Tibetan
།སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ལས་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྨོན་པ་ནི་རྙེད་པར་དཀའོ། །དེ་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་མངོན་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཆེས་རྙེད་པར་དཀའ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དཀོན་མཆོག་ཏལ་ལའི་མདོ་ལས། གང་དག་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་བརླབས་པ། །དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་དོན་གཉེར་བ། །གང་དག་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་སེམས་སྐྱེ་བ། །དེ་དག་དྲང་སྲོང་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ། །ཅེས་གསུངས་པ་དང༌། འཕགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེས་མ་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས་དུས་གསུམ་དུ་མ་ཁྱབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། ཡང་གང་དུ་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རབ་ཏུ་མང་གི །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་དང། བརྒྱ་བྱིན་དང༌། ཚངས་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེ་ཙམ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང༌། བླ་མ་སྡོམ་ལ་གནས་ཤིང་མཁས། །ནུས་དང་ལྡན་ལས་བླང་བར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་མེད་ན་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ནི་ཐོག་མའི་དུས་འཕགས་པའི་གནས་ལྟ་བུར་བྱུང་བའི་དུས་སོ། །དེ་ནས་ཐོས་པ་དང༌། བསམས་པ་དང༌། བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པས་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱིས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པར་བགྱིའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་དགོད་པར་བགྱིའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པར་བགྱིའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་དང༌། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ དང། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་མཐར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །དེ་ཡང་འོད་ཟེར་ཀུན་འགྱེད་པའི་མདོ་ལས། གང་ཞིག་མདོ་སྡེ་འདི་ལ་རབ་མོས་ཤིང༌། །མི་ཟད་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་རྟོགས། །དེས་ནི་ཏིང་འཛིན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། །བླ་མེད་ཡེ་ཤེས་མངོན་བྱེད་དཀའ་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང༌། ཡང༌། དགེ་སློང་དག་ནི་གང་ཞིག་གིས། །བླ་མེད་ཡེ་ཤེས་བཙལ་བའི་ཕྱིར། །ཤིན་ཏུ་དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི།། མདོ་སྡེ་འདི་ལ་གང་དག་བརྩོན། །ཞེས་པ་དང༌། བླ་མེད་ཡེ་ཤེས་གང་ཚོལ་བ། །འཁོར་བ་དག་ལ་འཇིགས་པ་མེད། །དེས་ནི་སྡིག་པ་རྣམ་སྤངས་ནས། །ཕན་ཡོན་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ལགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་པ་དང༌། མ་སྨྲས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང༌། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང༌། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང༌། དབང་པོ་ལྔ་དང༌། སྟོབས་ལྔ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང༌། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང༌། བདེན་པ་བཞི་དང༌། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང༌། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང། བསམ་གཏན་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་བླང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་བཟླུམས་ཏེ་བསྡོམས་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཚེ་འདིའི་ཆེད་དུ་མ་བསྔོས་པས་བསྡུས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མ་བསྔོས་པར་བཟླུམས་ནས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུམ་བསྔོས་པས་བསྡོམས་པའོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་དང༌། བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་མདོ་ལས། བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མ་མཆིས་པ་ནས་བགྱིས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་གང་ལགས་པ་དང༌། བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་འཚལ་བས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་གང་ལགས་པ་དང༌། བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ལགས་པ་དང༌། བདག་གི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསགས་པ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཟླུམ་པོར་སྡོམ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཡང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་མ་མཆིས་པ་དང༌། གོང་ན་མ་མཆིས་པ་དང༌། གོང་མའི་ཡང་གོང་མ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་པ་ནི། བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དགེ་བའོ། །མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་བླ་མ་ལྟ་བུ་མེད