Tibetan
ད་པ་ནི་རང་། ངན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །མ་ནིང་གསུམ་དུ་གྲོགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དབྱེ། སྒྲའི་གདངས་ཇི་ལྟར་འདོན་ཞེ་ན། གྲོགས་ཀྱིས་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་གང་གཏོགས་པའི་འ་ནི་ཕོ་ཡིག་དང་ཚེག་བར་གཅིག་གི་བར་དུ་ཕྲད་ན་རང་གི་གདངས་དྲག་པོར་འདོན་ནོ། །ཞན་པ་སྟེ་མོ་ཡིག་དང་ཕྲད་ན་རང་གི་གདངས་ཞན་པར་འདོན་ནོ། །ཕོ་མོ་གཉིས་ཀ་དང་ཚེག་བར་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཕྲད་ན་དྲག་ཞན་གཉིས་ཀ་སྟེ་གང་རུང་དུ་འདོན་ནོ། །ཕོ་མོ་གཉིས་ཀ་དང་མ་ཕྲད་པར་མ་ནིང་དང་ཕྲད་ན་མཉམ་པའི་གདངས་སུ་འགྱུར་གྱི། དྲག་ཞན་གང་དུའང་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཕོ་ཡིག་ནི་ཀ་སོགས་མི་འཇུག་པ་ལྔ་དང་། ག་སོགས་འཇུག་པ་བཞི་སྟེ་དགུའོ། །དེའང་དཔེར་ན་བཀའ་བཅའ་སོགས་དང་། དགའ་གདའ་ཞེས་སོགས་ལྟ་བུའོ། །མོ་ཡིག་ནི་བརྗོད་ཟིན་པའི་མོ་ཡིག་དགུ་དང་། མ་ནིང་གི་ཡི་གེ་ལྔ་མ་གཏོགས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་དབྱངས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ། མངའ། འཇའ་ཞེས་སོགས་ལྟ་བུའོ། །མ་ནིང་གི་ཡི་གེ་ནི་ཁ་སོགས་ལྔ་སྟེ། མཁའ། འཆའ་ཞེས་སོགས་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་མ་ནིང་གི་ཡི་གེ་འ་ནི་གྲོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འགྱུར་དང་། མཚན་གཉིས། མཚན་མེད་གསུམ་དུ་འདོད་དེ། ཕོ་མོ་གང་རུང་དང་ཕྲད་ན་དྲག་ཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ཀ་དང་ཕྲད་ན་གཉིས་ཀ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་ནིང་ཁོ་ན་དང་ཕྲད་ན་གང་དུའང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་དོན་གྱི་འཇུག་ཚུལ་ལ་ནི། དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །སྔ་མ་གང་ལྟར་གྱུར་པ་དང་། །ཕྱི་མ་གང་ལྟར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་པས་མདོར་བསྟན་ནས། དང་པོ་ནི། སྔ་མ་སྔོན་འཇུག་ལྔ་བཞིན་སྦྱར། །ཞེས་པ་སྟེ། སྔོན་འཇུག་གི་སྐབས་སུ། ཕོ་ནི་འདས་དང་གཞན་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། ག་ད་བ་ས་རྣམས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་། གཞན་དང་། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་སྟོན་ཏེ། བཞག བཞེད། བཀབ། མཁས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ང་ན་མ་ར་ལ་རྣམས་ཀྱིས་ད་ལྟར་བ་དང་། བདག་གཞན་གཉིས་ཀ་སྟོན་ཏེ། གཟུང་། འཛིན། སྡོམ། འདིར། འཚལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འ་ཡིག་གིས་བདག་དང་མ་འོངས་པ་སྟོན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདའ། དུས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ཕྱི་མ་གང་ལྟར་འགྱུར་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། འདྲེན་ཚུལ་དངོས་དང་། ཞར་ལ་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་གདམས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱི་མ་དག་གི་ཞེས་སོགས་ཚིགས་རྐང་བཅུ་གསུམ་སྟེ། ཕོ་ཡིས་ཕོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲང་བ་ནི། ག་སོགས་བཞིའི་མཐར་རིམ་པ་ལྟར། རིག་པ། བྱེད་པ། གྲུབ་པ། སྤངས་པ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་པ་འདྲེན་པ་དང་། ག་ད་བའི་མཐར་ཅེ་ན། ཅིང་། ཅེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཅ་འདྲེན་པ་དང་། ད་བ་སའི་མཐར་ཀྱི་ཀྱང་ཀ་རྣམས་འདྲེན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། བདུན་པ་རྣམས་ནི་ག་དང་བའི་མཐར་ཏུ་ཡིག་སྦྱར་ཏེ། མཆོག་ཏུ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སུམ་ཅུ་པར་བདག་པོའི་ས་ཞེས་པས་བསྟན་པའི་མཁྱེན་པ། རོལ་པ། ནོར་པ་ཞེས་སོགས་རྣམས་ནི་མོ་ཡིག་གི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཀྱང་ཕོའི་རྟགས་ཡིག་གིས་མིང་མཐའ་དྲང་བར་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་མཁས་པ་སྐ་ཅོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་རྣམས་ཕོ་ཡིས་ཕོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མོ་ཡིས་མོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲངས་སུ་དོགས་ནས་ད་དྲག་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཁྱེན་ཀྱང་། མཁྱེན་ཅིང་། མཁྱེན་ཏོ། །མཁྱེན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ན་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། སོ་ཐར་ཀྱི་སྡོམ་པ། རྣམ་ཐར་ཅི་བཞིན། ཐར་ཏོ། །ཐར་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་མཐར་དྲག་ཅན་དང་། དོན་འགྲེལ་ཀྱིས་བཤད། བཀའ་འགྲེལ་ཇི་བཞིན། འགྲེལ་ཏོ། །འགྲེལ་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཐར་དྲག་ཅན་རྣམས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་ཀ་ཅ་ཏ་པ་ཙ་རྣམས་ཀྱིས་ན་ར་ལ་གསུམ་གྱི་མིང་མཐའ་དྲང་བས་ཚེ་ད་དྲག་སྦྱར་བར་བྱའི། ན་ར་ལ་གསུམ་གཞན་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ། །ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག དོན་དམ་ཀྱང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མ་མཐར་དྲག་ཅན་དང་། རྐང་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ང་མཐར་དྲག་ཅན་ཡང་བཞེད་དོ། །མོ་ཡིས་མོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲང་བ་ནི། ཐུང་བ། རིང་བ་ཞེས་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ། དམན་པ་ཞེས་དང་། བསམ་པ། སྒོམ་པ་ཞེས་དང་། ཚོར་བ། དོར་བ་ཞེས་དང་། ཉལ་བ། གྲོལ་བ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་མོ་ཡིག་བ་ཡིག་གིས་ང་ན་མ་ར་ལའི་མིང་མཐའ་དྲང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་མཐར། དུ་དང་། གི་དང་། གྱི་དང་། ཞེ་ན་དང་། ཞིང་དང་། ཡང་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱའི། རུ་དང་། ཏོ་དང་། ཀྱི་དང་། ཅེ་ན་དང་། ཅིང་དང་། ཀྱང་རྣམས་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ། །མ་ནིང་གིས་མ་ནིང་གི་མིང་མཐའ་དྲང་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རུ་འགྱུར། དགའ་རུ་སོང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་མིང་མཐའ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རང་རང་གི་རྟགས་དང་མཐུན་པར་རྣམ་དབྱེ་བདུན་བོད་པ་དང་བཅས་པ་དྲངས་ཏེ། ཆོས་དངོས་ནི་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའོ། །ལས་ནི་གཉིས་པའོ། །བྱེད་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །དགོས་ཆེད་ནི་བཞི་པའོ། །འབྱུང་ཁུངས་ནི་ལྔ་པའོ། །འབྲེལ་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །གནས་ནི་བདུན་པའོ། །བོད་པ་ནི་དང་པོའི་ཆ་ཤས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་དབྱེ་དང་
