Tibetan
དེ་ལ་མི་ཉིད་ནི༔ མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ༔ སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའོ༔ ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི༔ སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་དུ་ཡོད་པའི་སར་སྐྱེས་པའོ༔ དབང་པོ་ཚང་བ་ནི༔ གླེན་པ་དང་ལྐུགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ༔ དགེ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའོ༔ གནས་ལ་དད་པ་ནི༔ སྟོན་པས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལ་དད་པའོ༔ ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་ནི༔ ཚེ་འདི་ལ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་མ་བྱས་པའོ༔ གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ལྔ་ནི༔ སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་དང་༔ དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་༔ ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་༔ ཆོས་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་༔ གཞན་གྱི་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པའོ༔ དེ་ལྟར་རང་གཞན་གཉིས་གྱི་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ༔ དེ་ལྟར་དལ་འབྱོར་རྣམ་གཉིས་འཛོམ་པ་དེ་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ནོ༔ ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན༔ ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་སྟེ༔ རྙེད་པར་བཀའ་བས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ༔ ཕན་འདོགས་ཆེ་བས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ༔ དེ་ལ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི༔ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས༔ མིར་གྱུར་པ་ནི་དཀའ་བ་སྟེ༔ མི་སྲོག་ཐོབ་པའང་དཀའ་བ་ཡིན༔ དམ་པའི་ཆོས་ཐོབ་དཀའ་བ་སྟེ༔ སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའང་དཀའ་བ་ཡིན༔ ཞེས་གསུངས༔ དཔེ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་ན༔ སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་གྱིས༔ རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེང་གཉའ་ཤིང་གི༔ བུ་གར་རུ་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལྟར༔ མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་དཀའ་གསུངས༔ ཞེས་པ་ལྟར་རོ༔ ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ༔ ཕན་འདོགས་ཆེ་བ་ནི༔ སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མཱིའི་ཞལ་ནས༔ གང་ཞིག་ཐོབ་ན་སྐྱེ་བའི་རྒྱ་མཐར་འབྱིན་ཞིང་༔ བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དགེ་བའང་འདེབས་བྱེད་ལ༔ ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཆེས་ལྷག་པའི༔ མི་ཉིད་དེ་ནི་སུ་ཞིག་འབྲས་བུ་མེད་ པར་བྱེད༔ བདེ་གཤེགས་ལམ་བརྟེན་འགྲོ་བ་འདྲེན་པར་ཆས་གྱུར་ཅིང་༔ སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེན་མི་ཡིས་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པའི༔ ལམ་དེ་ལྷ་དང་ཀླུ་ཡིས་མི་རྙེད་ལྷ་མིན་དང་༔ མཁར་ལྡིང་ཤ་ཟ་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྲེས་མིན༔ ཞེས་གསུངས་པས༔ དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་འདིས༔ མི་དགེ་བ་སྤང་ནུས་པ༔ དགེ་བསྒྲུབ་ནུས་པ༔ འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་ནུས་པ༔ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་འགྲོད་ནུས་པ༔ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ༔ ཞི་བ་ལྷས༔ མི་ཡི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི༔ སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ༔ ཅེས་གསུངས་པས༔ དལ་འབྱོར་ཐོབ་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཏེ༔ དེ་ཉིད་ལས༔ གྲུ་འདི་ཕྱིས་ནས་རྙེད་དཀའ་བས༔ རྨོངས་པ་དུས་སུ་གཉིད་མ་ལོག༔ ཅེས་པ་དང་༔ འདི་འདྲའི་དལ་བ་རྙེད་ནས་ནི༔ བདག་གིས་དགེ་གོམས་མ་བྱས་ན༔ འདི་ལས་བསླུས་པ་གཞན་མེད་དེ༔ འདི་ལས་བླུན་པའང་གཞན་མེད་དོ༔ ཞེས་པ་དང་༔ མདོ་ལས༔ ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའི་དལ་འབྱོར་ཐོབ་དུས་འདིར༔ གཏན་ གྱི་བདེ་བ་སྒྲུབ་ལ་མི་སྒྲིམ་པར༔ སྙོམ་ལས་དོན་མེད་བྱ་བས་གཡེང་བྱེད་ན༔ དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་སྙིང་ཡོད་ཇི་ལྟར་ཡིན༔ དུས་འདིར་འབད་ན་གཏན་གྱི་བདེ་ཐོབ་ཅིང་༔ མ་འབད་སྡུག་བསྔལ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འཁྱམས༔ གཏན་གྱི་བདེ་སྡུག་གདམ་དུ་ཡོད་དུས་འདིར༔ མི་ཉིད་ཡིན་ན་དུས་འདིར་འབད་པར་རིགས༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་ཞིང་ཕན་འདོགས་ཆེ་ཡང་༔ འཇིག་པར་ཤིན་ཏུ་སླ་སྟེ༔ ཚེ་སྲོག་ལ་གསོས་འདེབས་མཁན་ནི་མེད༔ འཆི་བའི་རྐྱེན་ནི་མང་༔ དུས་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མི་སྡོད་པའི་ཕྱིར་རོ༔ དེ་ལྟར་ཡང་སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ དེ་རིང་ཁོ་ན་མི་འཆི་ཞེས༔ བདེ་བར་སྡོད་པ་རིགས་མ་ཡིན༔ བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དུས༔ དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ཡང་སྤྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ༔ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས་དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ༔ ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ནི༔ ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས༔ བསགས་པ་ཀུན་གྱི་མཐའ་མཛད་ཅིང་༔ བསླང་བའི་ མཐའ་མ་འགྱེལ་བར་འགྱུར༔ འཕྲད་པའི་ཐ་མ་འབྲལ་བ་སྟེ༔ གསོན་པའི་ཐ་མ་འཆི་བར་འགྱུར༔ ཅེས་གསུངས་སོ༔ དེ་ཡང་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡང་མི་རྟག་སྟེ༔ ཆགས་འཇིག་སྣ་ཚོགས་བྱེད༔ ནམ་ཟླ་དུས་བཞིར་འགྱུར་ཞིང་གནས་སྐབས་མི་གཅིག་པར་འགྲོ༔ ཉི་ཟླ་འཆར་ནུབ་སོགས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་རྟག༔ ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་སྟེ༔ འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས༔ སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་འདྲ༔ འགྲོ་བའི་འཆི་གར་ལ་ལྟ་དང་མཚུངས༔ ཞེས་གསུངས༔ དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡུན་རིང་པོར་མི་སྡོད༔ ནམས་ཀྱང་འཆི་དགོས་ཤིང་༔ མི་འཆི་བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ཡང་མེད༔ ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་མི་འཆི་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ཡང་བ་རྣང་སྟེ་འཆི་བ་ཡོད༔ རྫས་དང་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་རང་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་
Chinese
因此，人本身是： 与人们有相同命运，具有男性和女性的根基。生于中心地区是：生于可以依靠圣人的地方。根基完整是：不是愚笨和哑巴，有修行善法的机会。对处所的信任是：信任导师所说的神圣之法，即成为所有白色戒律之处的律藏。未违背业的边际是：此生没有造作五无间罪。其他的五种顺缘是：佛陀降临世间，宣说神圣之法，所宣说的法住世，随行住世的法，以及为了他人而心怀慈悲。因此，具备自己和他人的这十种条件，就被称为具备圆满的顺缘。像这样，闲暇和圆满二者都具备，这就是珍贵的人身。为什么称其为 珍贵呢？因为它与如意宝珠相似，难以获得，所以称为珍贵；利益巨大，所以称为珍贵。其中，难以获得是：在菩萨藏中说：转生为人是困难的，获得人命也是困难的，获得神圣之法是困难的，佛陀出现也是困难的。譬如说，如何难以获得呢？在《入行论》中说：因此，薄伽梵说：犹如在广阔的海洋中漂浮的轭木的孔中，盲龟的脖子伸进去一样，获得人身是极其困难的。就像这样。生于三恶道者难以获得。利益巨大是：学师旃陀罗郭弥说：一旦获得，就能超越生死的边际，也是播种殊胜菩提种子的良田，比如意宝珠更具功德，这样的人身，谁会使其没有结果呢？依靠善逝之道，准备引导众生，以强大的心力所获得的人身，这条道路，天和龙都无法获得，阿修罗和食肉鬼等又怎么能获得呢？因此说，凭借这暇满的人身，能够舍弃不善，能够修行善法，能够超越轮回的苦海，能够成
English
