Tibetan
་དབེན་ཏེ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་ཡང་རྒྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉི་ག་དངོས་པོ་མེད་དེ་དབེན་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་ཡང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གཉི་ག་དངོས་པོ་མེད་པས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་འགྱུར་བའི་དོན་ཟབ་མོ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། འདི་ལྟ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྱུར་བའི་དོན་དེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་ཡང་བསྒོམས་ལ། ཐབས་མཁས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་བདག་གིས་འཚལ་བ་ལྟར་ན། དཀའ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བགྱིད་ན། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔ
Chinese
是寂静。因此，因为没有事物，所以没有事物不能成立，这是它的意思。从证得无上正等菩提开始，如果不依赖般若波罗蜜多，就不能证得正等菩提，这是说，如是胜义中，因和果二者都没有事物，是寂静的，所以不能证得正等菩提，但在世俗中，以缘起的方式，也不是不能证得正等菩提，也就是依赖般若波罗蜜多，就能证得正等菩提的意思。请问，世尊，菩萨摩诃萨是行于甚深义中，这是说，如是以上所说的道理，胜义中一切法自性空，非常寂静，所以能成办的般若波罗蜜多和所要成办的正等菩提二者都没有事物，所以不能证得正等菩提，但在世俗中，以缘起的方式，依赖般若波罗蜜多，也能证得正等菩提，如此甚深义是具相者难以证悟的，因为行于如是甚深义中，所以是行于甚深义中，如是善现请问。世尊开示
English
It is peaceful. Therefore, because there is no thing, the non-existence of things cannot be established, which is its meaning. From the attainment of unsurpassed perfect and complete enlightenment, if one does not rely on the Perfection of Wisdom, one cannot attain perfect and complete enlightenment, which means that in the ultimate sense, both cause and effect are without things, and are peaceful, so one cannot attain perfect and complete enlightenment, but in the conventional sense, by way of dependent origination, it is not that one cannot attain perfect and complete enlightenment, that is, by relying on the Perfection of Wisdom, one can attain perfect and complete enlightenment. Question: O Blessed One, the Bodhisattva Mahasattva practices in the profound meaning, which means that, as explained above, in the ultimate sense, all dharmas are empty of inherent existence, and are extremely peaceful, so the Perfection of Wisdom that accomplishes and the perfect and complete enlightenment to be accomplished are both without things, so one cannot attain perfect and complete enlightenment, but in the conventional sense, by way of dependent origination, by relying on the Perfection of Wisdom, one can also attain perfect and complete enlightenment, such profound meaning is difficult for those with characteristics to realize, because one practices in such profound meaning, therefore one practices in the profound meaning, thus Subhuti asked. The Blessed One taught,
Tibetan
འ་ཆེན་པོ་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་མངོན་དུ་མི་བྱ་བ་ནི་དཀའ་ཡང་སྲིད་ཀྱི། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་དུ་བྱར་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མངོན་དུ་བྱར་མེད་པ་ལ། མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ལྟ་དཀའ་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་དོན་དེ་ཡང་མི་དམིགས། གང་གིས་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པ། གང་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་མི་བྱ་བ་ནི་དཀའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ན་གང་མངོན་དུ་བགྱིས་པས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་མངོན་དུ་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་གང་ཞིག་མཆིས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གང་ཞིག་གིས་མངོན་དུ་བགྱི། ཆོས་མངོན་དུ་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་མངོན་དུ་བྱར་མེད་ཅིང༌། མི་དམིགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མུན་པ་མ་མཆིས་པ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་གང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅིང༌། མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་ན། དམིགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་མི་འཛུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་གང་གི་སླད་དུ་བརྗོད་པའི་དོན་དེ་བགྱིད་ཀྱང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་སྟོང་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མ་གྱུར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་
Chinese
所谓的“大为难行”是指，从存在的事物中不去显现，这或许还难。对于不存在的事物，也无法显现。像这样，对于不存在且无法显现的事物，不去显现又有什么难的呢？这是它的意思。为什么这么说呢？世尊，这是因为，对于菩萨来说，所要显现的对境也不可得，凭借以显现的般若波罗蜜多也不可得，所要显现的法也不可得。这表明，因为所要显现的对境是空性，显现的因是般若波罗蜜多，显现的补特伽罗在胜义谛中也不可得，所以不去显现是困难的。世尊，如果一切法都不可得，那么凭借什么显现，才能证得无上正等觉呢？像这样要显现的对境又是什么呢？又凭借什么来显现般若波罗蜜多呢？又凭借什么来显现这样的法呢？这表明，不仅声闻和独觉会堕入其中的空性是无法显现且不可得的，而且能证得无上正等觉的对境也是任何都不可得的。世尊，这是不可得的行境。行于此的菩萨摩诃萨，能获得对一切法毫无黑暗。这表明，像这样对于任何法都不显现且行于不可得时，就能清净所有由执著所产生的障碍。世尊，如果像这样开示，菩萨摩诃萨的心不退缩，乃至世尊，同样，般若波罗蜜多也是为了什么目的而宣说，即使做了那个目的的事情，般若波罗蜜多也不会分别。这之间所说的是，对于如此甚深的意义的开示，如果没有像声闻和独觉那样因空性而感到恐惧和害怕，那么般若波罗蜜多
English
The so-called "greatly difficult to do" means that it may be difficult not to manifest from existing things. For non-existent things, there is also no way to manifest them. Like this, for things that do not exist and cannot be manifested, what is difficult about not manifesting them? This is its meaning. Why is this so? World Honored One, this is because, for Bodhisattvas, the object to be manifested is also unattainable, the Prajna Paramita by which to manifest is also unattainable, and the Dharma to be manifested is also unattainable. This shows that because the object to be manifested is emptiness, the cause of manifestation is Prajna Paramita, and the person who manifests is also unattainable in the ultimate truth, it is difficult not to manifest. World Honored One, if all Dharmas are unattainable, then by manifesting what can one attain unsurpassed complete enlightenment? What is such an object to be manifested? And by what to manifest Prajna Paramita? And by what to manifest such a Dharma? This shows that not only is the emptiness into which Sravakas and Pratyekabuddhas fall unmanifestable and unattainable, but also the object by which to attain unsurpassed complete enlightenment is also unattainable. World Honored One, this is the unattainable realm of practice. The Bodhisattva Mahasattva who practices this attains freedom from darkness regarding all Dharmas. This shows that when one does not manifest any Dharma and practices in unattainability, one can purify all the obscurations arising from attachment. World Honored One, if it is taught in this way that the mind of the Bodhisattva Mahasattva does not shrink back, and even the World Honored One, similarly, Prajna Paramita is also spoken for what purpose, even if that purpose is done, Prajna Paramita does not discriminate. What is said in between is that for such a profound teaching, if one does not feel fear and dread because of emptiness like Sravakas and Pratyekabuddhas, then Prajna Paramita