Tibetan
ར། དེཾ་ནཾས་རྩེ་སྦྱོར་ཆོས་ཅན། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་སྒོམ་པ་ལས་རྟོགས་པ་ཕུལ་བྱུང་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེཾ་ནཾས་མཐར་གྱིས་པའི་སྦྱོར་བ་ཆོས་ཅན། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་བ་དང་མཐའ་དག་ཏུ་རྟོགས་པའི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་གོ་རིམ་དུ་སྒོམ་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེཾ་ནཾས་སྐད་ཅིག་མའི་སྦྱོར་བ་ཆོས་ཅན། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅིག་ཆར་སྒོམ་པའི་སེམས་དཔའི་རྣལ་འབྱོར་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེཾ་ནཾས་ཆོས་སྐུ་མཛད་པ་དང་བཅས་པ་ཆོས་ཅན། དེའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་ཏེ། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་སྒོམ་པའི་རྣམ་སྨིན་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེཾ་ལྟཾར་ཡུམ་དོན་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཀྱང་། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དེ། དངོས་པོ་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཀྱང་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བདུན་ཅུའི་སྒོ་ནས་བཤད་དགོས་པའི་ཕྱིར།། །།གསུམ་པ་བསྡུས་པ་ལ་དད་པ་ལ་གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། བཾར་པཾ་བྱམས་མགོན་ཆོས་ཅན། ཡུམ་དོན་དངོས་པོ་དྲུག་གི་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་དངོས་པོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བཾར་མཾ་ལ་དགའ་བའི་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་འོག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་བའི་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡུཾལ་ནིཾ་རྣམཾ་པཾ་བྱམས་མགོན་ཆོས་ཅན། ཡུམ་དོན་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་དོན་དངོས་པོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཤད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དཾང་པོཾར་སྐབས་དང་པོ་གསུམ་དུ་བསྟན་པའི་མཁྱེན་གསུམ་ཆོས་ཅན། འཇུག་པའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བྱ་བའི་ཆ་ནས་མངོན་རྟོགས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེཾ་ཇིཾ་སྦྱོར་བ་བཞི་པོ་ཆོས་ཅན། སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཆ་ནས་མངོན་རྟོགས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྦྱོཾར་བཾ་ཆོས་སྐུ་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་ཆོས་ཅན། འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བཞི་བསྒོམས་པའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མངོན་རྟོགས་སུ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱཾལ་བཾའི་ཡུམ་དོན་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཀྱང་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དེ། དངོས་པོ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཀྱང་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བདུན་ཅུས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་ལྔ་སྟེ། ཡུམ་གསུམ་བརྗོད་བྱ་གཅིག་ཏུ་བསྟན། འགྲེལ་པ་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་ཚུལ། བརྩམས་པའི་དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་བསྔོ། ནོངས་པའི་དོན་ལ་བཟོད་པར་གསོལ། ཡུམ་དོན་རྟོགས་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལགཾས་ཡུམ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་ཆོས་ཅན། བརྗོད་བྱ་ཁྱད་པར་མེད་དེ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་ཚིག་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར། དེཾ་ལྟཾར་རྒྱན་ཆོས་ཅན། ཡུམ་གསུམ་ཆར་གྱི་རྒྱན་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་གསུམ་ཆར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་བརྗོད་བྱར་བསྡུས་པ་གང་ཞིག ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡུམ་གྱི་རྒྱན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེཾ་ལཾ་ཡུམ་གསུམ་པོ་ཆོས་ཅན། ཚིག་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་པོ་ཚིགས་བསྡུས་པ་དང་། འབྲིང་དང་། རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འཕཾགས་པཾ་སེང་གེ་བཟང་པོས་འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེའི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་མ་ལ་གནང་བ་ནོས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་རེ་རེ་ཞིང་མདོ་དང་སྦྱོར་བའི་ལུང་སྦྱོར་རྒྱས་པར་མ་བྱས་པར་དོན་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་བརྩམས་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། གོ་སླ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དེཾ་བསྡེཾབས་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་བརྩམས་པའི་དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། དགེ་རྩ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། ཤེཾས་རཾབ་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་ཆོས་ཅན། ནོངས་པ་མཆིས་ན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་པ་མཛད་རིགས་ཏེ། ཚུ་རོལ་མཐོང་བས་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་གང་ཞིག