Tibetan
ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པའི་དཔེ་བྱ་བར་སྣང་ལ་རྒྱུ་བ་ལས་བླངས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱ་བར་སྣང་ལ་རྒྱུ་བ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་བར་སྣང་ལ་ཡང་གནས་མི་འཆའ་ལ། བྱོལ་སོང་གཞན་ལྟར་ས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སྤྱད་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མངོན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ཐབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཕལ་ལྟར་འཁོར་བ་ན་ཡང་མི་གནས་ཏེ་དེ་ལྟར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྐྱེས་བུ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་འཕོང་རྩལ་གྱི་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ནམ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ན། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དམ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་དོན་མི་བྱེད་པའི་དཔེ་སྐྱེས་བུ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་འཕོང་རྩལ་གྱི་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་བླངས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། མདའ་གནམ་དུ་འཕངས་ནས་མདའ་ཕྱི་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་ས་ལ་མི་ལྷུང་བར་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དང༌། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྤྱད་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་མི་གཏོང་བའི་དཔེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཆོས་དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་མཇུག་བསྡུས་ ནས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་མཁས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཆོས་ཉིད་འདི་ལ་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སློབ་ཅིང་བར་མདོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ངོ་མཚར་ཆེའོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལ་སློབ་པ་རྣམས་སྟོང་པས་སྐྲག་སྟེ། སེམས་ཞུམ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པར་བར་མ་དོར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྷུང་བར་ནུས་པ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་དེ་དག་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ཀྱང་སྟོང་པས་སྐྲག་ཅིང་སེམས་ཞུམ་སྟེ་བར་མདོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་ནས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མ་བཀོད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་ཡང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དང༌། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་དང༌། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དང༌། གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ཅན་དང༌། མཚན་མ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དང༌། འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྨོན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་སྟེ། དེ་ལ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་སྟེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་མ་དོར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྤྱད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅིང༌། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་བསྟན་པའོ།
Chinese
菩萨善巧方便不住涅槃之例，是从鸟在空中飞行而作譬喻开示的。鸟在空中飞行，不在虚空之中安住，也不像其他旁生一样只依赖地面，同样，善巧方便的菩萨，也因修习三解脱门，而不证得声闻和缘觉的果位，以方便修习各种菩萨行，却也不像普通众生一样安住于轮回，像这样轮回和涅槃两边都不安住，就是不住涅槃，这样开示的。 善现，比如，有大力士成为投石的教师，从这句开始，到何时那些善根完全成熟为无上正等觉，那时，证得真实究竟的彼岸，这之间，菩萨修习般若波罗蜜多，在没有成就利他圆满之前，不作自利的譬喻，是从大力士成为投石教师而作譬喻开示的。 箭射向天空，后箭一箭接一箭地连续射出，不令其落于地面，这是菩萨的发愿和修习善根的强大力量，在众生之义没有究竟之前，不放弃的譬喻，应当这样理解。 善现，因此菩萨摩诃萨修习般若波罗蜜多，应当如是如实地观察那些法的法性，这句是对以上所说之义作总结开示，即对菩萨善巧方便的法性所作的开示，应当如是修学。 祈请，世尊，菩萨摩诃萨若修学此法性，从这句开始，到修学三解脱门之间，简而言之，不退转于无上正等正觉，是为难事，世尊，甚为稀有，善逝，甚为稀有，这之间是菩
English