་ལ། བགྲོད་པར་བྱ་བ་མཐར་ཐུག་པས་གོང་མ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་གཞན་བླ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མ་དང་གོང་མ་སྟེ། དེ་ཉིད་ནི་མཐར་ཐུག་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གོང་མ་སྟེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་གོང་མ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་པོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བླ་མ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་དེའི་བླ་མ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། ཤེས་བརྗོད་ལས་འདས་པས། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །འཕགས་པ་འོད་ཟེར་བཀྱེ་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། གཟུགས་མེད་འགྲོ་དང་འོང་བ་མེད། །ཕྱོགས་མཚམས་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །མཚན་མ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དང་བྲལ། སྤྲོས་པ་དག་ལས་ཡང་དག་འདས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྒྲུབ་བྱས་ན། །མཐར་ཐུག་བསིལ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། ཡང༌། དགེ་བའི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་ཡིས་ནི། །ཉོན་མོངས་རབ་བཅོམ་ཉེར་ཞིར་གནས། །ཁྱད་འཕགས་ཕན་ཡོན་འཐོབ་བར་བྱེད། །ཡོན་ཏན་དང་ནི་ཤེས་རབ་དག །ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་རྒྱ་མཚོ་འདྲ། །བཟོད་པ་དག་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །སེམས་ནི་རབ་བདེ་གཡོ་མེད་འགྱུར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་བསྒོམ། །མཁས་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བསྔགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་མ་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ད་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མཛད་པ་དེ་ལྟར་བདག་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བགྱིའོ། །སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ ནི་སོ་སོར་བཤགས་སོ། །བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ༌། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྐུལ་ཞིང་གསོལ་བ་འདེབས་སོ། །བདག་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོག་དམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག །མི་མཆོག་རྒྱལ་བ་གང་དག་ད་ལྟར་བཞུགས་པ་དང༌། །གང་དག་འདས་པ་དག་དང་དེ་བཞིན་གང་མ་བྱོན། །ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་མཐའ་ཡས་རྒྱ་མཚོ་འདྲ་ཀུན་ལ། །ཐལ་མོ་སྦྱར་བར་བགྱི་སྟེ་སྐྱབས་སུ་ཉེ་བར་མཆི། །ཞེས་པ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལྟུང་བ་བཤགས་པའི་འགྲེལ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སློབ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ། །སློབ་དཔོན་ཛེ་ཏཱ་རཱི་དགྲ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།བལ་པོའི་པཎྜི་ཏ་དང༌། ཆགས་ལོ་ཙཱ་བས་བསྒྱུར་བའོ།། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལྟུང་བ་བཤགས་པའི་འགྲེལ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཛེ་ཏཱ་རཱི་དགྲ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ།
Chinese
《树庄严经》中说：种姓之子，于有情众生中，希求无上正等菩提之心是难以获得的。更何况有情众生从无上正等菩提中现前进入，那是极其难以获得的。如是说。 《宝云经》中说： 凡诸佛陀所加持，彼等发心求菩提， 凡诸为求菩提而生心，彼等成就圣者之功德。 如是说。 圣《三蕴经》中也说： 菩提心所不遍及的法界，任何也不存在。 发菩提心的善根，三时所不遍及的，丝毫也不存在。 又，才发心时的福德聚是极多的。 一切有情成为转轮王，以及世间守护者，帝释天，梵天，声闻，独觉等所积聚的福德聚，也没有那么多。如是说。 又是， 应当从具戒且精通， 具有能力的上师处领受。 如是说。 如果没有这样的上师，就应当从佛陀宝处领受。 这是最初如圣者之境出现之时。 之后，通过听闻，思维，修习等使自己完全成熟，由此使有情完全成熟。使声闻种姓者安立于声闻菩提。使独觉种姓者安立于独觉道。使菩萨种姓者安立于无上菩提。如是说。 布施等不顺品衰减，以及无分别智，和成办一切所欲， 以及使一切有情完全成熟，由此成就三种菩提。如是说。 之后最终，无分别智的对境，胜义菩提心是无上智慧的善根。 又是，《普曜经》中说： 何人对此经深信乐， 现证无尽自性体， 彼即
English
From the Sutra of Arrayed Trees: "Son of good family, among the assembly of sentient beings, it is difficult to find the mind of aspiring to unsurpassed, perfectly complete enlightenment. Even more so, it is extremely difficult for sentient beings to actually enter into unsurpassed, perfectly complete enlightenment." Thus it is said. From the Sutra of the Jewel Cloud: "Those who are blessed by the Buddhas, those who seek to generate the mind of enlightenment, those who generate the mind for the sake of enlightenment, those accomplish the qualities of the supreme sages." Thus it is said. Also, from the Noble Sutra of the Three Aggregates: "There is no realm of phenomena that is not pervaded by the mind of enlightenment. There is not even a little bit that is not pervaded in the three times by the root of virtue of generating the mind for enlightenment." Also, the accumulation of merit immediately upon generating the mind is extremely vast. The accumulation of merit of all sentient beings who become wheel-turning monarchs, as