Tibetan
བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭས་ནམ་མཁའ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭས་རི་བོང་གི་རྭ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དང༌། མཚན་ཉིད་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང༌། གང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང༌། གང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་ཤེས་པ་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང༌། དངོས་པོ་གང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང༌། ཤེས་པ་པོ་གང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་ཡོད་པ་འམ། མེད་པར་བྱར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་མིའམ། མི་མ་ཡིན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷའི་བུ་དག་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དངོས་པོ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་དང༌། གང་གི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནམ་མཁའ་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ནས་དེ་བཞིན་ཏེ། སུས་ཀྱང་སྟོང་པར་བྱས་པའམ། ཡོད་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང༌། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ། ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང༌། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་ལྷའི་ཏུ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་པར་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་གཟིགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཞུགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆགས་པ་ལས་འདས་པ་འདི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པ་འདི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས། མཚན་ཉིད་རྣམས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་ཉིད་ཟབ་མོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆགས་པ་ལས་འདས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཀྱང༌། དེའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ བསྟན་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཛད་དེ
Chinese
由于不是如是的体性，所以不了解如是性。譬如，兔子角不了解虚空一样。所谓“无体性不了解无体性”，是指遍计所执不了解遍计所执。譬如，兔子角不了解兔子角一样。这样，体性、有体性、有自性、无自性，对于这两者，用什么去了解，什么被了解，什么去了解，像这样是不可能的。所谓“有体性和无体性两者，在胜义中都是无实体的，所以用什么知识去了解，什么事物被了解，什么知者去了解，像这样什么也没有”，这是所要阐述的。天子们，这些体性不是色蕴所造作的，从“不是”到“不是一切相智所造作的”之间，这样，空性的体性，在胜义中是无实体的，所以不是任何世间和出世间的法所能有或无的，这是所要阐述的。天子们，这些体性不是人或非人等，从“不是”到“不是有为或无为的”之间，是指上面所说的体性，在胜义中是无实体的，所以不是人或非人等任何事物的体性，这是所要表达的意思。天子们，如果有人这样说：虚空的体性是什么？从“如果有人这样说”到“虚空没有任何体性”之间，是指空性的体性，不是任何事物所造作的，也不是任何事物的体性，这个道理是从虚空中取譬喻来阐述的。世尊开示说，从“世尊开示说”到“因此称为如来”之间，是指在胜义中，一切法无实体的体性，空性的自性，法界的体性，本来就是如此，不是任何人使之空或使之有，这样的自性，如来如实地证悟了，因此称为如来。
English
Because it is not the nature of Suchness, it does not understand Suchness. For example, a rabbit's horn does not understand the sky. The statement "non-nature does not understand non-nature" means that the imputed does not understand the imputed. For example, a rabbit's horn does not understand a rabbit's horn. Thus, nature, that which has nature, that which exists in nature, and that which is without nature, for both of these, what is to be known by what, what is to be known, and what knows, such a thing is impossible. The statement "both that which has nature and that which is without nature, in ultimate truth, are without substance, so what knowledge is to know by what, what thing is to be known, and what knower is to know, such a thing does not exist" is what is being shown. Sons of the gods, these natures are not made by the aggregates of form, from "are not" to "are not made by the all-knowingness itself," thus, the nature of emptiness, in ultimate truth, is without substance, so it is not possible for any worldly or transworldly dharma to be or not to be, this is what is being shown. Sons of the gods, these natures are not human or non-human, etc., from "are not" to "are not conditioned or unconditioned," refers to the natures mentioned above, which in ultimate truth are without substance, so they are not the substance of any human or non-human, etc., this is the meaning to be expressed. Sons of the gods, if someone says, what is the nature of the sky? From "if someone says" to "the sky has no nature at all," refers to the nature of emptiness, which is not made by any substance, nor is it the nature of anything, this reason is shown by taking the example from the sky. The Blessed One taught, from "The Blessed One taught" to "therefore it is called Tathagata," refers to the fact that in ultimate truth, the nature of all dharmas is without substance, the nature of emptiness, the essence of the realm of dharma, is inherently such, not made empty or made existent by anyone, such a nature, the Tathagata has realized without error, therefore it is called Tathagata.
Chinese
又，所谓“如来”，是指对于一切法的如实性毫无错谬地领悟。印度语中，“多陀阿伽陀”（梵文天城体：तथागत，梵文罗马拟音：tathāgata，汉语字面意思：如来）的意思是如实知晓，或领悟如实性。接下来，“在欲界和色界的诸天之子向世尊如此请问”等等，是说，诸天赞叹世尊，认为先前所说的一切法在胜义谛中是无自性的，而在世俗谛中，则以世间的名言将一切法的体性一一区分开来，这真是太稀奇了。世尊圆满证悟了这些体性，因此，“如来的智慧之眼对于一切法都能无碍地照见”，意思是说，因为领悟了先前所说的空性之体性，所以如来的智慧在世俗谛中能够无碍地照见一切法。由于进入了这些体性，如来阿罗汉正等觉证悟了般若波罗蜜多，即超越一切体性的执着，这真是圆满证悟了。这是说，依靠着对于一切法在胜义谛中是空性的体性的领悟，在世俗谛中，对于般若波罗蜜多不执着于一切体性的领悟，真是太稀奇了。在圆满证悟之后，又正确地开示了般若波罗蜜多，并且详细地阐述了各种体性，这说明如来圆满证悟了甚深之体性。意思是说，像这样在领悟了甚深般若波罗蜜多，即超越一切体性的执着之后，又向众生详细地开示了它的意义，即空性之体性，这真是因为领悟了甚深之体性而开示的，真是太稀奇了。世尊，既然如此，那么甚深般若波罗蜜多就成了如来阿罗汉正等觉的行境，直到“详细地分别一切体性”为止。
English
Furthermore, the term "Tathāgata" refers to the complete and unerring realization of the suchness of all phenomena. In the Indian language, "Tathāgata" means to know things as they are or to realize suchness. Then, "The sons of the gods who dwell in the desire realm and the form realm requested the Blessed One as follows," and so on, indicates that the gods praised the Blessed One, saying that it is wonderful that all phenomena were previously taught to be without inherent characteristics in the ultimate sense, and that in the conventional sense, the characteristics of all phenomena were separately distinguished and taught according to worldly conventions. Because the Blessed One fully awakened to these characteristics, "the wisdom vision of the Tathāgata engages without obstruction in all phenomena," which means that because of realizing the aforementioned characteristics of emptiness, the wisdom of the Tathāgata sees all phenomena without obstruction in the conventional sense. By entering into these characteristics, the Tathāgata, the Arhat, the perfectly enlightened Buddha, awakened to the Prajñāpāramitā, which transcends all attachment to characteristics. This is to say that relying on the realization that all phenomena are empty in the ultimate sense, it is wonderful to realize that in the conventional sense, the Prajñāpāramitā is without attachment to all characteristics. After fully awakening, the Prajñāpāramitā was also correctly taught, and the characteristics were thoroughly explained, which means that the Tathāgata fully awakened to the profound characteristics. The meaning is that after realizing the profound Prajñāpāramitā, which transcends all attachment to characteristics, and then thoroughly explaining its meaning, the characteristic of emptiness, to sentient beings, it is wonderful that it was taught because of realizing the profound characteristics. Blessed One, if that is the case, then the profound Prajñāpāramitā becomes the domain of the Tathāgatas, the Arhats, the perfectly enlightened Buddhas, until "making a thorough distinction of all characteristics."