Tibetan
མི་ཟའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་དངོས་པོ་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ལེགས་པར་རྟོགས་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ངོ་མཚར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཞེན་པར་སྐྱེས་པ་ན་དངོས་པོ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་མི་འཐད་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནམ་དེས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པ་འཛིན་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ནི་རང་རིག་པའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གང་ཞིག་ངེས་པར་བྱས་པ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ནི་ངེས་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྒྲ་དང་འདྲེས་པའི་དོན་ངེས་པར་བྱེད་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ལ། མ་ངེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང༌། ངེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ངེས་པ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ཡུལ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རང་གི་སྣང་བ་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཅི་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན། །ཅི་འཛིན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ། དེ་སྟེ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནམ། ཅི་སྟེ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན། དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རང་གི་སྣང་བ་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་འཛིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། བྱེད་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ནི་གཞན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བྱ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་བཟུང་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བདག་ཉིད་སྦྱོར་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྔར་རང་གི་སྣང་བ་མྱོང་ནས་ཕྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་གཉིས་སུ་སྡོད་པ་ནི་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཕྱིས་དོན་གཞན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད། །ཅི་སྟེ་རང་གི་རང་བཞིན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང༌། དོན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ན་ནི་འོ་ན་སྣང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གནས་པ་དེ་ཡང་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རང་གི་སྣང་བ་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་ཞེན་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྒྲོ་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་དོན་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་མ་ཡིན་ཞིང༌། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ དེ་ལས་གཞན་དུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ཉིད་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་དེ་ལ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ཡིན་པར་ལྷག་པར་ཞེན་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི། །དེ་ཡི་མཐར་ཐུག་རྣམས་ལ་འབྲེལ། །སྒྲ་ཡི་ཤེས་ལ་ཐ་དད་ལྟར། །དོན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་གྱུར་པ། །དེ་ཡང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་མིན། །དེ་འཁྲུལ་བག་ཆགས་རང་བཞིན་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་དང་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཐ་དད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་བཤད་པར་ལྟའོ། །ཡང་ན་ནི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་ཉིད་ལ་གཟུགས་བརྙན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་ངེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་འདྲ་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་དེ་ཡང་གང་ཡིན། ཅི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གཞན་ཡིན་ཞེ་ན། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །མ་ངེས་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་ལ། ཤེས་པ་ཉིད་ནི་སྲེག་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་མེ་མ་ཡིན་ཞིང་དེའི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ངེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ། སྒྲ་དོན་འདི་དང་གཞི་མཐུན་ཉིད། །ཡོད་པ་མིན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར། །གྲགས་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་བྱ་སྟེ། དངོས་ལ་འདི་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །འོ་ན་རྣམ་རྟོག་གི་ཡུལ་གྱི་དོན་ངོ་བོ་མེད་ཀྱང་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུ་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་རྟོག་གི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་ཡོད་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ གཏན་མེད་པའི་དོན་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་དང་འདྲ་བར་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་པས་མེད་པ་སྟོན་པའི་ཇི་ལྟར་ནུས་དེའི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། མེད་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པོ། །འདི་ལྟར་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཤེས་བྱ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་ནུས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པོ། །ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔེ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་དོན་སྟོན་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པོ་ཞེས་དེ་ཙམ་ཞིག་ནི་བརྗོད་པར་ནུས་སོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མེད་པའི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་དང་དཔེ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྔོན་པོའི་སྔོན་པོ་ཉིད་འདྲ་བ་མེད་པར་ཡང་རྩོད་པ་མེད་པར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དང་རང་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་རིག་བྱེད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་ལ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གསལ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོའི་དཔེར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་དང་འདྲ་བར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་མེད་དོ། །དཔེས་ནི་དགོས་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་ན་མི་སླུ་བ་ཅན་གྱི་མྱོང་བ་ཆད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རིགས་པའམ་དཔེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མེད་པའི་དོན་ག
Chinese
不也。如果分别念对于诸法，虽已善为了解为实有自性，但却说并非了解其自相，这难道不是非常稀奇吗？答：这没有什么稀奇的。因为分别念是于虚妄的自性，执著为无有自性而生起时，才了知生起为实有，但并非是确定那些事物为实有。因此，显示无有自性之确定的分别念，是确定无有事物，而不是确定有事物，所以说这没有什么不合理的。如果所取的形相不是分别念的对境，那为什么说执著虚妄呢？答：所取的形相是自证的对境，而不是分别念所分别的。像这样，凡是已确定的，才是分别念的对境。如果所取的形相不是确定的，那它怎么会成为分别念的对境呢？因此，分别念虽然确定与声音相混杂的意义，但却不分别自己的自性。因为自性是不确定的，而不确定的也不是分别念的对境。就像这样说： “已定诸法之未定， 彼等如何成对境？” 如果分别念不是对自己的无意义显现，更加执著为有意义吗？因此，它是它的对境吗？答：什么是“更加执著”呢？是执取吗？还是造作？或者结合？还是增益？对此，分别念怎么会对自己的无意义显现，执取为有意义呢？又怎么会造作呢？因为他者不能成为他者的自性。又怎么会结合未执取的自相和自性呢？增益也是以先前的体验为前提，但分别念也不是先体验自己的显现，后来才增益，因为事物没有停留在两个刹那，那它怎么会先前体验过的自性，后来增益到其他事物上呢？
English
No. If conceptualizations, although having well understood all phenomena as being of a real nature, yet say that their own characteristics are not understood, isn't this very strange? Answer: There is nothing strange about this. Because when conceptualizations arise with attachment to the unreal nature, as being without their own characteristics, then it is understood that they arise as being real, but it is not that those things are determined to be real. Therefore, the conceptualizations that closely show the absence of certainty in their own characteristics are certain of the absence of things, but not certain of the presence of things, so there is nothing unreasonable in saying this. If the aspect of the apprehended is not the object of conceptualizations, then why is it said to grasp the unreal? Answer: The aspect of the apprehended is the object of self-awareness, but it is not conceptualized by conceptualization. Like this, whatever is determined is the object of conceptualization. If the aspect of the apprehended is not determined, then how can it become the object of conceptualization? Therefore, although conceptualization determines the meaning mixed with sound, it does not conceptualize its own nature. Because the nature is uncertain, and what is uncertain is not the object of conceptualization. It is said like this: "The undetermined of the determined, How can those become objects?" If conceptualization does not excessively cling to its own meaningless appearance as meaningful? Therefore, is it its object? Answer: What is "excessively clinging"? Is it grasping? Or is it making? Or combining? Or is it imputation? In this regard, how can conceptualization grasp its own meaningless appearance as meaningful? And how can it make it? Because the other cannot become the nature of the other. And how can it combine the ungrasped self-characteristic and nature? Imputation also has prior experience as a prerequisite, but conceptualization does not first experience its own appearance and then impute it, because things do not stay for two moments, so how can it be that the nature previously experienced is later imputed to other things?
