Tibetan
ན་སུམ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྨིག་རྒྱུའི་རང་བཞིན་འཛིན་པའི་མངོན་སུམ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཆུའི་ཤེས་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་མེད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ལ་སྨིག་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཆུ་མེད་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་བུམ་པས་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་ཤེས་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བུམ་པའི་ཤེས་པ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེས་ན་བུམ་པ་ཤེས་པ་མེད་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་དང༌། ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་སྔ་མ་གོ་བྱ་གོ་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གྲུབ་ན་གང་མ་གྲུབ་པ་དེ་ནི་དེའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་གཅིག་པར་གྲུབ་པ་དག་ནི་རྟགས་དང་ རྟགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ན། འོ་ན། ཚད་དང་ཅིག་ཤོས་སྤྱི་གཞག་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཆོས་མཐུན་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱེད་པ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལས་མ་འདས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་རྣམས་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་གསལ་བ་རྣམས་དང་ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ན་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་དེ་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོར་སྤྱིར་སྨོས་པ་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ཚད་མ་དང་ཅིག་ཤོས་གཞག་པ་དང་ཞེས་སྤྱི་མ་སྨོས་པར་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཤེས་པའི་གསལ་བའི་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ལས་ཚད་མ་དང་ཚང་མ་མ་ཡིན་པ་ཡིན། ཇི་ཏར་སློབ་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་གསལ་བ་རྣམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་གསུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་པ་གསལ་བ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྨོས་པ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་བའི་དོན་དུ་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཡུལ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་གང་གི་ཡུལ་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཅན་སྨོས་སོ། །ཚད་མར་ངེས་པའི་ཡང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ན་ནི་མི་འགྱུར་བས་ཚད་མར་ཤེས་པ་ཡང་ཚད་མས་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པ་སྔ་མ་དང་ཆོས་མཚུངས་པ་ལས་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཚད་མར་ངེས་ན་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་འདི་ནི་ཤེས་པ་སྔ་ མ་དང་འདྲའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ནི་བརྟག་པ་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི། འོ་ན་ཀྱང་ཐ་སྙད་འགོག་པ་ལས་ཤེས་པའི་རྟོགས་པ་ཉིད་ན་ཚད་མར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་མ་ཐག་ཁོ་ནར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་ན་མི་འབྱུང༌། རྟོགས་པ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་ཕྱིས་ཐེ་ཚོམ་འབྱུང་ཡང་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཇི་སྲིད་མངོན་སུམ་གྱིས་བྱུང་བའི་ཞེ་ན་པས་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ལས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉེད་དུ་བཟུང་ན་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་བརྡར་བྱས་ན་སྤྱི་མེད་ཀྱང་ངོ་བོ་གཅིག་ཞེ་ན་བའི་གཟུང་བའི་འགྱུར་བའི་ཤིང་མཐའ་དག་ལ་བརྡར་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཐ་དད་ཀྱང་མེར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མེ་འདི་དུ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དུ་བ་འདི་མེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། སྔར་མཐོང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ན་སྔར་མཐོང་བའི་མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མཐུན་པའི་རྟགས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཆོས་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྣང་བ་དང་བརྟག་པའོ། །དེ་ལ་ཚོགས་པ་ངེས་པར་མ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པར་བྱས་པའམ་ངེས་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་འདི་ནི་སྔར་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ངེས་པར་བཟུང་བ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཐོང་བའི་ཚོགས་པ་ཆོས་མཐུན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་རེག་པ་དང་མྱངས་པས་འཁྲུ་བའི་ཨ་རུ་ར་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་སྐྱེད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རྟགས་མ་ཡིན་ནོ། །ཆ་ཤས་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་བ་ལང་དང་བ་མེན་མཐོང་བ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་དེ་ནི་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མ་མཐོ
Chinese
不仅是现量，非量也是体验境的现量。因为对于行路人来说，生起执著阳焰自性的现量，就在那当下，执著水之识为非量。因为执著无义本身就是非量，而确定阳焰的真实性，也是确定没有虚构的水。即使如此，就像了知空瓶的处所，就是了知瓶子的处所一样，因此，了知没有瓶子就是现量，对此也应如是理解。此处，后来的识与先前的非量识，并非能知与所知，因为如果成立什么，什么就不成立，那就是它的相的表达，如果唯一成立，就不是相与有相的事物。如果量和非量是现量，那么，量与另一者共同安立等，以及从相似法如何如是确定时，就未超出随后的比量，所说的这些应如何理解呢？回答说，对于自和他相续中存在的未体验者，通过见到与体验的明识等相似的随后的比量，在了知量与非量的自性时，会近似地显示，但对于存在于自己相续中的体验本身则不然，因为对于那些，不应施设那些名言。因此，总的来说，应作普遍的陈述，否则，就会说量与另一者安立等，而不作普遍的陈述。如果存在于自己相续中的明识等也是仅仅从比量成为量与非量。如何说除了学徒体验的境之明识等之外呢？当一切明识从比量成为量与非量时，那么，那时说除了之外，就变得没有意义了。说体验是为了非量的意义，只要没有境而未体验，那么就不会知晓为非量。
English
