Tibetan
སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་མ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆེན་གང་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ༌།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཡུམ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་རྟོག ་བཀག་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་ནི་གང་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་དེ་ལ་གནས་ཤིང་བླ་མེད་རྫོགས་བྱང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་སུ་ཡང་མེད་ན། དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་དེ་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་བཀག་པས་གསུངས་ཏེ་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། རྩོད་པ། ལན། ལན་ལ་རྩོད་སྤང་ངོ༌། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། རྫས་རྟོག་གི་ཡོད་ས་ལ་རྩོད་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་ཀྱང་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོའི་རྣམ་པར་བཞག་པས་མ་ ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེན། ཞེས་པའོ། །བཏགས་རྟོག་གི་ཡོད་ས་ལ་རྩོད་པ་ནི། འཕགས་པ་ལ་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མཚན་མོ་འདས་ནས་ནངས་བར་གྱི་དུས་སུ་ངས་སྲོག་ཆགས་ཅེ་སྤྱང་སྐད་འབྱིན་པའི་སྒྲ་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ང་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་ཡན་ལག་མ་སྨད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་མ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཞེས་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནི་སོ་སྐྱེའི་འཛིན་པ་ལ་རྫས་རྟོག་གིས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཡོད་པས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། འཕགས་པའི་འཛིན་པ་ལ་བཏགས་འཛིན་གྱིས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ང་ཞེས་འབྱུང་བས་ངར་འཛིན་ཡོད་པས་སོ་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་གི་དེ་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་པས་སྙིང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་དང༌། དེའི་ཚིག་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་སྙིང་པོ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནི་རིམ་པ་ལྟར་སོ་སྐྱེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དུ་ཤེས་པ་ནི་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་བདག་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། བ
Chinese
說了這話之後，具壽善現對具壽舍利子說：「唉！具壽舍利子，大菩薩如果對母親行淫，那就是對無實質的東西行淫啊！為什麼呢？具壽舍利子，母親是無實質的。」等等，以這些來遮止了依賴士夫實有的分別念。同樣地，對於此真如，沒有任何事物會停留，既然沒有任何人會停留在其中而現證無上圓滿菩提，更何況停留在其中而說法呢？因為它是無住的。」這樣說了，遮止了一切聖者，這是從對治的角度來說的。第二部分有三點：辯論、答覆、答覆中的辯論消除。第一點有二部分：對實質分別念的存在處進行辯論：所有法都是無我的，像這樣的法，難道不是凡夫也能夠了悟嗎？這樣一來，就不能完全涵蓋在第一種執著的分別念的安立之中了。這是辯論的內容。對假立分別念的存在處進行辯論：聖者也有這種情況，例如，比丘們，夜晚過去到早晨的時候，我聽到野狼發出叫聲等等。同樣地，我曾經在那個時候、那個時候變成獸王獅子，四肢沒有殘缺等等，不是這樣說的嗎？這樣一來，就不能完全涵蓋在第二種執著的分別念的安立之中了。這是辯論的內容。這兩者的意思是：凡夫的執著不能完全涵蓋實質分別念，因為他們也能夠了悟所有法都是無我的，也能夠了悟沒有有情眾生的實質。聖者的執著不能完全涵蓋假立執著，因為他們也會說「我」，所以有我執。第二點是：那些是信解作意，而這裡想要說的是如實作意，所以沒有實質。那些話語是世俗諦，不是勝義諦，所以沒有實質。這兩者的意思是：凡夫知道所有法都是無我，那是透過信解作意而了悟到只是假立的我，
English
Having spoken thus, the venerable Subhuti said to the venerable Shariputra: "Alas! Venerable Shariputra, if a great bodhisattva engages in intercourse with a mother, that is engaging with something without essence! Why is that? Venerable Shariputra, a mother is without essence." And so forth, with these words, the conceptualization based on the substantial existence of a person is blocked. Likewise, in this suchness, nothing will remain, and since there is no one who will remain in it and fully awaken to unsurpassed perfect enlightenment, what need is there to speak of remaining in it and teaching the Dharma? Because it is without abiding." Thus it was said, blocking all noble beings, and this is from the perspective of an antidote. The second part has three points: debate, answer, and refutation of the debate in the answer. The first point has two parts: the debate on the place where substantial conceptualization exists: Are not all dharmas without self, and