Chinese
ད་ནི་རང་ཡིན། ངན་ཞེས་པ་のようなものだ。མ་ནིང་（梵文：PANDAKA，半择迦，字面意思：不男）はどのように仲間によって三つに区別されるのか。音の調子はどのように出すのかといえば、仲間による区別によって三つのうちのどれに属するかのའ་は、男性の文字と句読点一つ分の間隔で接すれば、自身の音を強く出す。弱いもの、すなわち女性の文字と接すれば、自身の音を弱く出す。男性と女性の両方と句読点一つ分の間隔の中で接すれば、強くも弱くもどちらでも出す。男性と女性の両方と接せず、མ་ནིང་（梵文：PANDAKA，半择迦，字面意思：不男）と接すれば、同じ音調に変わるが、強くも弱くも変わらない。ここで男性の文字とは、ཀ་などが入らない五つと、ག་などが入る四つ、合わせて九つである。たとえばབཀའ་བཅའ་（法律、規則）などや、དགའ་གདའ་（喜ぶ、存在する）というようなものである。女性の文字とは、すでに述べた女性の文字九つと、མ་ནིང་（梵文：PANDAKA，半择迦，字面意思：不男）の文字五つを除いた文字十六、母音を含むすべてである。མངའ། འཇའ་（虹）というようなものである。མ་ནིང་（梵文：PANDAKA，半择迦，字面意思：不男）の文字とは、ཁ་など五つである。མཁའ། འཆའ་（誓う）というようなものである。したがって、མ་ནིང་（梵文：PANDAKA，半择迦，字面意思：不男）の文字འ་は、仲間の区別によって変わり、二つの性質、性質がないという三つがあるとされる。男性か女性のどちらかと接すれば、強くも弱くも変わるからであり、両方と接すれば、両方の性質を持つものに変わるからであり、མ་ནིང་（梵文：PANDAKA，半择迦，字面意思：不男）だけと接すれば、どれにも変わらないからである。二つ目、意味の用い方については、意味は二種類ある。以前がどのようになったか、以後がどのように変わるか、ということである。ということで、概略を示してから、最初のは、以前は前置詞五つのように用いる、ということである。前置詞の箇所で、男性は過去と他人を成就させるため、などと説かれているように、ག་ད་བ་ས་は過去と、他人と、行為を成就させることを示す。བཞག བཞེད། བཀབ། མཁས་というようなものである。ང་ན་མ་ར་ལ་は現在と、自己と他人両方を示す。གཟུང་། འཛིན། སྡོམ། འདིར། འཚལ་というようなものである。འ་の文字は自己と未来を示す。མྱ་ངན་ལས་འདའ། དུས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་（苦しみから脱する、時を超えるようになる）というようなものである。二つ目、以後がどのように変わるかには二つある。導き方の実際と、ついでに音声翻訳の秘訣を説くことである。最初のは、以後の、というように十三の句である。男性が男性の語尾を導くのは、ག་など四つの後に順に、རིག་པ། བྱེད་པ། གྲུབ་པ། སྤངས་པ། というようなものである。
English
Now, 'da' is itself. It is like 'ngan' (bad). How are the three types of 'ma ning' (PANDAKA, eunuch) distinguished by their companions? How are the sounds pronounced? If 'a', which belongs to one of the three types distinguished by companions, is connected to a male letter with a space of one tseg bar (syllable space), it pronounces its own sound strongly. If it is connected to a weak, i.e., a female letter, it pronounces its own sound weakly. If it is connected to both male and female letters within a space of one tseg bar, it pronounces either strongly or weakly. If it is not connected to both male and female letters but is connected to a 'ma ning', it changes to an equal tone and does not change to either strong or weak. Here, the male letters are the five that do not take 'ka' etc., and the four that take 'ga' etc., making nine in total. For