Tibetan
བྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལས་གུད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལས་གུད་ན་ཆོས་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ། བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་ཆོས་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན། མཆིས་པ་འམ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་གང་ཞིག་བདག་གིས་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལས་གུད་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་གཉི་གར་ཡང་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་གང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ནི་མཆིས་པ་འམ་མ་མཆིས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་གཉི་གར་བསྟན་དུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་ཏེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་གདགས་ཤིང་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་གང་དབེན་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་ཞིང་དབེན་པ་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་འམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ཤིང༌། རྣམ་
Chinese
瑜伽士您怎么想？从“远离如幻如化的心”开始，到“世尊，远离如幻如化的心，我没有如实见到任何能够证得无上圆满正等觉的法”为止，这段话表明，除了如幻如化的心之外，没有任何其他的法能够证得无上圆满正等觉，实际上根本不存在这样的法。世尊，如果我没有如实见到其他的法，那我应该宣说什么存在或不存在的法呢？这句话的意思是，按照前面所说的道理，如果远离如幻如化的心，没有任何法能够证得无上圆满正等觉，那么除了它之外，无论存在还是不存在，都无法宣说。所谓“任何极度寂静的法，都不会变成存在或不存在”，这是在说明无法宣说存在或不存在的理由。实际上，一切法都远离存在和不存在的两种边见，因为极度寂静，所以无法安立和宣说存在或不存在。所谓“任何寂静的法，都不会证得无上圆满正等觉”，这是在表明，像这样远离两种边见且寂静的法，是无法证得圆满正等觉的。所谓“不存在的法也不会证得无上圆满正等觉”，这是在说明极度寂静的意义就是没有实物，没有实物也就无法证得圆满正等觉。为什么呢？世尊，因为所有会变成烦恼或清净的法，都是不存在且完全不存在的。这是在说明没有实物就无法证得圆满正等觉的理由，证得圆满正等觉就是要舍弃属于烦恼方面的法，并且
English
Yogis, what do you think? From "apart from the mind that is like an illusion and like an illusion," to "World Honored One, apart from the mind that is like an illusion and like an illusion, I have not truly seen any dharma that can manifest perfect complete enlightenment," this passage shows that apart from the mind that is like an illusion and like an illusion, there is no other dharma that can manifest perfect complete enlightenment, and in reality, there is no such dharma at all. World Honored One, if I have not truly seen other dharmas, then what dharma, existent or nonexistent, should I proclaim? This means that, according to the principles stated above, if apart from the mind that is like an illusion and like an illusion, there is no dharma that can manifest perfect complete enlightenment, then apart from it, whether existent or nonexistent, cannot be proclaimed. The statement "any dharma that is extremely secluded will not become existent or nonexistent" explains the reason why existence or nonexistence cannot be proclaimed. In reality, all dharmas are free from the two extremes of existence and nonexistence, and because they are extremely secluded, existence and nonexistence cannot be established or proclaimed. The statement "any secluded dharma will not manifest perfect complete enlightenment" shows that such a dharma that is free from the two extremes and is secluded cannot manifest perfect complete enlightenment. The statement "nonexistent dharmas will not manifest perfect complete enlightenment either" explains that the meaning of extreme seclusion is the absence of entities, and the absence of entities means that perfect complete enlightenment cannot be attained. Why is that? World Honored One, because all dharmas that become afflicted or purified are nonexistent and completely nonexistent. This explains the reason why the absence of entities means that perfect complete enlightenment cannot be attained. To manifest perfect complete enlightenment is to abandon the dharmas that belong to the side of affliction, and also
Tibetan
པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་ལས་འགྱུར་ན། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པས། མངོན་པར་འཚང་རྒྱར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དབེན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པར་མདོར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་སྨོས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་གང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་ཡང་མ་ལགས། རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་ཡང་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དབེན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ནི་བསྒོམ་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད། གཞིག་ཅིང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་དབྱུང་བའམ་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་སླད་དུ། ཆོས་གང་ཡང་སྒྲུབ་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟར་དབེན་པས་དབེན་པ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དབེན་ཞིང༌། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པས་གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དཔེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟ
Chinese