Chinese
如果体验到自己的自性，并且与执著于意义同时，那么，如果这样，体验显现与执著同时，因为不是显现的自性，所以安住于无事物是分别的对境，这也是所希望的。那么，所说的“执著于自己的无意义显现而进入”，这其中的意义是什么呢？这就是说，执著的自性，除了所取的行相差别之外，没有其他的意义。像这样，分别本身不是以了知执著的自性的自性而决定的，其他的分别也不是。能执的行相不是执著的意义的自体的基础，也不是安乐等自性。 除此之外，它是执著的自体的基础，并且是安乐等自性，这是对此的认知。因为没有从执著的自性中区分开来，所以说分别更加执著于无意义的所取行相，但分别本身不能更加执著于外境的所取行相是火。同样，任何 分别的影像， 与它的究竟相关联， 如声音的知识有差别， 意义的影像显现， 那也不是意义的自体， 那是错乱习气的自性。 等等所说的一切，都是因为没有更加执著于行相和执著是不同的，所以视为一体的名称而说的。或者，在这种行相的方面，只是将执著本身说成是影像，而不是所取的行相。因为对于执著，已经确定是外境，所以能够说成是相似外境的外境影像。那么，分别识所决定的意义又是什么呢？是知识的自性吗？还是其他的呢？回答说：什么也不是。不确定是通过体验来证实的，而知识本身不是燃烧所要证实的能烧之火，那时，外境的任何
English
If experiencing one's own nature, and at the same time clinging to meaning, then, if so, experiencing appearance and clinging at the same time, because it is not the nature of appearance, then abiding in the absence of things is the object of discrimination, which is also desired. Then, what is the meaning of saying "clinging to one's own meaningless appearance and entering"? This means that the nature of clinging, apart from the particular aspect of what is taken, has no other meaning. Like this, discrimination itself is not determined by the nature of knowing the nature of clinging, nor is it by other discriminations. The aspect of grasping is not the basis for grasping the meaning of clinging as self, nor is it the nature of happiness, etc. Apart from that, it is the basis for grasping as self, and it is the nature of happiness, etc., this is the cognition of it. Because it is not distinguished from the nature of clinging, it is said that discrimination is more attached to the meaningless aspect of what is taken, but discrimination itself cannot be more attached to the external aspect of what is taken as fire. Similarly, anything The image of discrimination, Is related to its ultimate ends, Like the knowledge of sound is different, The image of meaning appears, That is not the nature of meaning, That is the nature of confused habits. All that is said, etc., is said because there is no more attachment to the difference between aspect and clinging, so it is regarded as a single name. Or, in this aspect, it is only said that clinging itself is an image, not the aspect of what is taken. Because for clinging, it has been determined to be an external object, so it can be said to be an external image similar to an external object. Then, what is the meaning determined by the discriminating consciousnesses? Is it the nature of knowledge? Or is it something else? The answer is: it is nothing. Uncertainty is confirmed through experience, and knowledge itself is not the fire that burns what is to be confirmed by burning, at that time, any external
Chinese
也並非存在，為何能確定呢？因為它不是真如的緣故。真如也如實不能確定的緣故。如是所說。同樣地，聲義此與基礎一致性，雖然不存在，但如何呢？如所聞般地宣說，於真實中此是不可能的。如是也說了。那麼，分別念之境的義，本質雖無，卻似具有自性般，如何顯現呢？無明自性的分別念的識之本質即是如此，自身具有形相而存在，普遍顯示，完全不存在的義，也如經驗中存在的實物般，普遍顯示存在一般。識如何能顯示不存在呢？其能明瞭的自性又是如何呢？顯示不存在之義，是由經驗所證成的。如此，能明瞭的自性，既非是識，亦非是所識，因此也能確定是不存在的。分別念的能明瞭者，也是由經驗所證成的。諸識的能明瞭者是不共的，因此，如何此是能明瞭者，如是其他也是，不能舉例說明。不是轉變為分別念自性的，顯示不存在之義，是由經驗所證成的，僅能如此說。對於此經驗，沒有能損害的量。因此，顯示不存在之義，是由經驗所證成的，且也沒有例子。譬如，藍色的藍色本身，即使沒有相似之物，也能無爭地執取，同樣地，分別念的能明瞭者也是如此。因此，對於義和自之自性存在的認識，是由經驗所證成的。由於是不共的緣故，成為能明瞭之物的例子，如同那樣能明瞭的義並不存在。例子也絲毫不需要。如此，對於由經驗所證成的自性，沒有能損害的，則是不欺騙性的經驗，是不間斷的。對於此，理或例子有何作用呢？因此，不存在之義。