Tibetan
སྟེང་གི་མེ་ལ་ཤུགས་རྟོགས་ཚད་མར་ཐལ། དོན་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཤར་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཆར་གྱི་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་སྟེ། མེ་འཛིན་དབང་མངོན་དེ་མེ་རང་གི་རྣམ་པ་ཤར་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་དངོས་སུ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། ཁྱབ་སྟེ། དེ་ནི་རང་གཞན་ངོ་བོ་ཡི། །རྟོགས་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་གཉིས་སུ་བཞེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྗེས་དཔག་རྟགས་ལ་ལྟོས། ཤུགས་རྟོགས་རྟགས་ལ་མི་ལྟོས་པས་སྐྱོན་མེད་དོ་ཅེ་ན། འོ་ན་ཤུགས་རྟོགས་དེ་འབྲེལ་པ་ལ་ལྟོས་སམ་མི་ལྟོས། དང་པོ་ལྟར་ན། རྗེས་དཔག་ལས་མ་འདས་ལ། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ཚད་མ་གསུམ་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །རྗེས་དཔག་གིས་ལ་མེ་ཡོད་དུ་དངོས་སུ་གྲུབ་པས་རང་ཉིད་མེ་འཇལ་དུ་ཤུགས་ལ་གྲུབ་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ལ་མེ་ཡོད་དུ་རྟོགས་པའི་བློ་དེ་ཉིད་མེ་འཇལ་གྱི་བློ་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་ཤུགས་ལ་གྲུབ་རྒྱུའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རང་ཉིད་མེ་འཇལ་ཡིན་པ་ལ་ཤུགས་རྟོགས་ཚད་མ་ཡིན་ན། དེ་ལ་མངོན་སུམ་ཡིན་ནམ། རྗེས་དཔག་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། དེ་ལ་དོན་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་ནམ། རང་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་མི་འཐད་དེ། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དོན་རིག་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་དེ་ཆོས་ཅན། དེ་ལ་ཤུགས་རྟོགས་ཚད་མ་མིན་པར་ཐལ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྣང་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་དེ་ལ་རང་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་དཔག་ཡིན་ན། ལ་མེ་ཡོད་དུ་རྟོགས་པའི་བློ་དེ་ཆོས་ཅན། རང་ཉིད་མེ་འཇལ་ཡིན་པ་དེ་ཁྱོད་ལ་ལྐོག་གྱུར་ཐལ། ཁྱོད་དེ་ལ་རྗེས་དཔག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རང་བློ་རང་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པར་ཐལ་ལོ། །དེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ནི་རིགས་གཏེར་རང་འགྲེལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། དེ་ཚད་མས་རྟོགས་ནས་དགག་བྱ་འགོག་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། འདིར་སེལ་ངོའི་དགག་སྒྲུབ་ཁོ་ན་འཆད་པས། སྒྲུབ་པ་ལ་སེལ་ངོའི་དོན་དང་། ཤེས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དོན་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་གཉིས། ཕྱི་མ་ལ་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །དགག་པ་ལ་ཡང་སེལ་ངོར་དོན་དགག་པ་དང་། ཤེས་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། མེད་པ་གཉིས། ཕྱི་མ་ལ་ཤེས་པ་མིན་པ་དང་། མེད་པ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྒྲུབ་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་གམ། མ
Chinese
对于上面的火，以势推知成为量是不合理的，因为它是通过显现其他事物的相状来断除对它的增益的智慧。前后二者的理由都成立，因为执火现量是通过显现火自身的相状来实际断除对它的增益的智慧。承认宗法。周遍是：因为它是自他体性的，为了证悟而安立为二种所量。如是说故。如果说比量依赖于因，以势推知不依赖于因，所以没有过失。那么，以势推知是依赖于关系还是不依赖于关系？如果是前者，则没有超出比量。如果是后者，则会成为第三种量。比量以山上有火而实际成立，所以自己以火来衡量，以势而成立也是不合理的，因为证悟山上有火的智慧本身就是衡量火的智慧，除此之外没有以势而成立的智慧。如果自己是衡量火，那么以势推知是量，那么，对于它来说是现量还是比量？如果是前者，那么对于它来说是义现量还是自证现量？如果是前者，则不合理，因为不可能有以义现量成为自己的体性的识。如果是后者，那么，那个法，对于它来说，以势推知不是量，因为那是你的显现境，因为你对于它是自证现量。如果是比量，那么，证悟山上有火的智慧，那个法，自己是衡量火，对于你来说是隐蔽的，因为你对于它是比量。如果承认，则自己的心对于自己成为隐蔽的了。对于这些等等无边的道理，应当从《理藏自释》中了解。第二，分为二，即境遮立的差别，以及以量证悟后遮遣所遮之理。第一，此处仅仅阐述遣余的遮立，所以，立有遣余的义和识二者。第一有义是和有二者。后者有识是和有二者，共四者。遮破也有在遣余中遮破义和遮破识二者。第一有义不是和没有二者。后者有识不是和没有二者，共四者。第二是，依赖于成立因的比量，或者
English
It is unreasonable for inferential cognition to be a valid cognition for the fire above, because it is the mind that eliminates superimposition on it by manifesting the aspect of another object. Both the former and latter reasons are established, because the direct perception of holding fire is the mind that actually eliminates superimposition on it by manifesting the aspect of the fire itself. The subject property is admitted. The pervasion is: Because it is the nature of self and other, it is established as two objects of measurement for the sake of realization. As it is said. If it is said that inference relies on the reason, but inferential cognition does not rely on the reason, so there is no fault. Then, does inferential cognition rely on the relation or not rely on the relation? If it is the former, then it does not go beyond inference. If it is the latter, then there will be a third valid cognition. Since inference actually establishes that there is fire on the mountain, it is also unreasonable for oneself to measure fire and be established by inference, because the wisdom