རང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་བརྩམས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། ཀྱེཾ་མཾ་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ་ཆོས་ཅན། ཡུམ་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་དོན་ལ་ཡུན་རིང་དུ་སྦྱངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མགོན་པོ་བྱམས་པའི་བྱིན་རླབས་ཞུགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུམ་དོན་མཐོང་ཞིང་མཐོང་ནས་བསྟན་པ་རྣམས་རྒྱ་བོད་ཐམས་ཅད་དུ་ཉི་མའི་འོད་ལྟར་ཀུན་ལ་སྙོམས་པར་ཕན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེཾས་རབཾ་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་རྩོམ་པ་པོའི་གང་ཟག་ཡོད་དེ། ཁྱོད་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོས་རྩོམ་པར་ཀུན་ལ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་བསྟན་བཅོས་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་བའི་ཚུལ་ནི་རྒྱཾ་གརཾ་
Chinese
ར། 其次是顶加行，是三智的殊胜阶段，因为这是观修三智之相，从而获得卓越证悟的菩萨瑜伽。其次是渐次加行，是三智的次第阶段，因为这是菩萨瑜伽，次第观修对各别和全部进行证悟的三智之相。其次是刹那加行，是三智的究竟阶段，因为这是菩萨瑜伽的究竟，同时观修三智之相。其次是具有事业的法身，是它的异熟果，因为这是观修三智之相的究竟异熟果。如此，母义法类，即使归纳为六事，但所诠之法没有差别，因为即使归纳为六事，也必须通过七十种所诠之法进行阐述。 第三，对归纳的信解，分为三类归纳，其中第一是：瓦让巴（བཾར་པཾ་）慈氏怙主法类，在母义六事的阐述之后，通过三事进行讲解是有原因的，因为为了随顺喜爱瓦让（བཾར་མཾ་）的所化众生，之后必须随顺喜爱归纳的所化众生。第二是：永拉让巴（ཡུཾལ་ནིཾ་རྣམཾ་པཾ་）慈氏怙主法类，是对母义的正确阐述，因为这是通过母义三事，如经所说般地进行阐述。第三是：最初在最初三个阶段所显示的三智法类，是趣入之境的因，因为从通过闻思进行确定的角度而言，是安立为现观。其次，这四种加行法类，是加行，因为从观修三智之相的加行角度而言，是安立为现观。加行法身和具有事业法类，是果，因为从修习四种加行的异熟果的角度而言，是安立为现观。胜者母义法类，即使归纳为三事，但所诠之法没有差别，因为即使归纳为三事，也应该通过七十种所诠之法进行阐述。
English
Ra. Secondly, the peak application is the excellent stage of the three wisdoms, because it is the bodhisattva yoga that obtains excellent realization from meditating on the aspects of the three wisdoms. Secondly, the gradual application is the sequential stage of the three wisdoms, because it is the bodhisattva yoga that sequentially meditates on the aspects of the three wisdoms, realizing them separately and completely. Secondly, the momentary application is the ultimate stage of the three wisdoms, because it is the ultimate bodhisattva yoga that meditates on the aspects of the three wisdoms simultaneously. Secondly, the Dharmakaya with activities is its ripened result, because it is the ultimate ripened result of meditating on the aspects of the three wisdoms. Thus, the meaning of the Mother, even if summarized into six objects, there is no difference in the objects to be expressed, because even if summarized into six objects, it must be explained through the seventy objects to be expressed. Thirdly, the faith in summarization is divided into three types of summarization, of which the first is: Varampa Maitreya Protector Dharma class, there is a reason for explaining through three objects after the explanation of the six objects of the Mother Meaning, because in order to follow the disciples who like Varama, it is necessary to follow the disciples who like summarization afterwards. The second is: Yungla Rampa Maitreya Protector Dharma class, is the correct explanation of the Mother Meaning, because it is explained through the three objects of the Mother Meaning as it is said in the Sutra. The third is: The three wisdoms shown in the first three stages are the cause of the object of entry, because from the point of view of being determined by hearing and thinking, it is established as Abhisamaya. Secondly, these four applications are applications, because from the point of view of applying to meditate on the aspects of the three wisdoms, it is established as Abhisamaya. The application Dharmakaya and the Dharmakaya with activities are the result, because from the point of view of the ripened result of meditating on the four applications, it is established as Abhisamaya. The Victorious Mother Meaning Dharma class, even if summarized into three objects, there is no difference in the objects to be expressed, because even if summarized into three objects, it should be explained through the seventy objects to be expressed.