Not only is it manifest, but non-valid cognition is also the direct perception of experiencing an object. Because for a traveler, the direct perception that arises grasping the nature of a mirage, at that very moment, grasps the water-consciousness as non-valid cognition. Because grasping meaninglessness itself is non-valid cognition, and ascertaining the reality of a mirage is also ascertaining the absence of fabricated water. Even so, just as knowing the place devoid of a pot is knowing the place of the pot, therefore, knowing the absence of a pot is direct perception, so too should this be understood. Here, the later consciousness and the earlier non-valid consciousness are not the knower and the known, because if something is established, something else is not established, that is the expression of its sign, but those that are uniquely established are not the sign and the object possessing the sign. If valid cognition and non-valid cognition are direct perception, then, how should one understand what is said about establishing the commonality of valid cognition and the other, and that when determining in that way from similar phenomena, it does not go beyond subsequent inference? It is said that for those who have not experienced what exists in one's own and others' minds, inference following the observation of similarities with clear consciousnesses that have been experienced closely reveals the nature of valid and non-valid cognition, but not for the experience itself that exists in one's own mind, because it is not appropriate to apply those terms to those. Therefore, in short, a general statement should be made, otherwise, it would be said that valid cognition and the other are established, etc., without making a general statement. If the clear consciousnesses that exist in one's own mind are also valid and non-valid cognitions only from inference, how would it be said that it is apart from the clear consciousnesses of the object experienced by the student? When all clear consciousnesses become valid and non-valid cognitions from inference, then, at that time, saying "apart from" becomes meaningless. Saying "experience" is for the sake of non-valid cognition, as long as one has not experienced without an object, one will not know it as non-valid cognition.
Chinese
因此，为了说明“对于没有对境的体验，应当知晓它不是量”，所以才说了具有体验的对境。如果确定为量，却没有体验对境，那么就不会改变，因此，知晓为量也是从量体验对境而确定改变的，为了说明这个，所以才说了具有体验的对境。如果从与先前意识相同之法来确定后来的意识为量，那么难道不会变成非现量吗？并非变成非现量，因为，对于“这个与先前的意识相同”这样，没有任何的观察。然而，从遮止名言中，在意识的证悟本身中，就会确定为量。或者，仅仅在体验之后，如果所有的意识都没有意义，就不会产生。因为是证悟，所以即使后来产生怀疑，量和非量也是由现量本身来执持的。此外，只要现量产生，如果以“是”来执持没有差别的那些事物，那么从一个事物上执持原因和结果，就会执持一切。如果对一个意识进行辨别，即使没有总的，也说本体是一个，那么对于所执持的转变的所有的树木都进行辨别，同样，即使火是不同的，也是知晓火的所依，因为说了诸如此类的话。如果这个火是烟的原因，而这个烟是火的结果，因为与先前所见相同，所以不像先前所见的火和烟那样，难道不是从相同之法的相来作随后的推测吗？相同之法的相有两种，显现和观察。其中，对于没有确定领会的集合，就执着为“就是这个”，或者确定领会，即“这个与先前所见相同”，如果这样，那么对于确定执持的树木等，如果存在所见之集合的相同之法，那么对于具有不同原因的触摸和品尝而呕吐的诃梨勒也有。因此，即使仅仅是一个的产生，也会有错乱，所以不是相。部分相同之法存在于所见的牛和非牛中。所见依赖于一个集合，所以没有见到。
English
Therefore, in order to explain that 'an experience without an object should be known as not being a valid cognition,' it is said to have an object of experience. If it is determined to be valid cognition, but there is no experience of the object, then it will not change. Therefore, knowing it as valid cognition is also determined to change from the experience of the object by valid cognition. To explain this, it is said to have an object of experience. If the later consciousness is determined to be valid cognition from the same dharma as the previous consciousness, then wouldn't it become non-perception? It does not become non-perception, because there is no observation of 'this is the same as the previous consciousness.' However, from the cessation of terminology, in the realization of consciousness itself, it will be determined to be valid cognition. Or, only after the experience, if all consciousness is meaningless, it will not arise. Because it is realization, even if doubt arises later, valid cognition and non-valid cognition are held by perception itself. Furthermore, as long as perception arises, if those things that are held without difference are held with 'is,' then holding the cause and effect from one thing will hold everything. If one consciousness is distinguished, even if there is no general, it is said that the essence is one, then all the trees of the held transformation are distinguished. Similarly, even if the fires are different, they are the basis for knowing fire, because such things are said. If this fire is the cause of smoke, and this smoke is the result of fire, because it is the same as what was seen before, so it is not like the fire and smoke seen before. Isn't it to make subsequent inferences from the sign of the same dharma? There are two aspects of the same dharma: appearance and observation. Among them, for the collection that has not been definitely understood, it is clung to as 'it is this,' or definitely understood, that is, 'this is the same as what was seen before.' If so, then for the definitely held trees, etc., if there is the same dharma of the collection of what is seen, then there is also for the terminalia chebula that vomits due to touch and taste with different causes. Therefore, even if it is just the production of one, there will be confusion, so it is not a sign. The same dharma of parts exists in the seen cow and non-cow. What is seen depends on a collection, so it is not seen.