Tibetan
ན། དེ་ཡོད་པ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལས། རང་གི་བརྗོད་བྱ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རང་མཚན་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་མིན་ཏེ། རང་གི་བརྗོད་བྱ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རང་མཚན་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། སྨྲ་བ་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་སློང་གི་བསམ་པ་སྟོན་པ་སྟེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་སྲིད་དེ། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། འགལ་བར་དོགས་པའི་ལུང་ཚིག་དྲང་། །ལུང་དོན་བཤད་ནས་འགལ་མེད་བསྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ཚད་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ན། ཚད་མ་མདོར། ཡིད་ཆེས་ཚིག་ནི་མི་སླུ་བའི། །སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད། །ཅེས་རྗེས་དཔག་ཏུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་རྗེས་དཔག་མཚན་ཉིད་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྟོགས་ལྡན་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ལ་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་པ་ན་དངོས་པོ་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཚད་མས་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་མི་ནུས་པས་ལུང་ཁོ་ན་ལས་བྱེད་དགོས་ལ། ལུང་གི་ནང་ནས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཚད་མ་ཡིན་ཞེས་ཚད་མར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་ཚིག་གི་མཚན་གཞི་བཤད། །མི་སླུ་བ་ཡི་དོན་ལྡོག་བཤད། །སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ཚུལ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོར་གསུངས་པའི་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ནི་ཆོས་ཅན། ལུང་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་མེད་མ་ཡིན་པར་བླང་དོར་གྱི་གནས་སྟོན་པ་ལ་ངག་སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་ཆགས་པ་དང་ནི། དགོས་པ་བསྒྲུབ་མི་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་དགོས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཐབས་སྟོན་པ་དང་། དགོས་མེད་མ་ཡིན་པར་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགོས་པའི་དོན་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་ལྡན་གྱི་ངག་ཡིན་མིན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་གསུམ་ལྡན་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐོང་བ་མངོན་གྱུར་དང་། མ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ཡི་དོན་ལྐོག་གྱུར་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དེ་དག་སྟོན་པ་ལ་མངོན་སུམ་དང་། དངོས་སྟོབས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་གནོད་པ་མེད་པ་དེ། ཡིད་ཆེས་ཚིག་ནི་མི་སླུ་བའི། །ཞེས་པ་འདི་ཡི་སྐབས་ཀྱི་མི་སླུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་སྟོན་པ་ལ་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱིས་གནོད་པ་མེད་པ་རྟགས་སུ་བྱས་ནས་ལུང་དེ་ཤིན་ལྐོག་ལ་མི་སླུ་བར་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཁ་ཅིག་མ་མཐོང་བ་ལ་ལྐོག་གྱུར་དང་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་རང་ཚིག་གི་གནོད་པ་མེད་པ་ཁ་བསྐང་བ་དང་། གཞན་དག་མཐོང་བ་ལ་མངོན་གྱུར་དང་ལྐོག་གྱུར་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་མ་མཐོང་བ་ལ་རྗེས་དཔག་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་གིས་གནོད་པ་མེད་ཅེས་འཆད་པ་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་མ་ལོངས་པ་སྟེ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ལ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། སྤྱི་ལས་ཞེས་དང་། འདིའི་མི་སླུ་བ་ཞེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནུས་པ་མ་ཐོན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞལ་བྱའི་གནས་གསུམ་ལ་མི་སླུ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་ཤིན་ལྐོག་ལ་མི་སླུ་བར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་དེས་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཚིག་ཉིད་རྗེས་དཔག་ཏུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་གསུམ་ཚང་བའི་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ནི་མངོན་གྱུར་དང་ལྐོག་གྱུར་ལ་མི་སླུ་བར་དངོས་སྟོབས་ཚད་མས་ངེས་པའི་སྤྱི་ལས་ལུང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་རྟོགས་པའི་བློ་ནི་ཆོས་ཅན། འདིའི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ཡིན་ནའང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། ཚུར་མཐོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤིན་ལྐོག་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་གང་ཞིག