Chinese
因此，第三，关于圆满讲述的事务有五点：将三部般若经显示为一个主题；如何创作注释的方式；将创作的善根回向菩提；请求宽恕错误；显示证悟般若经义的时间差别。第一点是：拉冈（ལགཾས་）般若经广、中、略三部，法性相同，因为只是通过广、中、略三种方式显示八现观而已。因此，《现观庄严论》，法性是三部般若经的庄严，因为三部般若经将八现观归纳为一个主题，而您也通过八现观作为般若经的庄严。因此，这三部般若经，法性有词句繁简的差别，因为八现观是通过简略、中等和广繁的方式分别显示的。第二点是：阿邦（འཕཾགས་པཾ་）僧格桑波依靠圣解脱部的善说威力，领受上师的教导，没有详细地将每句经文与经文结合的引证，而是正确地理解了意义，创作了明义释，法性是有必要的，因为为了容易理解。第三点是：丹迪（དེཾ་བསྡེཾབས་）导师僧格桑波将创作明义释的善根回向菩提，法性是有必要的，因为为了不浪费善根。第四点是：贤热（ཤེཾས་རཾབ་）明义释，法性如果有什么错误，希望智者们能够宽恕，因为由凡夫所著的论典，是以利益自他的纯净发心所著。第五点是：杰玛（ཀྱེཾ་མཾ་）导师僧格桑波，法性是如实地见到了般若经义，因为依靠长期修习般若经义，凭借弥勒怙主的加持力，见到并证悟了般若经义，因此所传的教法在整个藏地和汉地都像阳光一样普遍利益一切众生。贤热（ཤེཾས་རབཾ་）明义释，法性您有作者，因为您是导师僧格桑波所著而闻名于世。第三，关于如何翻译论典的方式，是在印度。
English
Therefore, third, regarding the completion of the explanation, there are five points: showing the three Prajñāpāramitā Sūtras as one subject; how the commentary was composed; dedicating the merit of the composition to Bodhi; requesting forgiveness for errors; and showing the differences in the timing of realizing the meaning of the Prajñāpāramitā Sūtras. The first point is: La Gam (ལགཾས་) the three Prajñāpāramitā Sūtras, extensive, intermediate, and concise, have the same Dharma nature, because they only show the eight Abhisamayas through the three ways of extensive, intermediate, and concise words. Therefore, the Ornament of Realization, its Dharma nature is the ornament of all three Prajñāpāramitā Sūtras, because the three Prajñāpāramitā Sūtras summarize the eight Abhisamayas into one subject, and you also use the eight Abhisamayas as the ornament of the Prajñāpāramitā Sūtras. Therefore, these three Prajñāpāramitā Sūtras, their Dharma nature has the difference of word brevity, because the eight Abhisamayas are shown separately through concise, intermediate, and extensive ways. The second point is: Abang (འཕཾགས་པཾ་) Senge Sangpo relied on the power of the good speech of Arya Vimuktisena, received the teachings of the Lama, and without elaborately combining each sentence of the scripture with the scriptural citations, he correctly understood the meaning and composed the Commentary Illuminating the Meaning, its Dharma nature is necessary, because it is for easy understanding. The third point is: Dendi (དེཾ་བསྡེཾབས་) Teacher Senge Sangpo dedicated the merit of composing the Commentary Illuminating the Meaning to Bodhi, its Dharma nature is necessary, because it is to not waste the root of virtue. The fourth point is: Sherab (ཤེཾས་རཾབ་) Commentary Illuminating the Meaning, its Dharma nature, if there are any errors, it is hoped that the wise ones can forgive, because the treatises written by ordinary people are written with the pure intention of benefiting oneself and others. The fifth point is: Jema (ཀྱེཾ་མཾ་) Teacher Senge Sangpo, his Dharma nature is that he truly saw the meaning of the Prajñāpāramitā Sūtras, because relying on long-term practice of the meaning of the Prajñāpāramitā Sūtras, by the power of the blessings of the Lord Maitreya, he saw and realized the meaning of the Prajñāpāramitā Sūtras, therefore the teachings he transmitted universally benefit all beings in the entire Tibetan and Chinese lands like the sunlight. Sherab (ཤེཾས་རབཾ་) Commentary Illuminating the Meaning, its Dharma nature, you have an author, because you are known to all as being composed by Teacher Senge Sangpo. Third, regarding how the treatises were translated, it was in India.
