Chinese
认识和不缘，犹如无别虚空般，深寂之自性，此乃菩提次第之教示。意义：如是之大手印的境界，乃是真实中毫无戏论之相，外境之义未生故，显现自解脱于法界中。内识不缘故，分别自解脱于大智慧中，秘密能所二取，超离心识，广大平等中，深寂离戏之法身得以显现。第二，宣说轮回涅槃无别大手印之义。如大河之水流般，无论如何行持皆具意义，此乃恒常之佛陀，轮回无处，大乐也。如《观察二品》所说：此即名为轮回，此即涅槃，舍弃轮回后，于他处，涅槃不可得。又如《合续》所说：舍弃自他之执着，乃自之觉性智慧，有实与无实之自性殊胜，等同虚空之结合无尘垢，贪欲离贪欲混合，方便与智慧极混合，彼乃众生之命，彼乃不变之圣者，彼即遍及一切，彼乃佛陀之智慧，名为吉祥黑汝嘎。此与彼与他亦可，有实与无实由此生。又如：众多痛苦蕴聚之名相，此外无有丝毫存在，无边安乐生起之因，除彼之外无有去处。欲求灭尽一切痛苦，欲得圆满佛陀之胜乐者，心当坚稳，精勤行持，彼之自性当无事物。如是分别之黑暗帷幕深厚，遮蔽众生之心，如是痛苦无边。如是若从此解脱，如是大乐广大无别。平等一切之究竟，圣者所喜悦，彼已灭尽故，自己之事业亦，广大彼亦观自己之行境。意义：了悟彼性大手印之瑜伽士，如大河之水流无间断般，恒常于
English
Recognition and non-objectification, like indivisible space, the nature of profundity and peace, this is the teaching of the stages of enlightenment. Meaning: Such a state of Mahamudra is truly devoid of any elaborations or characteristics. Since external objects are unborn, appearances are self-liberated into the Dharmadhatu. Since inner consciousness is non-objectifying, thoughts are self-liberated into great wisdom. The secret of non-duality of grasping and being grasped, transcending mind, is vast and equal, so the Dharmakaya of profundity, peace, and freedom from elaboration is manifested. Second, the meaning of Mahamudra, which is the inseparability of samsara and nirvana, is taught. Like the continuous flow of a great river, whatever is practiced is meaningful. This is the constant Buddha, samsara is nowhere, and great bliss is present. As it is said in the "Two Examinations": This itself is called samsara, this itself is nirvana. Having abandoned samsara, elsewhere, nirvana cannot be realized. As it is said in the "Union Tantra": Abandoning the clinging to self and other, it is the wisdom of one's own awareness. The nature of reality and non-reality is supreme, the union equal to space is without dust. Desire and non-desire are mixed, skillful means and wisdom are extremely mixed. That is the life of all beings, that is the unchanging holy one, that is what pervades everything. That is the wisdom of the Buddha, called glorious Heruka. This, that, and anything else are fine. Reality and non-reality arise from this. And also: The name of the accumulation of many sufferings, other than this, there is not even a little. The cause of the arising of endless bliss, other than that, there is nowhere to go. Those who desire to exhaust all suffering, and those who desire to attain the supreme bliss of perfect Buddhahood, should make their minds firm and practice diligently. Its nature should be without things. As long as the thick curtain of the darkness of conceptualization obscures the minds of beings, so long is suffering endless. As long as it is separated from that, so long is great bliss vast and undifferentiated. The ultimate of all equality, pleasing to the noble ones, because it is exhausted by that, one's own actions also, are vast, and one also sees one's own realm of activity. Meaning: The yogi who realizes the nature of Mahamudra, like the uninterrupted flow of a great river, constantly in
Tibetan