that realizes that there is fire on the mountain is itself the wisdom that measures fire, and there is no wisdom that is established by inference other than that. If oneself is the measure of fire, then inferential cognition is a valid cognition, then, is it direct perception or inference for it? If it is the former, then is it object-cognizing direct perception or self-cognizing direct perception for it? If it is the former, then it is unreasonable, because it is impossible for a consciousness to become its own nature as object-cognizing direct perception. If it is the latter, then, that subject, for it, inferential cognition is not a valid cognition, because that is your object of appearance, because you are self-cognizing direct perception for it. If it is inference, then, the wisdom that realizes that there is fire on the mountain, that subject, oneself is the measure of fire, is hidden from you, because you are inference for it. If you admit, then your own mind becomes hidden from yourself. These and other endless reasons should be understood from the "Self-Commentary on the Treasury of Reasoning." The second is divided into two, namely, the difference between object negation and establishment, and the way to negate the object to be negated after realizing it with valid cognition. First, here only the negation and establishment of exclusion are explained, so, there are two things for establishment: the meaning of exclusion and consciousness. The first has two things: meaning is and exists. The latter has two things: consciousness is and exists, a total of four. There are also two things for negation in exclusion: negation of meaning and negation of consciousness. The first has two things: meaning is not and does not exist. The latter has two things: consciousness is not and does not exist, a total of four. The second is, inference based on the establishing reason, or
Tibetan
ངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའམ་མ་ཡིན་དགག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་རྟག་འཛིན་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་དེས། སྒྲ་མི་རྟག་པར་ངེས་པའི་ཚེ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད། འཁྲུལ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཕྱིས་རྟགས་ལས་ངེས་ཚེ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དགག་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་གམ་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱིས་དགག་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒོལ་བ་མཁས་པས་དག་འཛིན་དབང་མངོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་མེད་པར་ངེས་པའི་ཚེ་བུམ་པས་དག་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད། རྒོལ་བ་རྨོངས་པས་བུམ་པ་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ལས་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་མེད་པར་ངེས་པའི་ཚེ་བུམ་པ་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་དག་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་འཛིན་སྒྲ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་གང་གིས་ཁེགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེད་པས་ཁེགས་ཏེ། བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་དེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བྱ་བདེ་བར་ངེས་པ་ན་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་ཁེགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཟུགས་འཛིན་མིག་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཚེ། སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་མི་སྐྱེ་བ་ན་དེ་ཡོད་པར་གང་གིས་འགོག་ཅེ་ན། འབྲས་བུ་ངེས་ཤེས་མ་དམིགས་པའི་རྟག་ཀྱིས་ཁེགས་ཏེ། འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་ཡིད་གཏད་པས་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་དགོས་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་དགོས་པ་ལས་མ་སོང་བའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་ན་རྟོག་གཉིས་ཅིག་ཆར་དུ་འཇུག་པར་ཐལ་ལོ། །ཡང་བུམ་པས་དག་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་ཡོད་པར་གང་གིས་ཁེགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དག་འཛིན་དབང་མངོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེད་པས་ཁེགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་དེས་ས་ཕྱོགས་འདི་ནི་དམིགས་སོ། །བུམ་པ་མ་དམིགས་སོ་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་གཉིས་གཉིས་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན། དགག་བྱ་སྔར་ཡོད་བསལ་བ་མ་ཡིན་གྱི་སྔར་མེད་པ་ལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལ་དགག་བྱ་འགོག་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དགག་བྱ་ཚད་མས