The example of a Bodhisattva's skillful means of abiding in non-abiding Nirvana is shown by taking the example of a bird flying in the sky. A bird flying in the sky does not settle in the middle of the sky, nor does it rely solely on the ground like other animals. Similarly, a Bodhisattva with skillful means, by practicing the three doors of liberation, does not manifest the stages of Hearers and Solitary Buddhas. Although he practices various Bodhisattva practices through skillful means, he does not abide in samsara like ordinary beings. Thus, not abiding in either samsara or Nirvana is called non-abiding Nirvana. This is what is being taught. Subhuti, for example, a strong man becomes a teacher of throwing stones, from this phrase until when those roots of virtue are fully matured into unsurpassed perfect enlightenment, then, he realizes the ultimate and perfect end. In between, a Bodhisattva practicing Prajnaparamita, before accomplishing the complete benefit of others, does not act for his own benefit. The example is taken from a strong man becoming a teacher of throwing stones. An arrow shot into the sky, and then successive arrows are shot one after another, so that they do not fall to the ground. This is an example of the Bodhisattva's aspiration and the strong power of practicing virtue, not giving up until the benefit of sentient beings is complete. This should be understood. Subhuti, therefore, a Bodhisattva Mahasattva, practicing Prajnaparamita, should thoroughly examine the nature of those dharmas in that way. This sentence is a summary of the above-mentioned meanings, that is, the teachings on the nature of the Bodhisattva's skillful means, should be studied in this way. Request: O Bhagavan, a Bodhisattva Mahasattva who studies this Dharma nature, from this sentence to the study of the three doors of liberation, in short, not turning back from the unsurpassed perfect and complete enlightenment is a difficult task. O Bhagavan, it is very rare. O Sugata, it is very rare. In between is the Bodhi-
Chinese
般若波罗蜜多的行持。对于般若波罗蜜多甚深法性，通达一切法为空性而修学者，因空性而生畏惧，心生退怯，未能获得无上菩提，于中阴身不堕入声闻和独觉地，实属难能可贵，极为稀有。世尊开示道：善现，是这样的，菩萨摩诃萨因为没有舍弃一切有情。善现，任何菩萨摩诃萨没有舍弃一切有情，他们的愿力差别就会变成那样。也就是说，菩萨虽然通达一切法为空性，却因空性而生畏惧，心生退怯，于中阴身从无上正等觉中退失。不堕入声闻和独觉地而行持难行，也是因为大悲心没有舍弃一切有情，发愿在没有将一切有情安置于无上正等觉之前，自己决不成佛，因此才会那样。虽然没有舍弃一切有情，但对于行持非正法之有情，以及执著于我的有情，以及心颠倒的有情，以及于人与法分别之有情，以及行持于相之有情，以及希求世间和出世间法之有情等，都没有舍弃。对此，善现，任何菩萨摩诃萨，我没有舍弃一切有情，我将救度这些安住于非正法之有情，从此处直到未获得一切相智之前，不舍弃也不证悟真实之边际，应当了知。直到此处，因为没有舍弃行持非正法之有情，而证得三解脱门之等持，并且开示了不像声闻和独觉那样证悟真实之边际。
English
The practice of Prajñāpāramitā. Those who study the profound Dharma-nature of Prajñāpāramitā, understanding all dharmas as emptiness, are afraid of emptiness. Their minds become discouraged, and it is difficult to avoid falling into the paths of Śrāvakas and Pratyekabuddhas in the intermediate state without attaining unsurpassed Bodhi. This is extremely rare and wonderful. The Blessed One said: Subhūti, it is like this: Bodhisattva-Mahāsattvas do not abandon all sentient beings. Subhūti, whatever Bodhisattva-Mahāsattvas do not abandon all sentient beings, the difference in their aspiration will become like that. That is to say, although Bodhisattvas understand all dharmas as emptiness, they are afraid of emptiness, and their minds become discouraged. In the intermediate state, they fall away from unsurpassed, perfect, and complete Bodhi. The difficult practice of not falling into the paths of Śrāvakas and Pratyekabuddhas is also because great compassion does not abandon all sentient beings. They vow that until all sentient beings are established in unsurpassed, perfect, and complete Bodhi, they will not attain perfect enlightenment themselves. Therefore, it will become like that. Although all sentient beings are not abandoned, sentient beings who practice non-virtuous Dharma, sentient beings who cling to self, sentient beings whose minds are inverted, sentient beings who discriminate between persons and dharmas, sentient beings who engage in characteristics, and sentient beings who aspire to worldly and transmundane dharmas are not abandoned. Regarding this, Subhūti, any Bodhisattva-Mahāsattva who says, "I have not abandoned all sentient beings; I shall liberate these beings who abide in non-virtuous Dharma," from here until the attainment of all-knowingness, without abandoning them, one should understand that they do not realize the ultimate reality. Up to this point, because they have not abandoned sentient beings who practice non-virtuous Dharma, they accomplish the Samādhi of the three doors of liberation, and it is taught that they do not realize the ultimate reality like Śrāvakas and Pratyekabuddhas.