如果对清净之法进行修习而有所改变，那么这些法在胜义谛中都是无实体的，因为既没有要断除的，也没有要修习的，所以也没有证得菩提，这样进行了阐述。为什么这样说呢？世尊是这样说的，从“般若波罗蜜多是极寂静的”开始，到“一切种智是极寂静的”为止，像这样，前面简要地阐述了一切法都是极寂静且无实体的。之后，从般若波罗蜜多到一切种智之间，一一列举了所有清净之法，并阐述了它们都是极寂静且无实体的。如果某个法是极寂静的，那么它既不是要修习的，也不是要如实修习的，也就是说，对于这样极寂静且无实体的法，既没有要修习和成就的，也没有要摧毁和断除的，这样进行了阐述。“如实修习”的意思是驳斥或摧毁。因为般若波罗蜜多是极寂静的，所以“没有任何法可以成就”，这是为了清楚地理解前面所说的意义而阐述的。从“如果般若波罗蜜多是极寂静的”到“如何以寂静而证得寂静”之间，阐述了像这样一切法都是极寂静的，并且自性是空性的，因此，作为证得无上正等觉的因的般若波罗蜜多，以及无上菩提本身，在胜义谛中也是无实体的，因为是极寂静的，所以没有什么可以证得的。
English
If the pure dharmas are transformed by meditation, then all those dharmas are without substance in the ultimate sense, because there is neither anything to be abandoned nor anything to be meditated upon, so there is also no attainment of enlightenment, this is what is shown. Why is that? The Blessed One said, from "The Perfection of Wisdom is extremely secluded," to "Omniscience itself is extremely secluded," in this way, all dharmas are extremely secluded and without substance, as briefly stated above. After that, from the Perfection of Wisdom to Omniscience itself, all the pure dharmas are mentioned one by one, showing that they are extremely secluded and without substance. That which is extremely secluded is not to be meditated upon, nor is it to be truly meditated upon, which means that for that which is extremely secluded and without substance, there is nothing to be meditated upon or accomplished, and there is nothing to be destroyed or abandoned, this is what is shown. "Truly meditating" means refuting or destroying. Because the Perfection of Wisdom is extremely secluded, "there is no dharma to be accomplished," which is shown in order to clearly understand the meaning explained above. From "If the Perfection of Wisdom is extremely secluded" to "How can one attain seclusion by seclusion?" it is shown that all dharmas are extremely secluded and empty of inherent existence. Therefore, the Perfection of Wisdom, which is the cause of attaining unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, and unsurpassed enlightenment itself, are also without substance in the ultimate sense, because they are extremely secluded, so there is nothing to be attained.
Tibetan
ར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དབེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་དོན་བཤད་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ཤིང༌། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱད་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མ་སྤངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར་ཅིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ལྟར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། དེ་ལ་བརྟེན་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དབེན་པས་དབེན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས
Chinese
從“般若波羅蜜多寂靜”到“如是，無上正等覺現證成佛亦甚寂靜”之間，是關於般若波羅蜜多等。所有清淨之法，勝義諦中無實體，如是甚寂靜，如是無上正等覺現證成佛亦無實體，以甚寂靜故，無有任何無上正等覺現證成佛。如是宣說。 善現，若般若波羅蜜多未成甚寂靜，到“彼不成一切種智”之間，是解釋甚寂靜之義，所謂甚寂靜，是說捨棄能取和所取，三輪完全清淨，如是行持三輪完全清淨，則六波羅蜜多等，乃至一切種智之間，能獲得清淨諸法之名，若未捨棄能取和所取，未成甚寂靜，且三輪未完全清淨，則不能獲得六波羅蜜多等之名，如是宣說。 善現，因此，如般若波羅蜜多甚寂靜，到“如是一切種智甚寂靜，如是不依般若波羅蜜多亦不現證無上正等菩提”之間，是說如是勝義諦中一切法無實體，甚寂靜，然世俗諦中，不依甚寂靜之般若波羅蜜多，則不能現證無上正等菩提，若依之，則以緣起之方式現證成佛，如是宣說。 寂靜不現證寂靜，是說勝義諦中，般若波羅蜜多亦無實體故。
English
From "the perfection of wisdom is secluded" to "likewise, the complete enlightenment of unsurpassed perfect enlightenment is also extremely secluded," it is about the perfection of wisdom and so on. All purified dharmas are without substance in ultimate truth. Just as it is extremely secluded, so too is the complete enlightenment of unsurpassed perfect enlightenment without substance. Because of extreme seclusion, there is no complete enlightenment of unsurpassed perfect enlightenment. This is what is taught. Subhuti, if the perfection of wisdom does not become extremely secluded, up to "it will not become all-knowing," it explains the meaning of extreme seclusion. What is called extreme seclusion means abandoning the apprehended and the apprehender, and the three spheres are completely pure. If one practices the complete purification of the three spheres in this way, then the six perfections and so on, up to all-knowingness, will be able to obtain the names of purified dharmas. If one does not abandon the apprehended and the apprehender, and does not become extremely secluded, and the three spheres are not completely pure, then one will not be able to obtain the names of the six perfections and so on. This is what is taught. Subhuti, therefore, just as the perfection of wisdom is extremely secluded, up to "just as all-knowingness is extremely secluded, so without relying on the perfection of wisdom, one will not attain complete enlightenment of unsurpassed perfect enlightenment," it means that in ultimate truth, all dharmas are without substance and extremely secluded. However, in conventional truth, without relying on the extremely secluded perfection of wisdom, one will not attain complete enlightenment of unsurpassed perfect enlightenment. If one relies on it, then one will attain complete enlightenment through the principle of dependent origination. This is what is taught. Seclusion does not realize seclusion, which means that in ultimate truth, the perfection of wisdom is also without substance.