མ་པར་བཞག་པ་ལས་མ་འདས་པས་ཇི་ལྟར་སྤྱད་ཀྱང་དོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། འདི་ནི་རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་དགོངས་པ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་བ་ཡུལ་མེད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །གསུམ་པ་མཐར་ཐུག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། ཆོས་རྣམས་རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་། །སྟོང་པར་འཛིན་བློ་རང་སར་དག །བློ་བྲལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་ གྱི་ལམ། །ཇི་སྐད་དུ་ཁ་སྦྱོར་ལས། སྟོང་པ་བསྒོམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། །སྟོང་མིན་བསྒོམ་པར་མི་བྱའོ། །སྟོང་པ་མི་སྤང་རྣལ་འབྱོར་པས། །སྟོང་མིན་ཡོངས་སུ་མི་སྤང་ངོ་། །སྟོང་དང་སྟོང་མིན་གཟུང་བ་ལས། །རྣམ་རྟོག་ཉུང་མིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །སྡོམ་འབྱུང་ལས། ཡིད་མེད་ཡིད་ནི་བྱས་ནས་སུ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་བསམ་མི་བྱ། །སྟན་ལ་གནས་བཅས་བླ་མ་ཡི། །དྲིན་གྱིས་ཡང་དག་སྦྱར་བར་བྱ། །མཁའ་དང་ནམ་མཁའ་མཉམ་དེ་བཞིན། །སེམས་ནི་རོ་མཉམ་བསྒོམ་བྱ་སྟེ། །བསམ་གཏན་འཛིན་པས་ངེས་པར་གྲོལ། །རྟོག་གེའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་སྤང་། །ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་སེམས་དེ་སེམས་མེད་ལ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཇི་ལྟར་རྟོག །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས་རབ་དག །རྣམ་སྤངས་གང་ན་རང་ཉིད་ནི། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་རང་བཞིན་གསལ། དོན་ནི། འདི་ལྟར་སྣང་བའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་ཞིང་། །སྟོང་པར་འཛིན་མཁན་གྱི་ཤེས་བྱའི་བློའི་སྒྲིབ་པའང་རང་སར་དག་པས་བློ་བྲལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གཤེགས་ཤིང་བཞུགས་ལ་འབྱོན་པར་འགྱུར་བའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་བའི་ལམ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། རྟོགས་བྱའི་གཞི་དང་། ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུའང་དེ་ལས་ལོགས་སུ་མ་དམིགས་པས་ན་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་མཐར་ཐུག་དོན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྣང་སྲིད་རང་གྲོལ། འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་མཐར་ཐུག་བློ་འདས་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་གཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ གཏན་ལ་ཕབ་ནས། གསུམ་པ་མཇུག་གི་དོན་ལ་གསུམ། སྐལ་ལྡན་ལ་གདམས་པ། སྨོན་ལམ་གྱི་མཚམས་སྦྱར་བ། མཛད་བྱང་གིས་མཐའ་རྒྱན་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྐལ་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ལ། །བདག་གི་སྙིང་གཏམ་ཚིག་ཏུ་བསྡུས། །ཇི་སྐད་དུ་དཔལ་རྙོག་པ་མེད་པའི་རྒྱུད་ལས། །ཁྱད་པར་དུ་ཡང་མདོར་བསྡུས་པ། །བདག་གིས་གསལ་བར་བཤད་པ་ནི། །རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོད་པས། །སྙིང
Chinese
由于没有超出原本的范畴，无论如何运用都具有意义。因为这始终与所有佛陀的意念不可分割。轮回无处可寻，证得超越痛苦的伟大喜乐，显现轮回与涅槃无别的果位。三、宣说究竟大印的意义：诸法自性皆空，执着空性的心念亦自清净，离念而不作意，此乃诸佛之路。如《合续》所说：不应修空性，亦不应修非空性。瑜伽士不舍空性，亦不应完全舍弃非空性。若执着空与非空，则生起微细分别念。《律生》中说：无意而作意，一丝一毫亦不思。安住于座，依上师之恩，如实修持。如虚空与天空般，心应修持为一味。以禅定之执持，必得解脱。应彻底舍弃寻思之行。如是，心于无心之中，如何分别一与异？若能断除有与无之智慧，则于何处显现俱生喜乐之自性？意义是：如此显现的能取所取之诸法，自性皆空。执着空性的能知之心的障碍也自然清净，因此离念而不作意，这是过去、现在、未来一切佛陀的殊胜秘密道。由于所证之基与所获之果不异于此，故基、道、果三者无别，应知此为究竟义之大印。如是，将显有自解脱、轮回涅槃无别、究竟离念这三者确定为果位大印的自性任运成就之后。三、结尾分为三部分：对具缘者的教诲，发愿的连接，以著作题名作结。第一部分是：对于具有殊胜根器者，我将心语浓缩成文字。如《吉祥无垢续》所说：特别是简略地，我所阐明的是，为了利益愚昧者，心
English