Therefore, the human being itself is: Having the same fortune as people, possessing the faculties of male and female. Being born in the central region is: being born in a place where one can rely on holy individuals. Having complete faculties is: not being foolish or mute, having the opportunity to practice virtuous Dharma. Trust in the place is: trusting in the holy Dharma spoken by the teacher, which is the Vinaya Pitaka, the place of all white Dharma. Not transgressing the limits of karma is: not having committed the five heinous crimes in this life. The five endowments of others are: the Buddha appearing in the world, teaching the holy Dharma, the Dharma that is taught abiding, following the Dharma that abides, and having compassion for others. Thus, having these ten conditions of oneself and others is called having perfect endowments. Like this, when both leisure and endowment are complete, that is the precious human body. Why is it called precious? Because it is similar to a wish-fulfilling jewel, it is difficult to obtain, therefore it is called precious; it is of great benefit, therefore it is called precious. Among these, being difficult to obtain is: In the Bodhisattva Pitaka it is said: Becoming a human is difficult, obtaining a human life is also difficult, obtaining the holy Dharma is difficult, and the appearance of a Buddha is also difficult. For example, how is it difficult to obtain? In the Bodhicaryāvatāra it is said: Therefore, the Bhagavan said: Like a blind turtle inserting its neck into the hole of a yoke floating in the vast ocean, obtaining a human body is extremely difficult. It is like that. Those born in the three lower realms are difficult to obtain. Being of great benefit is: Teacher Chandragomin said: Once obtained, it can transcend the limits of birth, and it is also a field for planting the seeds of supreme Bodhi, it has more qualities than a wish-fulfilling jewel, who would make such a human body fruitless? Relying on the path of the Sugatas, preparing to guide beings, with the great strength of mind, whatever path is obtained by humans, that path cannot be obtained by gods and nagas, how could asuras and flesh-eating demons obtain it? Therefore, with this leisure and endowment of the human body, one can abandon non-virtue, one can practice virtue, one can cross the ocean of samsara, one can achieve
Chinese
能夠行持解脫之道的，就能夠獲得圓滿的佛果。寂天菩薩說：『依靠人身之船，能從痛苦的巨河中解脫。』因此，獲得閒暇圓滿的人身，必須做有意義的事情。正如寂天菩薩所說：『此船後得極為難，愚者莫於時中眠。』意思是說，這個人身之船，以後很難得到，所以愚癡的人不要在有閒暇的時候昏睡。又說：『獲得如此閒暇已，我若不修習善業，則無過於此之欺，亦無過於此之愚。』意思是說，得到這樣難得的閒暇人身之後，如果我不修善法，就沒有比這更大的欺騙了，也沒有比這更愚蠢的了。經中說：『於此極難得閒暇，不勤求取恒常樂，若以懈怠無義事，散亂彼人有何心？此時努力得恒樂，不勤漂泊苦海中，恒常苦樂可選擇，若為人者應勤修。』意思是說，在這個極難獲得閒暇人身的時候，如果不精進尋求永久的安樂，卻以懈怠和無意義的事情來散亂，那這個人還有什麼心呢？此時努力就能獲得永久的安樂，不努力就會漂泊在痛苦的輪迴大海中。永久的苦樂是可以選擇的，如果作為一個人，就應該在這個時候努力修行。』因此，雖然人身難得且利益巨大，但卻極其容易毀壞，因為沒有人能滋養生命，死亡的因緣卻很多，時間剎那也不停歇。正如《入行論》中所說：『今日不死安樂住，是則不應放逸時，我身定當成無有，爾時必有諸怖畏。』意思是說，如果認為今天不會死，就安樂地住著，這是不應該放逸的時候，我的身體一定會變成沒有，那時一定會有很多的怖畏。總的來說，一切有為法都是無常的，佛陀親口說：『諸比丘，一切有為法都是無常的。』那麼，如何無常呢？在《法句經》中說：『積聚皆銷散，崇高必墮落，會合終離別，有命鹹歸死。』意思是說，積累的最終會消散，崇高的最終會墮落，相遇的最終會離別，有生命的最終都會死亡。』而且，外在的器世界也是無常的，會經歷各種各樣的成住壞空，天氣會經歷春夏秋冬四季的變化，狀態不會保持不變，日月星辰的升起和降落等，沒有一刻是恆常的。內在的有情眾生也是無常的，在《聖大解脫經》中說：『三有如秋雲，眾生觀死舞。』意思是說，三有就像秋天的雲彩一樣，眾生就像觀看死亡之舞一樣。』而且，在這個世界上不能長久停留，無論是誰都要死亡，沒有任何事物可以作為不死的原因。食物等雖然是不死的原因，但最終還是要死亡，財物和用具等，雖然是維持自身生存的順緣
English