are not such dharmas also realized by ordinary beings? In that case, it will not be fully covered by the first establishment of the conceptualization of grasping. That is the debate. The debate on the place where imputed conceptualization exists: Noble ones also have such things, for example, monks, after the night has passed until morning, I heard the sound of a jackal making a sound, and so forth. Likewise, was it not said that at that time, at that time, I became the king of beasts, a lion with limbs not maimed, and so forth? In that case, it will not be fully covered by the second establishment of the conceptualization of grasping. That is the debate. The meaning of these two is: the grasping of ordinary beings is not fully covered by substantial conceptualization, because they also realize that all dharmas are without self, and they also realize that there is no substance of sentient beings. The grasping of noble ones is not fully covered by imputed grasping, because they also say "I," so there is self-grasping. The second point is: those are aspiration and attention, but here it is intended to speak of attention to suchness itself, so there is no essence. Those words are conventional truth, not ultimate truth, so there is no essence. The meaning of these two is: ordinary beings know that all dharmas are without self, that is, they realize that the self is merely imputed through aspiration and attention,
Tibetan
ཏགས་འཛིན་འཕགས་པ་ལ་བཤད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་བདག་ བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་ལ་འདོད་པས་རྩོད་པ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། འཕགས་པས་ང་དེའི་ཚེ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཚིག་ནི་གཞན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐབས་སུ་བསྟན་པ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི། ངར་འཛིན་པ་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་ནས་ནི་མིན་པས་རྩོད་པ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཉི་སྣང་གི་རྩོད་ལན་འདི་དག་རྒྱན་སྣང་དུ་ཡང་འབྱུང་ངོ༌། །འོ་ན་འཕགས་པས་སྦྱོར་ལམ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་བུ་བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དང་འདིར་ཡང་མཐོང་སྤང་ལ་རྟོག་པ་དེ་བཤད་པ་མི་འཐད་ཅིང་སྒོམ་སྤང་ལ་རྫས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འཛིན་རྟོག་དང་པོ་སོ་སྐྱེ་དང་གཉིས་པ་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པས་ཤེ་ན། འདིའི་ལན་ལ་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་རྫས་འཛིན་དང་བཏགས་འཛིན་ལ་ཡིན་གྱི་རྟོག་པ་གཉིས་ནི་འཛིན་པ་དེ་གཉིས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ། །དེ་ནི་ཆེས་མི་འཐད་དེ། རྩོད་པའི་སྐབས་སུ་རྟོག་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་རྣམ་གཞག་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་རྟོག་པ་གཉིས་ལ་བརྩད་ཅིང༌། རྩ་བར་ཡང་རྣམ་རྟོག་གཉིས་སྐྱེ་འཕགས་གཉིས་ལ་སྒྲས་ཟིན་པར་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལ་རྩོད་པ་འདི་བྱུང་བ་དང་རྟོག་པ་ལ་མི་བྱེད་ན་སྐབས་སུ་ཡང་བབ་པར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པས། སྒོམ་སྤང་ལ་རྫས་འཛིན་བཤད་པ་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་བཏགས་འཛིན་ལ་ཡིད་ བྱེད་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཉིས་སུ་མཛད་པས་སོ་སྐྱེ་དང༌། མཐོང་སྤང་ལ་རྟོག་པ་ཕྱི་མ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི་མོས་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ལ། རྩ་བར་འཕགས་པ་ལ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་ལ་དགོངས་སོ། །སྒོམ་སྤང་ལ་ནི་རྫས་འཛིན་གྱི་ཐ་སྙད་མ་མཛད་པས་སོ། །ཤཱནྟི་པས་ནི་འདི་གཉིས་ཡོད་ས་ངེས་པ་ཅན་དུ་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཅན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དག་གི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། འཕགས་པ་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང༌། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་སེམས་ཅན་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འཕགས་པ་དག་གི་སྟེ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གིས་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དག་ལ་དང་པོ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །འདིས་ཀྱང་སྦྱོར་ལམ