ཚུར་མཐོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དངོས་སྟོབས་ཚད་མ་ཤིན་ལྐོག་ལ་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ནུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ཆོས་ཅན། གཞན་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་ལ་མི་སླུ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྐོག་གྱུར་གྱི་གཙོ་བོའི་དོན། བདེན་བཞི་ལ་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བླང་བྱའི་དེ་ཉིད་འགོག་བདེན་དང་། དོར་བྱའི་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཐབས་ལམ་ཀུན་འབྱུང་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟར་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་ཚད་མས་རབ་ཏུ་ངེས་པ་ཡིས་སོ། །སྔ་མ་དག་འདིར་ཡང་ན་ཞེས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བྱས་ནས་སྔ་མའི་རྣམ་གྲངས་སུ་འཆད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ངེས་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིས་ཞེས་པའི་འབྲུ་སྦྱར་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དོན་ལ་བློ་གྲོས་རྩིངས་པ་སྟེ་སྔ་མས་རྗེས་དཔག་གི་མཚན་གཞི་ངོས་བཟུང་ནས་ཕྱི་མས་སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ཚུལ་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་བཞི་རབ་ཏུ་ངེས་པ་བདེན་བཞི་སྟོན་པའི་རྒྱུར་དགོས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ངེས་ཤེས་མེད་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་བརྗོད། སུན་འབྱིན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཅིང་ཉེས་པ་ཟད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་བྱུང་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ་དེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ནི་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དོན་ཅན་དུ་རིགས་པ་ཅན་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་པས་དེ་ལས་བརྗོད་དོན་སྒྲུབ་ནུས་སོ་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞན་ལ་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་བྱུང་མེད། །རང་ལ་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་བྱུང་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ནུས་ན་དེའི་ཚིག་བདེན་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་པའི་དོན་དེ་འདོད་པར་རིགས་ཀྱང་ཐ་མལ་པ་ཆོས་ཅན། ཕ་རོལ་པོ་སྐྱེས་བུ་ཕུལ་བྱུང་ཡིན་མིན་དུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པར་དཀའ་སྟེ། ཕ་རོལ་པོ་འདི་ནི་ཉེས་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའམ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེས་གཞན་ལ་སྐྱོན་ལྡན་ནམ་སྐྱོན་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་རྣམས་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་གཞན་གྱིས་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཉེས་པ་སྤངས་པ་སྲིད་པར་བསྟན། །སྤངས་པ་སླར་མི་ལྡོག་པར་བསྟན། །ཉེས་པའི་རྒྱུ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་ཉེས་པ་ཟད་པའི་སྐྱེས་བུ་གཏན་མི་སྲིད་དམ་ཞེ་ན། ཆགས་སོགས་ཀུན་ཆོས་ཅན། རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་རྟོགས་པ་འཕེལ་ན་ཁྱོད་འགྲིབ་པ་དང་། བདག་མེད་རྟོགས་པ་འགྲིབ་ན་ཁྱོད་ཕུལ་བྱུང་བསྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གང་ཟག་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། ཟག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེ་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པ་ལས་སེམས་རྒྱུད་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཉེས་པ་ལན་གཅིག་ཟད་ཀྱང་སླར་ལྡོག་སྟེ་སྔར་ཉེས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཕྱིས་ཉེས་མེད་དུ་འགྱུར་བ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། ལམ་གོམས་པས་འཁོར་བའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ན་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་མཚན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་ཅན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་དག་གིས་མི་ཟློག་སྟེ་ལམ་ལ་སྐྱོན་དང་ཉོན་མོངས་ལ་ཡོན་ཏན་མཐོང་མི་སྲིད་པས་དེ་སྤོང་བ་ལ་མི་འབད་ཅིང་འབད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བློ་ནི་ལམ་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱོགས་འཛིན་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་འབད་རྩོལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བདག་མེད་རྟོགས་པ་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱིས་ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱེད་ན་ཉེས
Chinese
那，仅仅将它作为存在的标志来指示，并不能成立外境的自相，因为外境的自相与它同时不存在就无法产生。因此，作为能诠释的语词，可以成立为显示说话者相续中的意乐之意，因为这样成立具备了成立的三个条件。第二部分分为两点：端正怀疑相违的教证之词；解释教证之义从而成立无违。第一点是：如果能诠释的语词对外境不是量，那么《量经》中说：“可信之语是不欺骗的，从共相中进行推测。”这与经中说的是推测相违。如果这样说，那并不是说它是推测的自性，然而，有证悟者在进入和退出极隐蔽处时，无法通过事物力量的量来进行进入和退出，因此只能依靠教证。在教证中，像这样的才是量，是就完全确定为量的情况下说的。第二部分分为三点：解释可信之语的定义；解释不欺骗的反体之义；解释从共相中进行推测的方式。第一点是：经中所说的可信之语，并不是仅仅就教证而言，而是指在显示取舍之处时，前后语句连贯，并非不能成办必要，而是显示与成办必要相符的方便，并非无用，而是陈述对人来说是近需的必要之义，即在完全确定是否具备这三个条件之后，就此而言说的，并非就这三个条件之外的情况而说的。第二点是：显而易见的现量和未见之事物之义的隐蔽，作为法，你在显示这些时，现量和事物力量的推测这两种也没有损害，这就是“可信之语是不欺骗的”这句话中不欺骗的含义，因为必须以你在显示时两种量没有损害作为标志，从而成立该教证在极隐蔽处是不欺骗的。这里有些人认为未见是隐
English
Now, merely indicating it as a sign of existence does not establish the self-character of the external object, because the self-character of the external object cannot arise if it does not exist simultaneously with it. Therefore, as expressive words, it can be established as showing the intention of the speaker's continuum, because such establishment possesses the three conditions of establishment. The second part is divided into two points: rectifying the words of scripture suspected of contradiction; explaining the meaning of the scripture to establish non-contradiction. The first point is: if the expressive word is not a valid cognition for the external object, then the Sutra on Valid Cognition says: "Trustworthy words are non-deceptive, inferring from the general." If it contradicts what is said in the sutra as inference, then it is not said to be the nature of inference. However, when realized beings enter and exit the extremely