Tibetan
མ་སོང་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟག །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་སྡོད་དེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་སྡོད་པ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་པོ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །བགོམ་ལམ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །འགྲོ་བ་དང་ནི་འཇུག་པ་དང༌། །ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །འགྲོ་བ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང༌། །འགྲོ་བ་དང་ནི་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང༌། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་པོ་ཡིན་གྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉིད་ཀྱང༌། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟག་ན། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང༌། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོར་འགྱུར། །གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང༌། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མིན་ན། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །འགྲོ་པ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད། །གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །འགྲོ་བ་གང་གི་འགྲོ་པོར་མངོན། །དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་འགྲོ་མིན། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པུ་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ། །འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །མ་ཡིན་པར་ནི་གྱུར་དེ་ཡང༌། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང༌། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་པོ་དང༌། །བགྲོད་པར་བྱ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའོ།། །།ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང༌། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་དེ་དག་གི །སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་ལ་སོགས། །ལྟ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །དེ་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཉིད། །གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་དག་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ།། ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །སོང་དང་མ་སོང་བསྒོམ་པ་ཡིས། །དེ་ནི་ལྟ་བཅས་ལན་བཏབ་པོ། །གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། །ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོའང༌། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ༌། །ལྟ་པོ་མེད་ན་བལྟ་བྱ་དང༌། །ལྟ་བདེ་དག་ག་ལ་ཡོད། །བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་བཞི། །ཡོད་མིན་ཉེ་བར་ལེན་ལ་སོགས། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང༌། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །དབང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའོ།། །།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ༌། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་གྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང༌། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ། །གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མིན་ཉིད། །དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག །འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས། །བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་ཞེས། །བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང༌། །སེམས་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །རྣམ་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིམ་པ་མཚུངས། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཏེ། །གང་ཞིག་ལན་འདེབས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་ ལན་བཏབ་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་སྐྱོན་འདོགས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་སྐྱོན་བཏགས་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཕུང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པའོ།། །།ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔ་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། དངོས་དང་དངོས་མེད་མི་མཐུན་ཆོས། །གང་གིས་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས། །དེ་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཁམས་ལྔ་པོ། །གཞན་གང་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཚུངས། །བློ་ཆུང་གང་དག་དངོས་རྣམས་ལ། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་དུ། །ལྟ་བ་དེ་ནི་བལྟ་བྱ་བ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞི་མི་མཐོང༌། །ཁམས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པའོ།། །།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད། །ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཆགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ནའང༌། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཆགས་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ནི། །ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཆགས་པ་དག །ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། །དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ཉིད་ཡིན་ན། །ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པ་ཡང་དེ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །གོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །ཅི་གོ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག །ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་འགྱུར་རམ། །དེས་ན་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག །ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན། །དེ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག །ཐ་དད་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས། །དེ་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འདོད་བྱེད་ན། །ལྷན་ཅིག་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་དམ། །ཐ་དད་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པས། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོ་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །ཐ་དད་དངོས་པོ་གང་ཡོད་ན། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད། །དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པའོ
Chinese
