Tibetan
པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཕན་པར་མི་བྱེད་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་མི་དད་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕན་པ་དང་གནོད་པའི་ཁར་མ་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཕན་པ་དང༌། གནོད་པ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གཟུང་བ་དང༌། འཛིན་པ་གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ། ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ན། འཁོར་རྣམས་བརྟེན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱི
Chinese
འོ། །薄伽梵（藏文：བཅོམ་ལྡན་འདས།），世尊开示说：舍利子，因为法界安住的缘故，般若波罗蜜多对一切种智没有利益也没有损害，这是因为般若波罗蜜多和一切种智二者在胜义谛中都是法界自性，味道相同，没有差别，而且法界自性是不变的圆满自性，所以没有利益和损害的余地，这是所要表达的。这也通过开显清净没有利益和损害的体性，显示了般若波罗蜜多的甚深和难以信解。请问：薄伽梵，般若波罗蜜多的清净是没有领受任何法吗？这是因为胜义谛无分别的般若波罗蜜多是无实且极度清净的，所以不是对任何法进行分别和执取相状的自性，这是所要表达的。薄伽梵开示说：舍利子，因为极度清净的缘故。这是说，无分别的般若波罗蜜多没有能取和所取二者的过失，并且因为极度清净的缘故，所以没有领受任何法，这是所要表达的。请问：薄伽梵，如何般若波罗蜜多的清净，是没有领受任何法呢？这是舍利子为了让眷属们依靠而生起信解，而请问世尊之前所说之义。薄伽梵开示说：舍利子，因为法界不动的缘故，般若波罗蜜多的清净是没有领受任何法。这是说，无分别的般若波罗蜜多清净，是法界不变的圆满自性，因此对于色等任何法，都不进行分别和执取相状，从不动的角度来说，是这个原因，这是所要表达的。这也通过没有领受的角度，般若波
English
Oṃ! The Blessed One said: Sharadvatiputra, because of the abiding of the element of reality, the perfection of wisdom does not benefit or harm omniscience, because both the perfection of wisdom and omniscience are of one taste in the ultimate sense, in the nature of the element of reality. They are not different, and the nature of the element of reality is the unchanging, completely perfect essence, so there is no room for benefit or harm. This is what is being shown. This also shows that this perfection of wisdom is profound and difficult to believe by showing the characteristic of being pure and without benefit or harm. Asked: Blessed One, is the purity of the perfection of wisdom that there is no taking up of any dharma? This is because the perfection of wisdom, which is ultimately non-conceptual, is without substance and extremely pure, so it is not in its nature to conceptualize or grasp at characteristics of any dharma. This is what is being shown. The Blessed One said: Sharadvatiputra, because of being extremely pure. This means that the perfection of wisdom, which is non-conceptual, is not tainted by the faults of both grasping and being grasped, and because it is extremely pure, there is no taking up of any dharma. This is what is being shown. Asked: Blessed One, how is it that the purity of the perfection of wisdom is such that there is no taking up of any dharma? Shariputra asked the Blessed One about the meaning of what was said earlier in order to make the retinue rely on it and develop faith. The Blessed One said: Sharadvatiputra, because the element of reality is unmoving, the purity of the perfection of wisdom is such that there is no taking up of any dharma. This means that the purity of the perfection of wisdom, which is non-conceptual, is the unchanging, completely perfect nature of the element of reality, so there is no conceptualizing or grasping at characteristics of any dharma such as form, and from the point of view of being unmoving, that is the reason. This also, through the point of view of not taking up, the perfection of wisdo
Tibetan
ན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བདག་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང༌། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྐབས་འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ནི་ཚིག་གི་མཇུག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭ་བརྒྱད་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་སྨོས་ལ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མན་ཆད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེས་པ་རྣམས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བདག་རྣམ་པར་དག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཤིང་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཐོབ་པར་བགྱི་བ་མ་ལགས། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བགྱི་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པས་སྔོན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ལ། ཕྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་
Chinese
此品为显示甚深且难信解之义。其后，具寿善现向薄伽梵如是禀白：世尊，为了我之极清净，色是极清净……禀白：世尊，为了什么我之极清净，一切相智是极清净？世尊告曰：善现，以自性空性之故。如是乃至之间，乃是就以显示人无我与法无我之自性是极清净之门，显示此般若波罗蜜多甚深且难信解。如外道所计之我等，即使在世俗中亦不成实，如是色等乃至一切相智之间，一切法亦非是胜义谛实有，如是，一切法无实性即是极 清净也，如是宣说。此处，色等乃至十八不共佛法之间，于文句之末，以极清净之理，谓以无我之故，无十八不共佛法即是极清净也。从预流果以下乃至一切相智之间，以极清净之理，谓以自性空性之故，如是宣说，乃为遣除声闻与独觉等某些执着自性者之故也。以人与法二者之自性皆不成实，以空性之故，预流果等我之极清净，诸法亦是极清净也，如是宣说。禀白：世尊，无二且极清净，不是可以获得的，不是可以现证的吗？如是乃至之间，世尊告曰：以无一切烦恼且无极清净之故。如是乃至之间，一切法胜义谛中自性清净，且如是味一，故先前亦无一切烦恼，其后亦无转为极清净者，如是，烦恼与
English
This chapter explains the profound and difficult-to-believe meaning. Then, the Venerable Subhuti said to the Blessed One: "Blessed One, for the sake of my complete purification, form is completely pure..." He asked: "Blessed One, for what reason is the complete purification of all aspects of omniscience completely pure because of my complete purification?" The Blessed One said: "Subhuti, because of the emptiness of its own nature." In between, it is shown that this Prajnaparamita is profound and difficult to believe by showing that the selflessness of persons and the selflessness of phenomena are completely pure. Just as the self conceived by non-Buddhists is not established as existing even conventionally, similarly, all phenomena, from form and so on up to all aspects of omniscience, are not truly existent in the ultimate sense. Thus, the non-substantiality of all phenomena is extremely pure, as explained. Here, from form and so on up to the eighteen unshared qualities of a Buddha, at the end of the sentence, the reason for extreme purity is stated: because of selflessness, the absence of the eighteen unshared qualities of a Buddha is extreme purity. From the fruit of stream-entry onwards up to all aspects of omniscience, the reason for extreme purity is stated: because of the emptiness of its own nature. This is to eliminate some who cling to self-nature, such as Hearers and Solitary Buddhas. Because the self-nature of both persons and phenomena is not established, because of emptiness, the complete purification of the fruit of stream-entry and so on, and the complete purification of phenomena, are explained. He asked: "Blessed One, is non-duality and complete purity not to be attained? Is it not to be realized?" In between, the Blessed One said: "Because there is no complete affliction and no complete purification." In between, all phenomena are naturally pure in the ultimate sense, and likewise, because they are of one taste, there is no complete affliction in the beginning, and there is no transformation into complete purity later. Thus, affliction and