hidden, they cannot enter and exit by the valid cognition of the power of things, so they must rely solely on scripture. Among the scriptures, this kind is a valid cognition, and it is said in the case of being completely determined as a valid cognition. The second part is divided into three points: explaining the definition of trustworthy words; explaining the meaning of the opposite of non-deception; explaining the way of inferring from the general. The first point is: the trustworthy words mentioned in the sutra are not merely in terms of scripture, but rather, when showing the place of acceptance and rejection, the preceding and following sentences are coherent, and it is not that it cannot accomplish the necessary, but rather it shows the means that is in accordance with accomplishing the necessary, and it is not useless, but rather it states the necessary meaning that is closely needed for people, that is, after fully determining whether it possesses these three qualities, it is said in this regard, not in terms of anything other than these three qualities. The second point is: the manifest of what is seen and the hidden of the meaning of unseen things, as dharma, when you show these, neither direct perception nor the inference of the power of things harms them, this is the meaning of non-deception in the phrase "trustworthy words are non-deceptive," because it is necessary to establish that the scripture is non-deceptive in the extremely hidden by taking the fact that the two valid cognitions do not harm you when you show them as a sign. Here, some people think that the unseen is hid
Chinese
将隐蔽和极隐蔽分为两种，从而弥补了自身言辞的不足；将其他可见的事物分为现量和隐蔽两种，对于不可见的事物，则认为依靠圣言的推论没有过失，这种说法没有领会到要点，即必须明确地将量分为两种作为妨害。而“从共相”以及“此之不欺”等说法，是因为没有发挥作用。以对所量三种境不欺骗的标志来证明对极隐蔽不欺骗，这是因为能立与所立相同。第三，论师的论著并没有将可信之语本身说成是推论，而是说具备三种法相的可信之语，对于现量和隐蔽不欺骗，依靠实事力量的量所确定的共相，从而依靠圣言，证悟极隐蔽的智慧是有法。即使此之对境是极隐蔽，也说是推论。因为对于现见者的相续，证悟极隐蔽的量，对于现见者的相续，实事力量的量没有进入极隐蔽的机会。那么，从共相能够推论的原因是什么呢？可信之语是有法。能够推论其他极隐蔽的事物，因为对于隐蔽的主要意义，四圣谛不欺骗。因为您所应取的即是灭谛，所应舍弃的即是苦谛，以及伴随方便道集谛，如其所说，以实事力量的量完全确定。前者通过“在此也是”的连接，作为前者的类别来解释，并且以完全确定作为原因，连接“所说”的词语，对于极细微的意义来说，智慧粗糙，即前者确定了推论的特征，后者显示了从共相推论的方式。如果需要完全确定四圣谛作为显示四圣谛的原因，那么与认为佛地没有定解相违背。第二，分为两种：陈述主张，讲述驳斥。第一，具备如实见事物之功德，且罪业已尽
English
Dividing the hidden and the extremely hidden into two categories, thereby compensating for the inadequacies of one's own words; dividing other visible things into two categories, direct perception and hidden, and for invisible things, it is considered that relying on scriptural inference has no faults, this statement does not grasp the main point, that is, it must be clearly defined that there are two types of valid cognition as obstacles. And the statements "from the general" and "this non-deception" are because they have not played a role. Using the sign of non-deception for the three objects of measurement to prove non-deception for the extremely hidden is because the proof and the proven are the same. Third, the treatise of the teacher does not say that trustworthy words themselves are inference, but that trustworthy words with three characteristics, which are not deceptive for direct perception and hidden, rely on the general characteristics determined by the valid cognition of the power of reality, thereby relying on the scriptures, the wisdom that realizes the extremely hidden is the subject. Even if its object is extremely hidden, it is said to be inference. Because for the continuum of the seer, the valid cognition that realizes the extremely hidden, for the continuum of the seer, the valid cognition of the power of reality has no opportunity to enter the extremely hidden. So, what is the reason why inference can be made from the general? Trustworthy words are the subject. It is possible to infer other extremely hidden things, because for the main meaning of the hidden, the Four Noble Truths are not deceptive. Because what you should take is the Truth of Cessation, and what you should abandon is the Truth of Suffering, and the Truth of the Origin of the path of means, as it is said, is completely determined by the valid cognition of the power of reality. The former is explained as a category of the former through the connection of "also here", and taking complete determination as the cause, connecting the words "said", for the extremely subtle meaning, wisdom is rough, that is, the former determines the characteristics of inference, and the latter shows the way of inference from the general. If it is necessary to completely determine the Four Noble Truths as the cause of showing the Four Noble Truths, then it contradicts the view that there is no definite understanding in the Buddha-ground. Second, it is divided into two: stating the assertion, explaining the refutation. First, possessing the qualities of seeing things as they are, and having exhausted faults.