Since it does not go beyond what has been originally established, whatever is practiced is meaningful. This is because it is always inseparable from the intention of all Buddhas. Samsara is nowhere to be found, attaining the great bliss beyond suffering, manifesting the result of the inseparability of samsara and nirvana. Third, the meaning of the ultimate Mahamudra is explained: All dharmas are empty of their own nature. The mind that grasps emptiness is purified in its own place. By being free from mind and not making an effort, this is the path of all Buddhas. As it is said in the Samputa Tantra: Do not meditate on emptiness, nor should you meditate on non-emptiness. The yogi does not abandon emptiness, nor should he completely abandon non-emptiness. From grasping emptiness and non-emptiness, subtle discriminations will arise. From the Vinayasamuccaya: Having made the mind without mind, do not think even a little. Seated on the seat, by the grace of the lama, practice correctly. Just as space and sky are the same, the mind should be meditated as one taste. By holding meditation, one will surely be liberated. Completely abandon the practice of speculation. Likewise, how does the mind distinguish between one and other in the absence of mind? If the wisdom of existence and non-existence is abandoned, where does the nature of co-emergent joy manifest? The meaning is: Thus, all phenomena of grasping and being grasped that appear are empty of their own nature. The obscuration of the knowing mind that grasps emptiness is also naturally purified, so by being free from mind and not making an effort, this is the wonderful secret path of all Buddhas who have gone, are dwelling, and will come in the three times. Since the basis to be realized and the result to be obtained are not different from this, the three, basis, path, and result, are inseparable, and this should be known as the ultimate meaning of Mahamudra. Thus, having established the self-liberation of appearances and existence, the inseparability of samsara and nirvana, and the ultimate transcendence of mind as the spontaneously accomplished nature of the result Mahamudra. Third, the conclusion is divided into three parts: advice to the fortunate, the connection of aspiration prayers, and the adornment of the end with a colophon. The first is: For those with supreme fortune, I have condensed my heart's words into writing. As it is said in the Glorious Stainless Tantra: In particular, what I have explained in brief is, with the desire to benefit the ignorant, the heart
Tibetan
་རྗེས་འདིར་ནི་བསྟན་པ་ཡིན། །དོན་ནི། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་སྙིང་པོ་དོན་གྱི་གསང་ལམ་དུ་དཀྲིར་རུང་བའི་དད་པ་དང་སྐལ་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ལ། ནཱ་རོ་པཎྜི་ཏ་བདག་གིས་སྙིང་ཕྱུངས་ནས་ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་གཏམ། ཉུང་ངུའི་ཚིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་དང་པོའི་ལས་ཅན་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཞུང་བསླབ་པར་མི་ནུས་པའི་བློ་དམན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་འོ་མ་ལས་མར་ཕྱུངས་པ་བཞིན་གདམས་ངག་གནད་དུ་བསྡུས་ཏེ་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། གཉིས་པ་ནི། འདི་ཡིས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་ལ་གནས་པར་ཤོག །ཇི་སྐད་དུ་བརྟག་གཉིས་ལས། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད། །བཤད་རྒྱུད་ལས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་གྱུར་ཅིག །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱོན་མེད་པར། །གང་གི་ལམ་གྱིས་གྲོལ་འགྱུར་བ། །དེས་ནི་སངས་རྒྱས་མྱུར་ཐོབ་ཤོག །དོན་ནི། ངོ་བོ་སྟོང་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་གདངས་དམིགས་པ་ མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་གཞུང་འདི་བརྩམས་པས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་གནས་སྐབས་བདེ་བ་དང་། མཐར་ཐུག་ཕན་པ་བླ་ན་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་བཞོན་པས་བགྲོད་དེ་སྐུ་བཞིའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་ནས་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། མཁས་པ་ཆེན་པོ་ནཱ་རོ་པའི་ཞལ་སྔ་ནས། མར་པ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ལ་ཕུལླ་ཧ་རིར་གནང་བའོ། །ཞེས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ། །ཞེས་པའང་དཔལ་མཁའ་སྤྱོད་དབང་པོའི་ས་བཅད་དང་། རྗེ་བདུན་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་ལུང་སྦྱོར་སོགས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ་ངག་དོན་མདོར་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱ་བྲལ་བ་མཉྫགྷོ་ཥས་བསྡེབས་པ་སུ་ཤྲེ་ཡོ་བྷ་བ་ཏུ།། དཔལ་ནཱ་རོ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚིག་བསྡུས་ཀྱི་མན་ངག་རྒྱུད་ཀྱི་ལུང་དང་སྦྱར་བ་གཙོ་བོར་བཏོན་པའི་འགྲེལ་ཆུང་རྟོགས་པར་སླ་བ།
Chinese
此后即是教法。意义是：对于能够将金刚乘精要义理融入秘密道，且具足殊胜信心和福分者，那若巴班智达我，以如掏出心脏置于掌中的大手印，不作意之语，以简短的词句归纳而宣说。如此宣说的理由是，对于最初的业力者，无力学习深广的经论的劣慧者们，以慈悲心如从牛奶中提取酥油般，将诀窍要点归纳，以介绍的方式讲述。第二是：愿以此利益一切众生，安住于大手印中。如《二观察》中所说：空性与大悲无二别，名为菩提心。经续中说：愿一切众生得安乐，愿一切众生无损害，以何道能得解脱，愿彼速证得佛果。意义是：本体空性大手印未曾动摇，以光明显现无所缘的大悲心著成此论，愿一切众生暂时获得安乐，究竟获得无上利益，以空性与大悲无二别的大手印道之乘骑行，安住于四身之果位，任运成就二利。第三是：大智者那若巴于普拉哈日（Phulla Hari）赐予玛尔巴·曲吉洛哲。此易于理解。此亦是吉祥空行自在之科判，以及第七世法称嘉措之教证等汇集一处，以言简意赅的方式，由瑜伽士曼则郭夏（Mañjughoṣa）所著。愿善妙增长！吉祥那若巴的金刚语，大手印简略口诀，结合续部教证，主要阐释的易懂小释。
English
Hereafter is the teaching. The meaning is: For those who are able to integrate the essence of Vajrayana into the secret path, and who possess excellent faith and merit, I, Naropa Pandit, with the Great Seal like extracting the heart and placing it in the palm of the hand, the words of non-contrivance, summarized in concise words, are declared. The reason for such a declaration is that, for those with initial karma, those of inferior intelligence who are unable to study the profound and extensive scriptures, with compassion, like extracting butter from milk, the key points of the instructions are summarized and presented in an introductory manner. Secondly: May all beings benefit from this, and may they abide in the Great Seal. As it is said in the Two Examinations: Emptiness and compassion are inseparable, and are called Bodhicitta. The Tantra says: May all sentient beings be happy, may all sentient beings be without harm, by whatever path they may be liberated, may they quickly attain Buddhahood. The meaning is: The essence of the emptiness of the Great Seal has not wavered, and this treatise has been composed with the great compassion of the unapprehended radiance. May all beings temporarily obtain happiness, and ultimately obtain the supreme benefit, and may they travel by the vehicle of the path of the Great Seal, in which emptiness and compassion are inseparable, and may they abide in the fruit of the four bodies, and may they spontaneously accomplish the two benefits. Thirdly: The great scholar Naropa gave it to Marpa Chokyi Lodro at Phulla Hari. This is easy to understand. This is also the chapter of glorious Khachod Wangpo, and the seventh Dharma Chak Gyatso's teachings, etc., combined in one place, in a concise manner, composed by the yogi Manjughosha. May goodness increase! The Vajra words of glorious Naropa, the concise oral instructions of the Great Seal, combined with the teachings of the Tantras, the main explanation of the easy-to-understand small commentary.