Tibetan
གྱཾི། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་དང་། ལོ་ཙྪ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་བསྒྱུར་བ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། བོད་ལ་ཕན་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞུང་ལུགས་པདྨོ་ཁ་ཕྱེ་ནས། །མངོན་རྟོགས་གེ་སར་ཕྲེང་མཛེས་ཤིང་། །ཟབ་དོན་སྦྲང་རྩི་འབྱུང་བྱེད་པའི། །ངག་དོན་ཡིད་ཀྱི་ཉི་མ་འདི། །ཤེས་པར་འདོད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། །དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་དོན་གཉེར་དང་། །གཟུ་བོར་སྤྱོད་པའི་གཟུ་བོའི་བློ། །གསུམ་ལྡན་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཚོགས། །གངས་རིའི་ཕྲེང་མཛེས་ལྟར་གསལ་བ། །བདག་གི་རྒྱུད་ལ་གང་ཐོབ་དེས། །འགྲོ་སེམས་བདེ་ལ་འགོད་པར་ཤོག །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་དང་བཅས་པའི་ངག་དོན། སྦས་དོན་རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མང་དུ་ཐོས་པའི་དགེ་སློང་བསོད་ནམས་སེང་གེས་ལྕགས་མོ་གླང་གི་སྨིན་དྲུག་ཟླ་བའི་ཡར་ཚེས་གཉིས་ལ་དཔལ་ཨེ་ཝྃ་ཆོས་ལྡན་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སྦྱར་བའི་ཡི་གེ་པ་ནི་གཞོན་ནུ་བཟང་པོའོ།། །།མདྒ་ལཾ།། ༈ །།འདི་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ཐོབ་པ། །དེས་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །བདེ་གཤེགས་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་ཤོག །འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྨན་གཅིག་པུ། །བདེ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གནས། །བསྟན་པ་རྙེད་དང་བཀུར་སྟི་དང་། །བཅས་ཏེ་ཡུན་རིང་གནས་གྱུར་ཅིག། །།དགེའོ། །དགེའོ། །དགེའོ།། ། འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་གྱི་ངག་དོན།
Chinese
གྱཾི། ཞུ་ཆེན་的译师班德·德贝策和译师洛丹西饶翻译的《释论·义明》是法，有必要，因为是为了利益西藏。开启经论莲花之口，显现证悟，以芥子花鬘庄严，乃是产生甚深意义甘露的，言词意义之意的太阳，对于想要了解的智慧，和用于意义的意义追求，以及公正行事的公正之心，应布施给这三者具备者。由此产生的善妙之聚，如雪山之鬘般明亮，愿我相续中所得的一切，能将有情之心安立于安乐。般若波罗蜜多窍诀论著《现观庄严论》连同《释论·义明》的言词意义。名为《隐义极明》的此论，由多闻比丘索南僧格于铁牛年（藏历）的嘉月上弦初二在吉祥埃旺寺法殿书写，书写者为琼努桑波。吉祥！༈ 由此修行所产生的，任何善根，愿一切众生，获得善逝智慧。众生痛苦的唯一良药，一切安乐的生源，愿教法伴随着利养和恭敬，长久住世。善哉！善哉！善哉！ 《释论·义明》的言词意义。