Tibetan
ཤེགས་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། བདག་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེར་ནི་ཆེན་པོར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕྱོགས་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང༌། དྲི་ཟ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞབས་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེར་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཞབས་འབྲིང་བ་ཡིན་གྱི། གང་ཡང་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ནི་སྤྲུལ་ལོ། །ལྷག་མ་ནི་གོ་བླ་བསམ་བཤད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བརྟན་པ་ཡོད་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །བརྟན་པ་ནི་ཟས་ཏེ་འདིས་ནི་དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མཛད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་བའི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཆི་བདག་དང་ལྷའི་བུའི་བདུད་ཀྱི་དགྲའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཀོད་པ་ལས་ལྷག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཀོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་པས་ལྷག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེར་བཀོད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། འདིས་ནི་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་དང་བློ་གོས་དང་རྟོགས་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དྲན་པ་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་པོ། །རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་རི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། འདིས་ནི་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལམ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ནས་གང་ལ་ཞོན་ཏེ་འགྲོ་བ་དེ་ཐེག་པ་སྟེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོ་ཉི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་བཞོན་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་ནས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །སྒོ་ནི་སྒོ་མོ་དང་དོན་གཅིག་གོ །འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་ནས་དེར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་བརྒྱན་པ་རིན་པོ་ཆེ་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ནས་ནི་རུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་བརྒྱན་པ་ཡང་པདྨ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་བཀོད་པ་ནི་པདྨ་གཞན་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་པདྨ་བཀོད་པའི་བརྟེན་པ་དེ་ལ་དུས་དང་མཐུན་པར་བཞུགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པ་སྟེ། བཤད་གཅི་དང་བྲལ་བས་མི་གཙང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཚོར་བ་བར་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོབ་མེད་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་དབང་སྒྱུར་བ་ཅན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཚམ་ལ་རག་ལས་པས་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཕྲིན་ལས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་པ་ནི་སྨོས་པ་དང་འོན་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སངས་རྒྱས་མཐོང་བས་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མིག་རྙེད། འོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བས་ཐོས། སྨྱོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲན་པ་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ལོང་བའམ་གཞན་དག་གིས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་ཞེས་མི་སྨྲའི། འོན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་
Chinese
所謂“逝去之處”，是指主人圓滿。主人殊勝，是佛陀薄伽梵的處所，不是其他人的。所謂“大菩薩之所依”，是指眷屬圓滿。在那裡，堪為大者的菩薩們是眷屬，聲聞們則不是。所謂“天、龍、夜叉，乾闥婆、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩睺羅伽，以及無量非人遊行”，是指侍從圓滿。在那裡，天等是侍從，不是隨便什麼人。摩睺羅伽是蟒蛇（化身）。其餘的容易理解，可以思辨解說。所謂“以法味之喜樂大樂而安住”，意思是說，以法味之喜樂大樂而安住。安住是食物，這顯示了食物的圓滿。所謂“以成辦一切有情的一切利益而安住”，是指事業圓滿，因為成辦有情之利益。所謂“遠離一切煩惱之損害”，是指饒益圓滿，因為沒有由煩惱所生的損害。所謂“完全捨棄一切魔”，是指無畏圓滿，因為沒有蘊魔、煩惱魔、死魔和天子魔之敵的怖畏。所謂“超勝一切莊嚴，以如來之加持力所莊嚴”，是指超過所有菩薩的莊嚴，以如來之加持力在那裡莊嚴之故。這顯示了所依圓滿，因為是所有處所中最殊勝的。所謂“以大念、大慧、大證悟而決定生起”，其中大念是指從聽聞而生的智慧。大慧是指從思維而生的智慧。大證悟是指從禪修而生的智慧。這顯示了道圓滿。道屬於決定生起的範疇。止和
English