未行之事如何分别？ 暂且行者不住留， 非行者亦非住留者， 行者不同于非行者， 第三者又如何能住留？ 何时若无有行， 则行者不应理， 暂且行者住留云， 如何能成应理耶？ 步履之道不倒退， 亦非已行与未行。 行进与进入， 以及退回亦与行相同。 行进与行者， 彼即是亦不可说。 行进与行者， 他即是亦不可说。 若是行进为何， 彼即是行者， 则作者与业， 亦成一体之过。 若是行与行者， 分别为他体， 则成无行者之行进， 无行进之行者。 若彼事物为一体， 以及事物为他体， 若无成立之时， 彼二者如何成立耶？ 以何行进显现为行者？ 彼行进非彼行。 何以故？行进之前无有。 何者将行于何处？ 以何行进显现为行者？ 彼异于此非行进。 何以故？于唯一行者， 不应理有二行进。 已成行者之补特伽罗， 不行于三种行进。 已成非行者之补特伽罗， 亦不行于三种行进。 已成是与非之补特伽罗， 亦不行于三种行进。 是故行与行者， 以及所行之处亦皆无。 行与来观察之论，名为第二品。 又，见与听与嗅， 受用与触及意， 六根，彼等之， 行境所见等。 见者自之体性， 彼非见自身。 何者不观自身， 彼等如何观他人？ 为极力成立见， 不能以火之比喻。 以已行与未行之修习， 彼以见而作答。 何时稍许不见， 则非为见者。 以见而称为见者， 彼如何能成道理？ 见非见性， 非见者不观见性。 以见性而为见者
English
How to analyze what has not gone? For a while, the goer does not stay. Not a goer, nor a stayer. A goer is other than a non-goer. What third one will stay? When there is no going, the goer is not reasonable. For a while, the goer stays, how can this be reasonable? The path of walking does not reverse, nor is it from gone or not gone. Going and entering, and returning are also the same as going. Going and the goer, it is not right to say that they are the same. Going and the goer, it is not right to say that they are different. If going is what it is, and that is the goer, then the agent and the action would also become one. If going and the goer are analyzed as different, then there would be going without a goer, and a goer without going. If those things are not established as one thing or as different things, how can those two be established? By what going is the goer manifested? That going is not that going. Why? Because there is no prior going. Where will one go? By what going is the goer manifested? That which is other than that is not going. Why? Because for a single goer, it is not reasonable to have two goings. The one who has become a goer does not go in three ways of going. The one who has become a non-goer also does not go in three ways of going. The one who has become both a goer and a non-goer also does not go in three ways of going. Therefore, going, the goer, and what is to be gone to, do not exist. This is called the analysis of going and coming, the second chapter. Furthermore, seeing, hearing, smelling, experiencing, touching, and the mind, are the six senses, and their objects are seeing and so on. Seeing, the self-nature of itself, is not seeing itself. Those who do not see themselves, how do they see others? To thoroughly establish seeing, the example of fire is not sufficient. By meditating on gone and not gone, that is answered with seeing. When one does not see even a little, one is not a seer. How can it be reasonable to call one who sees by seeing a seer? Seeing is not the nature of seeing, and not seeing is not seeing the nature. The seer by the nature of seeing
Chinese
哦。应当知晓如是辨别。若未舍弃，则无有见者，即使已舍弃见者也是如此。若无见者，则所见与见处又在何处存在？因无所见与见之故，识等四者，以及取等皆不存在，又怎能存在呢？以见而听、嗅，以及感受与触知之意，听者与所听等，应当知晓如是辨别。名为根之观察，即第三品。 若无色之因，则色不会成为所缘。若无名为色者，则色之因亦不会显现。若无色之因，则色中之色会变成无因，任何事物，无因者在任何地方都不存在。若色之外，存在色之因，则会变成无果之因，然无有无果之因。即使有色，色之因亦不会合理。即使无色，色之因亦不会合理。无因之色，合理与不合理皆非是。因此，对于色之分别，任何分别都不应作。果与因相同，此说不合理。果与因不同，此说亦不合理。受、想、行，以及心与一切事物，一切形态，皆与色相同。以空性而诘难，无论谁作答，他并未回答一切，将与所立相同。以空性而宣说时，无论谁提出责难，他并未责难一切，将与所立相同。名为蕴之观察，即第四品。 在虚空之相之前，丝毫虚空也不存在。若早于相，则会变成无相。无相之事物，任何事物在任何地方都不存在。若无相之事物不存在，则相会在何处安立？相不住于无相，亦不住于有相。有相之相不
English
Oṃ. It should be known that this is how to distinguish. If not abandoned, there is no seer; even if the seer is abandoned, it is still so. If there is no seer, then where do the seen and the place of seeing exist? Because there is no seen and no seeing, the four, such as consciousness, and the aggregates, such as grasping, do not exist. How can they exist? By seeing, hearing, smelling, and the mind that feels and touches, the hearer and the heard, etc., should be known as such distinctions. This is called the examination of the senses, the third chapter. Without the cause of form, form will not become an object of focus. Without what is called form, the cause of form will not appear. Without the cause of form, form in form would become without cause, and anything without cause does not exist anywhere. If there is a cause of form apart from form, it would become a cause without result, but there is no cause without result. Even if there is form, the cause of form is not reasonable. Even if there is no form, the cause of form is not reasonable. Form without cause is neither reasonable nor unreasonable. Therefore, no distinctions should be made regarding the distinctions of form. To say that the result is the same as the cause is not reasonable. To say that the result is different from the cause is also not reasonable. Feeling, perception, volition, and mind, and all things, in all forms, are similar to form in order. When questioned with emptiness, whoever answers does not answer everything and will be the same as what is to be established. When explained with emptiness, whoever raises objections does not object to everything and will be the same as what is to be established. This is called the examination of the aggregates, the fourth chapter. Before the characteristic of space, there is no space at all. If it precedes the characteristic, it would become without characteristic. A thing without characteristic does not exist anywhere. If a thing without characteristic does not exist, where will the characteristic be established? The characteristic does not abide in the uncharacteristic, nor in the characteristic. The characteristic of the characteristic does not
Chinese
由于存在之故，不会涉及其他。如果不是定义的适用，那么所指就无法成立。如果所指无法成立，那么定义也不会存在。因此，所指并非存在，定义本身也不存在。除了所指和定义之外，事物本身也不存在。如果事物不存在，那么非事物又会成为什么呢？事物和非事物是不相容的法，用什么来了解事物和非事物？因此，虚空不是事物，不是非事物，不是所指，不是定义，不是五界，其他任何事物都与虚空相似。那些小心眼的人，对于诸事物，认为存在和不存在，那种观点是应该观察的，无法见到寂灭的涅槃。名为界考察，是第五品。 如果贪欲在先，存在没有贪欲的染着，依靠它而存在贪欲，存在染着就会存在贪欲。即使存在染着，又怎么会存在贪欲呢？对于染着，贪欲也是，存在或不存在，次第相同。贪欲和染着，不可能同时产生。如此，贪欲和染着， 就会互相不依赖。不是一体，不是同时，它不是它，也不是和它同时。如果确实是各异，又怎么会同时呢？如果唯一的同时，那么也会是无伴侣的。如果各异的同时，那么也会是无伴侣的。如果各异的同时，那么，贪欲和染着，会成立为各异吗？因此，那两者会同时。如果贪欲和染着，成立为各异，那么，它们同时，又是因为什么而完全了知呢？因为没有成立各异，因此，如果同时想要，为了同时完全成立，也想要各异吗？因为没有成立各异的事物，所以同时的事物无法成立。如果存在各异的事物，就会想要同时的事物。如此，贪欲和染着，同时和非同时都无法成立。如同贪欲一样，一切诸法，同时和非同时都无法成立。名为贪欲和染着考察，是第六品。