Chinese
关于对圣者施设的解说，是指以如实作意认为仅仅是假立的我而产生的争论是没有意义的。圣者说“我那时”等语句，是为了让别人理解而说的世俗语，并不是因为有自性我执而说的，所以争论是没有意义的。这些关于日称的辩论答复也出现在庄严论的显现品中。那么，圣者在加行道者的相续中说有补特伽罗假立的分别，而这里又说见道所断有这种分别是不合理的，并且会变成不承认修道所断有实执的分别。如果说，第一个执著分别是凡夫的，第二个执著分别仅仅是圣者的，那么，对此的回答是，有些人这样说，这是针对实执和假立执说的，而两种分别是指以这两种执著为对境的分别，所以不是指这个。这是非常不合理的，因为在辩论的时候，争论的是第一和第二分别的体性不周遍，并且在根本颂中也已经明确说明两种分别存在于凡夫和圣者之中，所以才产生了这种争论，如果不针对分别进行辩论，那么也就不符合语境了。另外，圣者说，修道所断没有宣说实执。因此，对假立执从两种作意的角度分为两种，即凡夫和见道所断有后一种分别的说法，是随顺胜解作意而说的。根本颂中对圣者所说的意图是指如实作意。修道所断没有使用实执的名称。寂天菩萨则说这两种执著存在的地方是确定的，如云：“执著的分别，依赖于众生实有的是凡夫，因为他们没有断除的缘故，圣者则不是，因为他们已经断除了，并且是见道所断的缘故。以及，执著的第二种分别，依赖于众生假有的是圣者，即声闻和独觉没有断除的缘故，并且凡夫一开始就有。 ”这也说明了加行道。
English
The explanation regarding the imputation to the noble ones is that the debate that arises from considering the self as merely imputed through the suchness-oriented mental engagement is meaningless. The words of the noble ones, such as "I at that time," are conventional expressions taught as a means for others to understand, but they are not spoken because of the existence of an inherently existent self-grasping. Therefore, the debate is meaningless. These responses to the arguments of Nyinang also appear in the Ornament of Realization. Now, it is unreasonable that the noble ones speak of the conceptualization of the imputation of a person in the continuum of those on the path of application, and here also speak of that conceptualization in what is to be abandoned by seeing, and it would become contradictory to not accept the conceptualization of grasping at substance in what is to be abandoned by meditation. If it is said that the first grasping conceptualization is only for ordinary beings and the second is only for noble ones, then some answer this by saying that such an explanation is for grasping at substance and grasping at imputation, but the two conceptualizations are the conceptualizations that take those two graspings as their objects, so it is not referring to that. This is very unreasonable, because during the debate, it was argued that the characteristics of the first and second conceptualizations are not all-pervasive, and in the root text, it was also clearly stated that the two conceptualizations exist in both ordinary beings and noble ones, so this debate arose, and if the debate is not directed at the conceptualizations, then it will not be relevant to the context. Furthermore, the noble ones said that there is no explanation of grasping at substance in what is to be abandoned by meditation. Therefore, the statement that ordinary beings and what is to be abandoned by seeing have the latter conceptualization, because the imputation of grasping is divided into two from the perspective of two mental engagements, is made according to the power of the aspiration-oriented mental engagement. The intention of what was said to the noble ones in the root text refers to the suchness-oriented mental engagement. The term grasping at substance is not used for what is to be abandoned by meditation. Shantipa explained that the places where these two exist are definite, as it is said: "The conceptualization of grasping, which relies on sentient beings existing as substances, is for ordinary beings, because they have not abandoned it, and it is not for noble ones, because they have abandoned it, and because it is the occasion for what is to be abandoned by seeing. And, the second conceptualization of grasping, which relies on sentient beings existing as imputations, is for noble ones, because the hearers and solitary buddhas have not abandoned it, and ordinary beings have the first one from the beginning." This also explains the path of application.