example, 'bka' bca'' (law, rule) etc., and like 'dga' gda'' (to be happy, to exist). The female letters are the nine female letters already mentioned, and the sixteen letters excluding the five 'ma ning' letters, including all the vowels. Like 'mnga'', 'ja'' (rainbow) etc. The 'ma ning' letters are the five starting with 'kha'. Like 'mkha'', 'cha'' (to vow) etc. Therefore, the 'ma ning' letter 'a' changes according to the distinction of its companions, and it is considered to have three types: two natures, and no nature. This is because if it is connected to either a male or a female letter, it changes to strong or weak; if it is connected to both, it changes to having both natures; and if it is connected only to a 'ma ning', it does not change to anything. Secondly, regarding the way of using meanings, there are two types of meanings: how the former has become, and how the latter will change. Having briefly shown this, the first is: the former is used like the five prefixes. As it is said in the section on prefixes, 'The male is for the past and for accomplishing others,' etc., 'ga', 'da', 'ba', and 'sa' indicate the past, others, and the accomplishment of actions. Like 'bzhag', 'bzhed', 'bkab', 'mkhas'. 'Nga', 'na', 'ma', 'ra', and 'la' indicate the present and both self and others. Like 'gzung', 'dzin', 'sdom', 'dir', 'tshal'. The letter 'a' indicates self and the future. Like 'mya ngan las 'da'', 'dus las 'da' bar 'gyur' (to escape from suffering, to become to transcend time). Secondly, there are two ways in which the latter changes: the actual way of leading, and incidentally explaining the secret of sound translation. The first is: 'Of the latter,' etc., thirteen verses. When a male leads a male final consonant, in order after 'ga' etc., 'rig pa', 'byed pa', 'grub pa', 'spangs pa', like that.
Chinese
又如，在ག་ད་བ་的后面接续ཅེ་ན། ཅིང་། ཅེས་等字，就像ཅ་的接续一样；在ད་བ་སའི་的后面接续ཀྱི་ཀྱང་ཀ་等字。同样，其他也应了解。第二、第四、第七格在ག་和བའི་的后面加ཏུ་字，如མཆོག་ཏུ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་等。在《三十颂》中，以“所有者之ས་”所表示的མཁྱེན་པ། རོལ་པ། ནོར་པ་等，虽然是阴性字母结尾，也应用阳性词性的字母来引导词尾。以前的智者噶觉等认为，这些应该用阳性引导阳性的词尾，因为担心用阴性引导阴性的词尾，所以加上了ད་དྲག་。例如，མཁྱེན་ཀྱང་། མཁྱེན་ཅིང་། མཁྱེན་ཏོ། མཁྱེན་པ་等，在ན་的后面加上ད་དྲག་；སོ་ཐར་ཀྱི་སྡོམ་པ། རྣམ་ཐར་ཅི་བཞིན། ཐར་ཏོ། ཐར་པ་等，在ར་的后面加上ད་དྲག་；དོན་འགྲེལ་ཀྱིས་བཤད། བཀའ་འགྲེལ་ཇི་བཞིན། འགྲེལ་ཏོ། འགྲེལ་པ་等，在ལ་的后面加上ད་དྲག་，这些都应该了解。总之，ཀ་ཅ་ཏ་པ་ཙ་等引导ན་ར་ལ་三个的词尾时，要加上ད་དྲག་，但ན་ར་ལ་三个不应加在其他后面。后来的某些智者，也认为དོན་དམ་ཀྱང་等在མ་后面应加ད་དྲག་，རྐང་པ་等在ང་后面也应加ད་དྲག་。阴性引导阴性的词尾，如ཐུང་བ། རིང་བ་等，ཚེ་དང་ལྡན་པ། དམན་པ་等，བསམ་པ། སྒོམ་པ་等，ཚོར་བ། དོར་བ་等，ཉལ་བ། གྲོལ་བ་等，这些都是阴性字母བ་引导ང་ན་མ་ར་ལ་的词尾。同样，在这些词的后面，应加དུ་、གི་、གྱི་、ཞེ་ན་、ཞིང་、ཡང་等，不应加རུ་、ཏོ་、ཀྱི་、ཅེ་ན་、ཅིང་、ཀྱང་等。中性引导中性的词尾，如བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རུ་འགྱུར། དགའ་རུ་སོང་ན་等。阳性、阴性、中性的词尾，都应以各自的词性相一致的方式，引导七种格和呼格，即：法是第一格，业是第二格，作者是第三格，目的、原因（为…）是第四格，来源是第五格，关系是第六格，处所是第七格，呼格是第一格的一部分。其中，第一格
