Tibetan
སྟེ། ནགས་ལ་མེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་གྲོགས། །ཇི་སྐད་དུ་སམྦུ་ཊ་ལས། ཀུན་རྟོགས་མང་པོའི་མུན་པས་ཁྱབ་གྱུར་པའི། །རབ་ཏུ་འཇོམས་པས་སྨྱོ་ཞིང་གློག་འགྱུ་བ། །ཆགས་སོགས་དགག་དཀའི་དྲི་མས་གོས་གྱུར་པའི། །སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་འཁོར་བར་གསུངས། །རང་བཞིན་འོད་གསལ་རྟོག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཅེས་དང་། དེ་ཡི་སྡིག་དང་བསོད་ནམས་ ཀྱི། །ཆ་གཉིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། །འདི་ལྟར་ཆོས་ནི་རང་བཞིན་དག །མ་སྐྱེས་པ་དང་གནས་པ་མེད། །རྡོ་རྗེ་གུར་ལས། གཟུགས་བརྙན་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བར། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ། །སྟོང་ཉིད་དྲི་མེད་མཆོག་གི་གནས། །དེར་ནི་བསོད་ནམས་སྡིག་པ་མེད། །བདེ་མཆོག་འབྱུང་བ་ལས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །བླང་དང་དོར་བ་ག་ལ་ཞིག །བླང་དང་དོར་བར་བྱ་བ་ཡི། །ཆོས་ཀུན་རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་ནོ། །བརྟག་གཉིས་ལས། སྐྱེ་བོ་མི་ཟད་པ་ཡི་ལས། །གང་དང་གང་གིས་འཆིང་འགྱུར་བ། །ཐབས་དང་བཅས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། །ཆགས་པས་འཇིག་རྟེན་འཆིང་འགྱུར་ཞིང་། །འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །དོན་ནི། འཁོར་བ་ནི་ལས་ལས་བྱུང་ཞིང་། །ལས་ནི་བླང་བྱ་དགེ་བ་དང་དོར་བྱ་སྡིག་པའི་ལས་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེའང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་འཆར་བར་འགྱུར་ཏེ། ནགས་ཚལ་མེས་ཚིག་པ་ལ་རླུང་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བ་བཞིན། རང་བཞིན་ཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་རོ་སྙོམས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། འགྲོ་དང་འདུག་ཏུ་ག་ལ་ཡོད། །དགོན་པར་ཕྱིན་ལ་བསམ་གཏན་ཅི། །དེ་ཉིད་མ་རྟོགས་གང་གིས་ཀྱང་། །གནས་ སྐབས་ཙམ་ལས་གྲོལ་མི་འགྱུར། །ཇི་སྐད་དུ་གསང་འདུས་ལས། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། །གདོད་ནས་དག་པ་ནམ་མཁའ་བཞིན། །བྱང་ཆུབ་མེད་ཅིང་མངོན་རྟོགས་མེད། །བྱང་ཆུབ་ཚུལ་འདི་བསྟན་པའོ། །བརྟག་གཉིས་ལས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་དང་། །གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པས་མཐོང་བ། །དངོས་པོ་དེ་ཀུན་དག་པ་སྟེ། །འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་སངས་རྒྱས་བདག །རང་རིག་བདག་ཉིད་དག་པ་ཉིད། །དག་པ་གཞན་གྱིས་རྣམ་གྲོལ་མིན། །དོན་ནི། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གནས་ལུགས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་འགྲོ་བ་སྟེ་རྗེས་ཐོབ་དང་། འདུག་པ་སྟེ་མཉམ་གཞག་གཉིས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ། ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རོལ་པ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དགོན་པ་སྟེ་གནས་དབེན་པར་ཕྱིན་ནས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། མཉམ་གཞག་དང་རྗེས་ཐོབ་རོ་མཉམ་པར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ལས་མ་གཡོས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་ན། གཞན་གང་གིས་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཉོན་མོངས་པ་མགོ་མནན་པ་ཙམ་ལས་སྲིད་པའི་ས་བོན་དྲུང་ནས་འབྱིན་མི་ནུས་པས་མཐར་ཐུག་གི་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་དབྱེར་མེད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། དེ་ཉིད་རྟོགས་ན་གང་གིས་འཆིང་། །ངང་ལ་མ་ཡེངས་གནས་པ་ལས། །མཉམ་པར་བཞག་དང་མ་བཞག་ཅེས། །གཉེན་པོ་བཅོས་ཤིང་བསྒོམ་དུ་མེད། །ཇི་སྐད་དུ་བརྟག་གཉིས་ལ། ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ནི་རབ་འབབ་དང་། མར་མེའི་རྩེ་མོར་རབ་བཅིངས་ལྟར། ། རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། །ཉིན་དང་མཚན་དུ་མཉམ་པར་གཞག །སམྦུ་ཊ་ལས། དབང་པོ་གང་དང་གང་ལམ་ཉིད། །དེ་དང་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ལས། །མཉམ་པར་མ་བཞག་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། རྟག་པར་ཤིན་ཏུ་མཉམ་བཞག་ཉིད། །གུར་ལས། སེམས་པ་མེད་ཅིང་སྒོམ་པ་མེད། །སྔགས་མེད་ལྷ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། །ཀྱེ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ལས་བྱུང་བ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་རིམ་བསྟན་པའོ། །དོན་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ན་གཟུང་འཛིན་ལས་གྲོལ་ནས་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གང་གིས་ཀྱང་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་བས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལ་མ་ཡེངས་པར་གནས་པ་ལས། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མ་བཞག་པ་ཞེས་གཉེན་པོས་བཅོས་ཤིང་སྒོམ་དུ་མེད་དེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ངོ་བོ་རང་གྲོལ། མཚན་ཉིད་རོ་མཉམ། མཐར་ཐུག་དབྱེར་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སྤྱོད་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་ཤར་རང་གྲོལ་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། བཞི་པ་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་གསུམ། དང་པོ་སྣང་སྲིད་རང་གྲོལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། འདི་ལ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། །སྣང་བ་རང་གྲོལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། །རྟོགས་པ་རང་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་ཆེ། །རྒྱུ གཉིས་མེད་མཉམ་པ་ཆོས་སྐུའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཕག་མོ་མངོན་འབྱུང་ལས། སྣང་བ་མེད་པའི་གནས་ལ་གནས། །སྣང་བ་མེད་པ་ཡང་དག་བརྟེན། །སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །ཆོས་ཅན་མེད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་མེད། །རྟེན་འབྲེལ་ མཁའ་དང་མཉམ་པའི་ཆོས། །དངོས་མེད་མཚན་མ་མེད་པའོ། །གུར་ལས། མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་དམིགས་པ། །མི་ཕྱེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། །ཟབ་ཅིང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ནི། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་རིམ་བསྟན་པའོ། །དོན་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གནས་ལུགས་འདི་ནི་དོན་དམ་པར་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་སྐྱེས་པས་སྣང་བར་རང་གྲོལ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཤར། ནང་ཤེས་པ་མི་དམིགས་པས་རྟོག་པ་རང་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་དག་གསང་བ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་བློ་འདས་མཉམ་པར་ཆེན་པོར་བརྡལ་བས་ཟབ་ཞི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །གཉིས་པ་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་གསུང་པ། ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་འབབ་ལྟར། །ཇི་ལྟར་སྤྱད་ཀྱང་དོན་དང་ལྡན། །འདི་ནི་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འཁོར་བ་ཡུལ་མེད་བདེ་བ་ཆེའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བརྟག་གཉིས་ལས། འདི་ཉིད་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །འདི་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་ཉིད། །འཁོར་བ་སྤངས་ནས་གཞན་དུ་ནི། །མྱ་ངན་འདས་པ་རྟོགས་མི་འགྱུར། །ཁ་སྦྱོར་ལས། བདག་དང་གཞན་དུ་འཛིན་སྤངས་ཤིང་། །རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་བདག་ཉིད་མཆོག །མཁའ་མཉམ་སྦྱོར་བ་རྡུལ་དང་བྲལ། །འདོད་ཆགས་ཆགས་བྲལ་འདྲེས་པ་སྟེ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་འདྲེས། །དེ་ཉིད་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་སྲོག །དེ་ཉིད་མི་འགྱུར་དམ་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཁྱབ། །དེ་འདི་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །དཔལ་ ལྡན་ཧེ་རུ་ཀ་ཞེས་བྱ། །འདི་དང་དེ་དང་གཞན་ཡང་རུང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འདི་ལས་བྱུང་། །ཞེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་དུ་མའི་མཚན་གྱུར་པ། །འདི་ལས་གཞན་དུ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །བདེ་བ་མཐའ་ཡས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་ཟད་པར་འདོད་པ་དང་། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་མཆོག་ཐོབ་འདོད་པས། །སེམས་ནི་བརྟན་པར་བྱས་ནས་འབད་པས་སྤྱད། །དེ་ཡི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་མེད་པར་བྱ། །ཇི་སྲིད་རྟོག་པའི་མུན་པའི་ཡོལ་སྟུག་པོས། །སྐྱེ་རྒུའི་ཡིད་བསྒྲིབས་དེ་སྲིད་སྡུག་མཐའ་ཡས། །ཇི་སྲིད་དེ་ནས་དེ་ནི་བྲལ་ཡིན་པས། །དེ་སྲིད་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་ཐ་དད་མིན། །མཉམ་པ་ཀུན་གྱི་མཐར་ཐུག་༣ འཕགས་དགྱེས་པའི། །དེ་ཡིས་ཟད་ཕྱིར་རང་གི་བྱ་བ་ཡང་། །རྒྱས་པ་དེ་ཡིས་རང་གི་འགྲོ་བ་བལྟ། །དོན་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི། ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པར་འབེབས་པ་ལྟར། །དུས་རྟག་ཏུ་མཉ
Chinese
即，如森林之火般，瑜伽之友。如《桑布扎》所说：为众多分别念之黑暗所遍布，以极度摧毁而疯狂，闪电般摇曳，为贪等难以遮止之垢染所染污，具心之金刚者于轮回中宣说。自性光明，从分别中解脱。如是。彼之罪与功德之二分，乃为分别。如此，法之自性清净，不生且无住。金刚帐中说：如影像之自性，如是观修事物。空性无垢，乃殊胜之境，于彼处无功德与罪恶。《胜乐生起》中说：于无事物之诸法中，取舍又于何处有？应取舍之诸法，皆如梦境般。观察二品中说：众生无尽之业，以何与何而束缚？若具方便，则以彼之自身，从有之束缚中解脱。贪著使世间受束缚，而欲贪本身即是解脱。意义是：轮回是从业中产生，业是应取之善业和应舍之恶业，彼等一切也都是分别念的影像，若知自性上不成立之真如，则能解脱。业也从烦恼中产生，若知烦恼之自性，则将显现为智慧大手印，如森林被火焚烧时，风成为助力一般，对于了知自性之瑜伽士们来说，烦恼将成为智慧之助伴。第二，为饶益平等大手印之义而宣说：行与住又于何处有？去寂静处又作何禅修？若未证悟彼性，无论以何种方式，也仅是暂时，无法解脱。如《密集》中所说：诸法自性光明，本初清净如虚空，无菩提亦无现证，此乃宣说菩提之方式。观察二品中说：色等诸境，以及其他瑜伽士所见，彼等事物皆清净，如此行者即是佛陀之自性。自知自性即是清净，清净非由他者解脱。意义是：大手印之实相显现之瑜伽士，其行
English
That is, like fire in the forest, a friend of yoga. As it says in the Sambuta: "Covered by the darkness of many discriminations, maddened by extreme destruction, flickering like lightning, stained by the hard-to-resist impurities of attachment and so on, the Vajra-holder of the mind speaks in samsara. The self-nature is clear light, completely liberated from thought." And: "The two parts of its sin and merit are discrimination. Thus, the nature of Dharma is pure, unborn and without abiding." It says in the Vajra Tent: "As the nature of an image, so should one meditate on things. Emptiness is the stainless supreme state, where there is no merit or sin." In the arising of Bliss Supreme, it says: "In the absence of things, where is there acceptance and rejection in all the Dharmas? All Dharmas that should be accepted and rejected are like dreams." In the Two Examinations, it says: "The inexhaustible actions of beings, by what and what are they bound? If one has the means, then by that very means, one will be liberated from the bonds of existence. Attachment binds the world, and desire itself is liberation." The meaning is: Samsara arises from karma, and karma is the good to be accepted and the evil to be abandoned. If one knows the suchness that all of them are merely images of discrimination and are not established by nature, then one will be liberated. Karma also arises from afflictions, and if one knows the nature of afflictions, then it will appear as the wisdom Mahamudra, just as when a forest is burned by fire, the wind becomes an aid. For yogis who know the nature, afflictions will become the companions of wisdom. Second, it is said for the sake of the meaning of equal taste Mahamudra: "Where is there going and staying? What meditation is done by going to a solitary place? If one does not realize that very nature, no matter what one does, it is only temporary and one will not be liberated." As it says in the Guhyasamaja: "The nature of all Dharmas is clear light, primordially pure like the sky, there is no enlightenment and no realization. This is the way to teach enlightenment." In the Two Examinations, it says: "Forms and other objects, and what else the yogi sees, all those things are pure, thus the goer is the nature of the Buddha. Self-knowing is the very nature of purity, purity is not liberated by others." The meaning is: The yogi in whom the reality of Mahamudra has manifested, his going