Being able to travel the path of liberation, one can attain perfect Buddhahood. Shantideva said, "Relying on the boat of the human body, one can be liberated from the great river of suffering." Therefore, having obtained leisure and endowment, one must do something meaningful. As Shantideva said, "This boat is difficult to obtain later, fools should not sleep at this time." This means that this boat of the human body is difficult to obtain later, so foolish people should not sleep when they have leisure. He also said, "Having obtained such leisure, if I do not practice virtue, there is no greater deception than this, and there is no greater foolishness than this." This means that after obtaining such a rare human body with leisure, if I do not practice virtue, there is no greater deception than this, and there is no greater foolishness than this. The sutra says, "In this time of obtaining extremely rare leisure, if one does not diligently seek lasting happiness, but is distracted by laziness and meaningless activities, what kind of mind does that person have? If one strives at this time, one will obtain lasting happiness, and if one does not strive, one will wander in the ocean of suffering samsara. Lasting happiness and suffering can be chosen, and if one is a human being, one should strive at this time." Therefore, although the human body is difficult to obtain and has great benefits, it is extremely easy to destroy, because there is no one to nourish life, the causes of death are many, and time does not stop for an instant. As it is said in the Bodhicharyavatara, "Thinking 'I will not die today,' it is not appropriate to live in ease, for my body will surely become nothing, and then there will surely be many fears." This means that if one thinks that one will not die today and lives in ease, this is not the time to be complacent, for my body will surely become nothing, and then there will surely be many fears. In general, all conditioned phenomena are impermanent, and the Buddha himself said, "Monks, all conditioned phenomena are impermanent." So, how is it impermanent? In the Dhammapada it says, "All accumulations end in dissipation, all that is high falls, all meetings end in separation, and all that lives ends in death." This means that what is accumulated will eventually dissipate, what is high will eventually fall, what meets will eventually separate, and what has life will eventually die. Moreover, the external world is also impermanent, it will experience various formations, durations, destructions, and emptiness, the weather will experience the changes of the four seasons, and the state will not remain unchanged, the rising and falling of the sun, moon, and stars, etc., there is not a moment that is constant. The sentient beings within are also impermanent, and in the Arya Mahaparinirvana Sutra it says, "The three realms are like autumn clouds, sentient beings watch the dance of death." This means that the three realms are like autumn clouds, and sentient beings are like watching the dance of death. Moreover, one cannot stay in this world for a long time, everyone must die, and there is nothing that can be the cause of immortality. Although food and the like are the cause of immortality, one must eventually die, and wealth and utensils, etc., although they are favorable conditions for maintaining one's own survival