English
And also, after ག་ད་བ་, connect with words like ཅེ་ན། ཅིང་། ཅེས་, just like the connection of ཅ་; after ད་བ་སའི་, connect with words like ཀྱི་ཀྱང་ཀ་. Likewise, others should also be understood. The second, fourth, and seventh cases add the letter ཏུ་ after ག་ and བའི་, such as མཆོག་ཏུ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་. In the "Thirty Verses," as indicated by "ས་ of the owner," མཁྱེན་པ། རོལ་པ། ནོར་པ་, etc., although ending with feminine letters, should also use masculine letters to guide the word endings. Previous scholars like Kawa Chak and others believed that these should use masculine to guide masculine word endings, and because they were worried about using feminine to guide feminine word endings, they added ད་དྲག་. For example, མཁྱེན་ཀྱང་། མཁྱེན་ཅིང་། མཁྱེན་ཏོ། མཁྱེན་པ་, etc., add ད་དྲག་ after ན་; སོ་ཐར་ཀྱི་སྡོམ་པ། རྣམ་ཐར་ཅི་བཞིན། ཐར་ཏོ། ཐར་པ་, etc., add ད་དྲག་ after ར་; དོན་འགྲེལ་ཀྱིས་བཤད། བཀའ་འགྲེལ་ཇི་བཞིན། འགྲེལ་ཏོ། འགྲེལ་པ་, etc., add ད་དྲག་ after ལ་. These should all be understood. In short, when ཀ་ཅ་ཏ་པ་ཙ་, etc., guide the word endings of ན་ར་ལ་, ད་དྲག་ should be added, but ན་ར་ལ་ should not be added after others. Some later scholars also believed that ད་དྲག་ should be added after མ་ in words like དོན་དམ་ཀྱང་, and ད་དྲག་ should also be added after ང་ in words like རྐང་པ་. Feminine guiding feminine word endings, such as ཐུང་བ། རིང་བ་, ཚེ་དང་ལྡན་པ། དམན་པ་, བསམ་པ། སྒོམ་པ་, ཚོར་བ། དོར་བ་, ཉལ་བ། གྲོལ་བ་, etc. These are all feminine letters བ་ guiding the word endings of ང་ན་མ་ར་ལ་. Similarly, after these words, དུ་, གི་, གྱི་, ཞེ་ན་, ཞིང་, ཡང་, etc., should be added, but རུ་, ཏོ་, ཀྱི་, ཅེ་ན་, ཅིང་, ཀྱང་, etc., should not be added. Neuter guiding neuter word endings, such as བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རུ་འགྱུར། དགའ་རུ་སོང་ན་, etc. Masculine, feminine, and neuter word endings should all be guided in a way that is consistent with their respective genders, guiding the seven cases and the vocative, i.e., Dharma is the first case, object is the second case, agent is the third case, purpose/reason (for...) is the fourth case, source is the fifth case, relation is the sixth case, location is the seventh case, and the vocative is part of the first case. Among them, the first case