二边的边际。如《自解》所说：四边垢染自清净。如是说。因此，在未分轮回与涅槃之前，基的实物自性的存在方式是：安住于三身五智的自性中。这样显示了基的存在方式后，现在，从超越基的迷惑与不迷惑的状态中，轮回与涅槃二者之间的迷惑是，普贤王如来没有做丝毫善业而证悟成佛，众生没有做丝毫罪业而流转轮回，这是因为没有认识到上面所说的基的自性任运成就的智慧是自显现而迷惑了。如《虚空光明》所说：从智慧本身产生无明迷惑。又是那里面说：智慧的颜色是五大，从一开始就只是智慧本身，没有分离而迷惑于无明。因此，没有认识到本体、自性、大悲三者无二通透，像手背手心一样，认识与不认识的因是相同的，没有认识到智慧是自显现，所以认识就迷惑为不认识。从不迷惑中产生了迷惑，这本来就是原始清净。这样说的是，产生的时候迷惑与不迷惑没有分别。本体、自性、大悲三者实际存在，但由于无明而产生了因、缘、果三者。由于没有认识到外境显现是法性而迷惑了。如《倒说》所说：一个因，无作者的根本，没有认识到是自己的本面，这就是轮回的开始。基上，认识的明分摇动为五光，认识的缘，业之风，使颜色显现为光蕴。没有认识到那就是智慧，所以在二取的部分，认识迷惑了，就产生了能取所取二者的迷惑。比如海螺显现为黄色一样。本来任运成就的智慧，却执着外境为二，如果问迷惑是从哪里产生的，如《摩尼宝鬘》所说：因为具有微细的尘垢，所以光明也染上了习气。二取执着就是心，从那产生了无明。那又是《虚空光明》所说：在智慧明亮的六境中，产生了二取的心。如是说。那么是如何产生的呢，智慧
English
༔ Thus it is. From the very beginning, it is empty and clear, empty and clear and unchanging. It does not fall into any extreme of permanence or annihilation, existence or non-existence, affirmation or negation, clarity or obscurity. As it says in Rangshar: "Beyond the extremes of permanence and annihilation." As it says in Rangdrol: "The four extremes and defilements are self-purified." Thus it is. Therefore, before the division into samsara and nirvana, the way the basis, the essence of reality, abides is: it dwells as the essence of the three kayas and five wisdoms. Having shown the way the basis abides, now, from that which transcends the delusion and non-delusion of the basis, the delusion into samsara and nirvana is that Kuntuzangpo Buddha attained enlightenment without doing even a hair's breadth of virtue, and sentient beings wander in samsara without doing even a hair's breadth of sin. This is because they have not recognized the spontaneously present wisdom of the basis, which was shown above, as their own manifestation, and thus they are deluded. As it says in Klongsal: "From wisdom itself, ignorance is deluded." Again, it says in the same text: "The colors of wisdom are the five elements. From the very beginning, they are only wisdom itself. Without separation, they are deluded by ignorance." Therefore, without recognizing the essence, nature, and compassion as non-dual and transparent, and like the back and front of a hand, the cause of knowing and not knowing is the same. Because wisdom is not recognized as its own manifestation, knowing is deluded into not knowing. Delusion arises from non-delusion. This is primordial purity. This means that at the time of arising, there is no distinction between delusion and non-delusion. The essence, nature, and compassion are actually present, but due to ignorance, the three—cause, condition, and result—arise. Because the appearance of objects is not recognized as dharmata, there is delusion. As it says in Thalgyur: "That one cause, the root without a maker, because it is not recognized as one's own face, this is the beginning of samsara." On the basis, the clear aspect of awareness stirs as the five lights. The wind of karma, the condition of awareness, makes the colors appear as light spheres. Because that is not recognized as wisdom, in the aspect of dualistic appearance, consciousness is deluded, and the delusion of subject and object arises. For example, it is like a conch shell appearing yellow. From the very beginning, the spontaneously present wisdom has the appearance of duality, so if you ask where the delusion comes from, as it says in Mutik Trengwa: "Because it is accompanied by partless particles, even clear light is imprinted with habit." The grasping of dualistic appearance is mind. From that comes ignorance. Again, as it says in Klongsal: "In the six objects of clear wisdom, the mind of dualistic grasping arises." Thus it is. So how does it arise? Wisdom