་མ་དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །མི་དམིགས་པ་ལས་འགྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། མངོན་སུམ་ཤུགས་རྟོགས་མེད་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་གི་ཆ་འགར་ཤུགས་ལས་རྟོགས་པའམ་དོན་གྱིས་གོ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེད་པའམ་ཚུལ་གསུམ་གོམས་པ་ལས་གློ་བུར་བའི་རྗེས་དཔག་སྐྱེ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ། རྣམ་ངེས་ལས། རང་གིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་ཉིད་དང་འབྲེལ་བས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མི་འཁྲུལ་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཚད་མ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་གཞན་ཡོད་པ་མིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །མི་བསླུ་མ་ཤེས་དོན་གསལ་དོན་ལྡོག་ཅིག །མཚན་གཞི་མངོན་རྗེས་གཉིས་ལ་མི་བསླུ་བ། །རང་གཞན་གཉིས་ལས་ངེས་ཤིང་ཤེས་པ་ནི། །རང་ལས་ངེས་པའི་བྱེད་པས་དགག་སྒྲུབ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཚད་མ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། རྗེས་དཔག་གི་མཚན་ཉིད་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་བཤད་པ།
Chinese
由现量所生的定解来成立或非是遮遣成立，即：远离了执声常的错乱因的现量所生的定解，在确定声是无常的时候，就称为声已成立为无常。如果存在错乱因，后来由因相而确定时，就称为声已成立为无常。依靠遮遣之相的随同推断或者由现量所生的定解来成立遮遣，即：论者智者以清净执受的根现量所体验的自证现量所生的定解，在确定处所没有瓶子的时候，就称为瓶子已清净。论者愚者由瓶子未被量所见的相，而确定处所没有瓶子的时候，就称为瓶子未被量所见的处所瓶子已清净。那么，以什么来遮遣快乐是痛苦，以及色执是声执等的体性呢？由自证现量的作用来遮遣，即：体验快乐的自证现量所生的定解，在确定所体验是快乐的时候，就称为快乐是痛苦已被遮遣。又，在生起色执眼识的时候，没有生起声执耳识，那么以什么来阻碍它存在呢？由果定解未见的相来遮遣，即：因为没有错乱因和专注，所以必须生起定解，但却没有生起；因为彼时的所有分别都必须转变为定解的自性，但却没有转变。否则，就会陷入二种分别同时产生的过失。又，以什么来遮遣瓶子已清净的处所存在瓶子呢？由清净执受的根现量所体验的自证现量的作用来遮遣，即：这样的自证现量能够同时引出“这个处所已见”和“瓶子未见”的两种定解。总之，遮遣并非是排除先前存在的事物，而是对先前不存在的事物认识为不存在，才称为遮遣所遮。而且，遮遣并非存在于量未见之外，因为：遮遣本身，于一切时，由未见而成立。如是说。
English
Establishment by ascertainment arising from direct perception or non-affirming negation: That is, the ascertainment arising from direct perception, free from the cause of error in grasping sound as permanent, when it ascertains that sound is impermanent, it is termed that sound has been established as impermanent. If there is a cause of error, and later it is ascertained from a sign, it is termed that sound has been established as impermanent. Negation is established by inference based on a negating sign or by ascertainment arising from direct perception: That is, when a learned proponent ascertains that there is no pot in a location by the self-aware direct perception experienced by the pure-grasping sense direct perception, it is termed that the pot is purified. When an ignorant proponent ascertains that there is no pot in a location from the sign of the pot not being perceived by a valid cognition, it is termed that the pot is purified in the location where the pot is not perceived by a valid cognition. Then, by what is it refuted that happiness is suffering, and that form-grasping is the nature of sound-grasping, etc.? It is refuted by the action of self-aware direct perception: That is, when the ascertainment arising from the self-aware direct perception experiencing happiness ascertains that what is experienced is happiness, it is termed that the assertion that happiness is suffering has been refuted. Furthermore, when eye consciousness grasping form arises, and ear consciousness grasping sound does not arise, then by what is its existence prevented? It is prevented by the sign of the non-perception of the result, ascertainment: That is, because there is no cause of error and there is attention, ascertainment must arise, but it does not arise; because all the conceptualizations of that state must transform into the nature of ascertainment, but they do not transform. Otherwise, it would follow that two conceptualizations occur simultaneously. Furthermore, by what is it refuted that there is a pot in a location purified of a pot? It is refuted by the action of self-aware direct perception experienced by the pure-grasping sense direct perception: That is, such a self-aware direct perception simultaneously brings forth two ascertainments: "This location is seen" and "The pot is not seen." In short, negation is not the elimination of something that previously existed, but rather the understanding that something that did not previously exist does not exist, and this is termed the negation of what is to be negated. Moreover, negation does not exist apart from what is not perceived by a valid cognition, because: Negation itself, at all times, is established from non-perception. Thus it is said.