Tibetan
དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ། དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། །པྲ་ཛྙཱ་ནཱ་མ་མཱུ་ལ་མ་དྷྱཱ་མ་ཀ་ཀཱ་རི་ཀ །བོད་སྐད་དུ། །དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ། །འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང༌། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང༌། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་རྣམ་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག །བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་དངོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །བྱ་བ་མི་ལྡན་རྐྱེན་ མ་ཡིན། །བྱ་བ་ལྡན་ཡོད་འོན་ཏེ་ན། །འདི་དག་ལ་བརྟེན་སྐྱེ་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་འདི་དག་རྐྱེན་ཅེས་གྲག །ཇི་སྲིད་མི་སྐྱེ་དེ་སྲིད་དུ། །འདི་དག་རྐྱེན་མིན་ཇི་ལྟར་མིན། །མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང༌། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང༌། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་འགྲུབ་པ། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །ཡོད་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་ནི། །མེད་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བསྟན། །ཅི་སྟེ་ཆོས་ནི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་རྣམས་ཀྱི། །ཡོད་པ་གང་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ན། །འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་འདི་ནི་འཐད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་འདུས་པ་ལ། །འབྲས་བུ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད། །རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་གང་མེད་པ། །དེ་ནི་རྐྱེན་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། །ཅི་སྟེ་དེ་ནི་མེད་པར་ཡང༌། །རྐྱེན་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ཀྱང༌། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །འབྲས་བུ་རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་ན། །རྐྱེན་རྣམས་བདག་གི་རང་ བཞིན་མིན། །བདག་དངོས་མིན་ལས་འབྲས་བུ་གང༌། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་རང་བཞིན། །དེ་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་མིན། །རྐྱེན་མིན་རང་བཞིན་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན་འབྲས་བུ་མེད་པས་ན། །རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །རྐྱེན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའོ།། །། རེ་ཞིག་སོང་ལ་མི་འགྲོ་སྟེ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་བ་མིན། །སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ན་གཡོ་བ་དེ་ན་འགྲོ། །དེ་ཡང་གང་གི་བགོམ་པ་ལ། །གཡོ་བ་སོང་མིན་མ་སོང་མིན། །དེ་ཕྱིར་བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད། །བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡི། །བགོམ་པ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ། །དེ་ཡི་བགོམ་ལ་འགྲོ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། །བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་ནི།། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་དེ་བགོམ་འགྱུར་བ་དང༌། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་མེད་གྱུར་ན། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར། །གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་པོ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གང་གི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ། །འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་མེད་པའི། །འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་འགྲོ་གྱུར་ན། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན་པ་དང༌། །འགྲོ་པོར་གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བའོ། །སོང་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ལའང་འགྲོ་རྩོམ་མེད། །བགོམ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་མིན་ན། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། །འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་འགྱུར་བ། །བགོམ་པ་མེད་ཅིང་སོང་བ་མེད། །མ་སོང་ འགྲོ་བ་ག་ལ་ཡོད། །འགྲོ་རྩོམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། །སོང་བ་ཅི་ཞིག་བགོམ་པ་ཅི། །
Chinese
《中论》或《中观根本慧论》，圣龙树造。 《中论》或《中观根本慧论》 圣龙树造。 印度语：Prajñā-nāma-mūla-madhyamaka-kārikā。 藏语：དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ།（dBu ma rtsa ba'i tshig le'ur byas pa shes rab ces bya ba，乌玛擦瓦策列乌觉巴谢拉谢嘉瓦，中观根本慧论）。 敬礼文殊师利童子！ 以何因缘而生起，无灭无生亦无断， 不断不常亦不来，不去不异亦不一， 寂灭戏论说诸法，佛陀圣者我敬礼。 非自非他亦非共，亦非无因诸法生， 是故当知于诸法，决定无有自性生。 缘生总有四种，即因缘、所缘缘， 以及等无间缘，此外无第五缘。 诸法自性非缘生，若谓自法由缘生， 是则自性为他作，云何说言有自性？ 若谓作用与缘合，无缘则无有作用， 无作用故则无缘，有作用者何用缘？ 以是诸法依缘生，是故我说即是缘， 若谓未生即是缘，未生云何能为缘？ 有无二事皆不然，云何能立于缘性？ 若无，何法能为缘？若有，何用复生缘？ 若时诸法皆是有，有无俱非亦不成， 如是三种皆不然，是故因缘不可立。 有法乃能作所缘，若无有法谁为缘？ 若无所缘从何生？是故所缘亦不成。 诸法若已生，则无有灭坏， 是故无间缘，于此不应理， 若已灭坏，何能为缘？ 若诸法无有自性，则无有生， 若无有生，云何得言： 此有故彼有？ 是故此有故彼有，是事不然。 诸缘各各和合时，于果应无有， 诸缘各各分离时，于果亦应无有， 若谓果于诸缘无，云何说缘能生果？ 若果虽无而从缘生，是则何不从非缘生？
English