Chinese
那么后得和，安住即入定二者怎么会有差别呢？因为一切都没有超出法性的游舞。因此去寂静处即是去寺庙禅修有什么用呢？如果没有证悟入定和后得味道平等的大手印智慧，那么其他任何方法也只能暂时压制烦恼，而不能从根本上拔除轮回的种子，因此不会获得究竟的解脱。第三，宣说无别大手印的意义：如果证悟了那个，什么能束缚？安住于自性不散乱，就没有入定和未入定，没有对治和修持。如《二观察》中所说：河流的相续不断流淌，如同灯焰被牢牢系住一样，瑜伽士应恒常如此，日日夜夜安住于此。桑布扎续中说：任何根识的道路，都从它自身的自性中，瑜伽士没有入定，却恒常处于甚深的入定中。古汝续中说：没有心，没有禅修，没有咒语，也没有本尊，从嘿汝嘎金刚中生起，这是菩提次第的教导。意义是：如前所说，如果证悟了那个，从能取所取中解脱，任何境和有境都不能束缚，因此安住于那个自性不散乱，就没有入定和未入定，没有用对治来改造和修持，安住于没有入定的智慧河流相续的瑜伽，被说是所有行为中最殊胜的。这样，以自性自解脱，体性味平等，究竟无差别这三者，确定了行为大手印自生自解脱。第四，果大手印有三。第一，宣说显现轮回自解脱大手印的意义：这上面什么也没有成立，显现自解脱是法界，证悟自解脱是大智慧，因是二取不二平等法身。如猪母显现续中所说：安住于没有显现的处所，真实依靠没有显现，对于没有行为的诸法，没有法相也没有法性，缘起是与虚空同等的法，是无实无相的。古汝续中说：无生
English
Then, how can there be a difference between post-meditation and abiding, i.e., samatha and vipassana? Because everything does not go beyond the play of dharmata. Therefore, what is the use of going to a solitary place, i.e., going to a monastery to meditate? If one does not realize the suchness that is unmoved from the wisdom of the Great Seal, where samatha and vipassana are of equal taste, then no other method can only temporarily suppress the afflictions, but cannot eradicate the seeds of samsara from the root, so one will not attain ultimate liberation. Third, the meaning of the non-dual Great Seal is explained: If that is realized, what can bind? From abiding in the nature without distraction, there is no samatha and vipassana, no antidote and no practice. As it is said in the Two Examinations: The stream of the river flows continuously, just as the flame of a lamp is firmly tied, the yogi should always be like this, abiding in it day and night. In the Sambhuta Tantra it is said: Whatever path of sense consciousness, from its own nature, the yogi is not in samatha, but is always in deep samatha. In the Guru Tantra it is said: No mind, no meditation, no mantra, and no deity, arising from Hevajra, this is the teaching of the stages of enlightenment. The meaning is: As said before, if that is realized, one is liberated from the grasped and the grasper, and no object or subject can bind, therefore, abiding in that nature without distraction, there is no samatha and vipassana, no transforming and practicing with antidotes, abiding in the yoga of the continuous stream of wisdom without samatha, is said to be the most supreme of all actions. Thus, with the three: nature self-liberation, essence equal taste, and ultimate non-difference, the action Great Seal is determined to be self-arising and self-liberating. Fourth, the result Great Seal has three. First, the meaning of the appearance and existence self-liberation Great Seal is explained: Nothing is established on this, appearance self-liberation is the dharmadhatu, realization self-liberation is great wisdom, the cause is non-duality equal dharmakaya. As it is said in the Pig Mother Manifestation Tantra: Abiding in the place of no appearance, truly relying on no appearance, for all dharmas without action, there is no dharma and no dharmata, dependent origination is a dharma equal to space, it is unreal and without characteristics. In the Guru Tantra it is said: Unborn