well as world protectors, Indra, Brahma, Shravakas, and Pratyekabuddhas, is not that much. Thus it is said. Furthermore, one should receive it from a Lama who abides in vows and is learned, and who possesses ability. Thus it is said. If there is no such Lama, then one should receive it from the Buddha Jewel. This is the time when it first appeared like the state of the Noble Ones. Then, by means of hearing, thinking, meditating, and so forth, one completely ripens oneself, and thereby completely ripens sentient beings. One establishes those of the Shravaka lineage in the enlightenment of the Shravakas. One establishes those of the Pratyekabuddha lineage in the path of the Pratyekabuddhas. One establishes those of the Bodhisattva lineage in unsurpassed enlightenment. Thus it is said. By diminishing the unfavorable aspects such as generosity, and by means of non-conceptual wisdom, and accomplishing all desires, and by completely ripening all sentient beings, the three types of enlightenment are accomplished. Thus it is said. Then, ultimately, the object of non-conceptual wisdom, the ultimate Bodhicitta, is the root of virtue of unsurpassed wisdom. Furthermore, from the Sutra of All-Illuminating Rays: "Whoever has great faith in this sutra, and directly realizes the nature of inexhaustibility, that one
Chinese
证悟现证是，无上智慧现前不困难，如是说。又，诸比丘，任何为了寻求无上智慧，以极度虔诚之心，于此经努力者。如是说。寻求无上智慧者，于轮回中无有怖畏。彼已断除诸罪业，将获得殊胜利益。如是说。凡是那些，名为已说与未说，那又是什么呢？十度，四念住，四正断，四神足，五根，五力，七菩提分，八圣道分，四谛，四无量，四摄事，禅定，解脱等等一切应取之法。合一、聚集、总集，即非为今生而回向故合一，非为世间圆满而回向故聚集，非为声闻和独觉而回向故总集。或者，世间者，小乘，为己之利益等等，次第井然。圣者三蕴经中说：我的善根从无始无终以来所做的一切，凡是完全回向于知者，我的善根以寻求有为资具而现证者，我的善根由声闻和独觉所现证的善根，我的善业所成就的一切时中所积累的，如来智慧所知者，那些全部都完全收集起来成为圆满的总集，如是说。又，那些全部收集起来就回向于无上正等觉，如是说。无上，无上之上，上之又上，回向于无上正等觉，这是回向完全的善。以殊胜本身而言，没有像其他上师一样的，以应行至究竟而言，上之又
English
The realization of manifestation is that it is not difficult to manifest supreme wisdom, as it is said. Furthermore, "O monks, whoever seeks supreme wisdom, with a mind of utmost devotion, diligently applies themselves to this sutra." It is said. "Whoever seeks supreme wisdom has no fear in samsara. Having abandoned all sins, they will attain supreme benefit." It is said. All those that are, named as spoken and unspoken, what are they? The ten perfections, the four mindfulnesses, the four right abandonments, the four miraculous feet, the five faculties, the five powers, the seven branches of enlightenment, the eightfold noble path, the four truths, the four immeasurables, the four objects of collection, meditation, liberation, and so on, all that should be taken. Unifying, gathering, and summing up means unifying because it is not dedicated to this life, gathering because it is not dedicated to worldly perfection, and summing up because it is not dedicated to the Shravakas and Pratyekabuddhas. Or, worldly ones, the Lesser Vehicle, for one's own benefit, and so on, in proper order. In the Sutra of the Three Aggregates of the Noble One, it says: "All the roots of virtue that I have done from beginningless time, whatever is completely dedicated to the Knower, whatever roots of virtue I have manifested by seeking conditioned resources, whatever roots of virtue the Shravakas and Pratyekabuddhas have manifested, whatever has been accumulated at all times by my virtuous deeds, whatever is known by the wisdom of the Tathagata, all those are completely collected into a perfect summation." It is said. Furthermore, it is said that all those collected are dedicated to the unsurpassed, perfectly complete enlightenment. To dedicate to the unsurpassed, the highest, the highest of the highest, the unsurpassed, perfectly complete enlightenment, this is the dedication of complete good. In terms of excellence itself, there is no other like the supreme teacher, and in terms of reaching the ultimate goal, the highest is also
Chinese
而上师即是所有上师的上师与至尊，彼即是究竟。涅槃是至尊，即声闻阿罗汉与独觉佛。彼等之至尊乃大乘之菩提。菩提心之上师，即成办一切有情之义利者，彼之上师乃佛陀薄伽梵。圆满一切真实功德之法身即是菩提，因其超越知与言说，一切戏论皆寂灭，是各自自证智慧之圣境。圣《光芒遍照经》云：“无色无行亦无来，方隅边际亦非有，无相离言超戏论，菩萨修持若能成，终获清凉之涅槃。”又云：“以善力之威神力，烦恼摧伏得寂灭，能获殊胜大利益，功德以及智慧等，极其广大如海深，诸忍辱行能修持，心极安乐无动摇，菩提萨埵恒常修，智者赞叹极称扬。”如是过去诸佛薄伽梵如何回向，如是未来诸佛薄伽梵如何回向，如是现在安住之诸佛薄伽梵如何作回向，我亦如是作回向。一切罪恶皆个别忏悔。一切福德皆随喜。劝请祈祷一切佛。愿我获得无上智慧之殊胜顶。人中胜者诸佛凡现在安住者，以及诸已逝者与如是诸未来者，于功德赞叹无边如海之一切，合掌恭敬而皈依。此等易解故不释说。菩提堕忏释，名为菩萨学次第，导师胜敌所造圆满。尼泊尔班智达与恰译师所译。 菩提堕忏之首