The term "place of departure" indicates the perfection of the master. The master is special, it is the place of the Buddha Bhagavan, not of others. The term "support of the great Bodhisattvas" indicates the perfection of the retinue. There, the Bodhisattvas who are worthy of being great are the retinue, not the Shravakas. The phrase "gods, nagas, yakshas, gandharvas, asuras, garudas, kinnaras, mahoragas, and immeasurable non-humans wandering about" indicates the perfection of attendants. There, the gods and others are attendants, not just anyone. Mahoraga is a serpent (incarnation). The rest is easy to understand and can be explained through contemplation. The phrase "abiding steadfastly with the joy and great bliss of the taste of Dharma" means abiding steadfastly with the joy and great bliss of the taste of Dharma. Steadfastness is food, which shows the perfection of food. The phrase "abiding closely by accomplishing all the benefits of all sentient beings" indicates the perfection of activity, because it accomplishes the benefit of sentient beings. The phrase "free from all harm of afflictions" indicates the perfection of benefit, because there is no harm arising from afflictions. The phrase "completely abandoning all demons" indicates the perfection of fearlessness, because there is no fear of the enemies of the skandha demons, affliction demons, death demons, and the son of the gods demon. The phrase "surpassing all adornments, adorned by the blessings of the Tathagata" means that it surpasses all the adornments of all Bodhisattvas, and is adorned there by the blessings of the Tathagata. This shows the perfection of the support, because it is the most excellent of all places. The phrase "arising decisively with great mindfulness, great intelligence, and great realization" refers to great mindfulness, which is the wisdom arising from hearing. Great intelligence refers to the wisdom arising from thinking. Great realization refers to the wisdom arising from meditation. This shows the perfection of the path. The path belongs to the category of decisive arising. Tranquility and
Chinese
所谓“大观择之乘”是指，从道路上所乘行者，即是乘，因为是经由止和观二者而行。所谓“大”是因为超胜于声闻、独觉和菩萨们。这显示了所乘的圆满。所谓“从解脱之大门，空性、无相、无愿而入”，这显示了门的圆满。门与门槛意义相同。如同世间的城市一般，是从这三个解脱门而入的。所谓“大”如前。所谓“依于功德聚无量所庄严的珍宝莲花大王之庄严”，这显示了基础的圆满。譬如依于轮之坛城一般，依于功德聚无量所庄严者，也依于大莲花王。所谓“国王庄严”是因为超胜于其他一切莲花。或者，所谓“大国王”是指诸佛，因为是正法的国王。彼等莲花庄严之所依，是应时而安住的。诸佛的清净刹土，其受用是极为清净的，因为远离了言说戏论，没有不净。是极为安乐的，因为没有痛苦和中间的感受。是极为无过的，因为没有不善和未记别。是极为有自在的，因为发心是任运成就的，不依赖于因缘。所谓“法界彼者”是指法身。所谓“具有五种事业”中，“具有救护一切损害之事业者”中，损害是指喑哑等。如云：见佛者，盲者得眼，聋者得耳，狂者得忆念等语。法身不是六根的行境，不是这样说的吗？盲者或其他所见是怎样的呢？不是说见法身，然而往昔愿力的力量
English
The so-called "Great Insight Vehicle" refers to the vehicle on which one rides on the path, that is, the vehicle, because it travels through both tranquility and insight. The so-called "Great" is because it surpasses the Shravakas, Pratyekabuddhas, and Bodhisattvas. This shows the perfection of the vehicle. The so-called "entering from the great gate of liberation, emptiness, signlessness, and wishlessness" shows the perfection of the gate. Gate and threshold have the same meaning. Like worldly cities, one enters from these three gates of liberation. The so-called "Great" is as before. The so-called "relying on the adornment of the great king of precious lotus, adorned with immeasurable collections of merits" shows the perfection of the foundation. For example, just as one relies on the mandala of the wheel, one who is adorned with immeasurable collections of merits also relies on the great lotus king. The so-called "king's adornment" is because it surpasses all other lotuses. Or, the so-called "great king" refers to the Buddhas, because they are the kings of Dharma. Their reliance on the lotus adornment is where they dwell in accordance with the times. The pure Buddha-fields, their enjoyment is extremely pure, because they are free from verbal elaboration and there is no impurity. It is extremely blissful, because there is no suffering and no intermediate feeling. It is extremely faultless, because there is no non-virtue and no unstated. It is extremely sovereign, because the arising of the mind is spontaneously accomplished, not dependent on conditions. The so-called "that realm of Dharma" refers to the Dharmakaya. Among the so-called "having five activities," among the "having the activity of completely protecting against all harm," harm refers to being mute, deaf, etc. As it is said: "Those who see the Buddha, the blind gain eyes, the deaf gain ears, the mad gain memory," and so on. Isn't it said that the Dharmakaya is not the object of the six senses? What is it like that the blind or others see? It is not said that one sees the Dharmakaya, but rather the power of past aspirations.