The Treatise on the Middle Way, Root Verses, Called "Wisdom", by the noble Nāgārjuna. The Treatise on the Middle Way, Root Verses, Called "Wisdom". By the noble Nāgārjuna. In Sanskrit: Prajñā-nāma-mūla-madhyamaka-kārikā. In Tibetan: དབུ་མ་རྩ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ། (dBu ma rtsa ba'i tshig le'ur byas pa shes rab ces bya ba, The Root Verses on the Middle Way, Called "Wisdom"). Homage to youthful Mañjuśrī! Whatever arises dependently Is without cessation, unborn, Unannihilated, not permanent, Not coming, not going, Without distinction, without identity, And free from conceptual constructs— To that teaching of peace I bow, The best of speakers, the Buddha. Not from itself, not from another, Not from both, not without a cause, Nowhere are things produced. Therefore, they never come into being. There are four conditions: cause, Object, immediate condition, And also dominant condition. There is no fifth condition. The inherent nature of things Is not in the conditions and so forth. If the inherent nature of a thing does not exist, Then the inherent nature of another does not exist. Action is that which is connected with conditions. There is no action that is not connected with conditions. There is no condition without action. But if there is action connected with conditions, Then, since it arises in dependence on these, Therefore, these are known as conditions. As long as it does not arise, how can these be conditions? It is not reasonable. Even in the case of what is nonexistent or existent, it is not reasonable to have a condition. If it is nonexistent, what will it be a condition for? If it is existent, what will the condition do? When things are existent, Nonexistent, or both nonexistent and existent, how can there be a cause that establishes them? If that is the case, it is not reasonable. The object of an existent thing Is shown to be only nonexistent. If a thing has no object, how can there be an object? If things are not produced, then cessation is not reasonable. Therefore, an immediate condition is not reasonable. If it has ceased, what will be the condition? For those things that have no inherent nature, why is there existence if it is nonexistent? It is not reasonable to say, "Because this exists, this arises." When the conditions are assembled separately, there is no result. That which is not in the conditions, how can it arise from the conditions? If it arises from those conditions even though it is nonexistent, why does it not arise from what is not a condition?
Chinese
之变异。 果若为缘之自性， 缘等非我之自性。 由非我物何有果？ 彼如何是缘自性？ 是故非是缘自性。 非缘自性之果者， 非有，以无果故， 非缘如何变为缘？ 名为缘观察， 即是第一品。 略言之，已行不走， 未行者亦非行走。 除已行及未行外， 不能知有走动也。 何处有动彼处走， 彼亦于谁之走动， 动非已行亦非未行， 是故走动中有走。 于走动中为有走， 如何成为合理耶？ 何时无有走动之， 走动不合理故也。 于谁之走动有走， 彼之走动无有走， 则成过失，为何故？ 以于走动中有走故。 于走动中若有走， 则成二走之过失， 由谁彼走动变化， 及于彼有走动为何。 若成二走之过失， 则走者亦成二者。 何以故，无走者则， 走动不成为合理故。 设若无有走者则， 走动不成为合理， 若无走动则走者， 如何能成为实有？ 略言之，走者不走， 非走者亦非走动。 走者非走者之外， 第三者谁能行走？ 何时无有走动时， 走者不成为合理， 略言之，走者行走， 如何成为合理耶？ 于谁之方有走者， 于彼走动无有走之， 则成是走者之过失， 以走者欲走故也。 设若走者行走时， 则成二走之过失， 由谁显现为走者， 及成为走者后谁走。 已行无有走之起动， 未行者亦无走之起。 于走动中若无起动， 于何处走动而起动？ 于走动起动之前， 于何处走动能起动？ 走动亦无已行亦无， 未行 走动于何处有？ 于一切行走起动中， 若为无有显现之性， 何为已行何为走动？
English
Of change. If the result is the nature of the cause, The causes are not my nature. From what is not my substance, what result is there? How is that the nature of the cause? Therefore, it is not the nature of the cause. The result that is not the nature of the cause, Is non-existent, because there is no result, How can what is not a cause become a cause? This is called the examination of causes, Which is the first chapter. In short, what has gone does not go, Nor does what has not gone go. Apart from what has gone and what has not gone, Walking cannot be understood. Where there is movement, there is going, And that is in whose walking? Movement is neither gone nor not gone, Therefore, there is going in walking. How can it be reasonable That there is going in walking? When there is no going, Walking is not reasonable. In whose walking there is going, In that walking there is no going, It would be a fault, why? Because there is going in walking. If there is going in walking, Then there would be a fault of two goings, By whom that walking changes, And what is the going in that? If there is a fault of two goings, Then the goer would also become two. Why? Without a goer, Going is not reasonable. If there is no goer, Going is not reasonable, If there is no going, then the goer, How can it become existent? In short, the goer does not go, What is not a goer is not going. Other than the goer and the non-goer, Who is the third one who can go? When there is no going, The goer is not reasonable, In short, the goer goes, How can it be reasonable? In whose direction there is a goer, In that going there is no going, It would be a fault of being a goer, Because the goer wants to go. If the goer goes, Then there would be a fault of two goings, By whom the goer appears, And who goes after becoming a goer. There is no beginning of going in what has gone, Nor is there a beginning of going in what has not gone. If there is no beginning in walking, Where does going begin? Before the beginning of going, Where can going begin? There is no walking and no going, Where is going in what has not gone? In all beginnings of going, If it is the nature of non-appearance, What is gone and what is walking?