Tibetan
་བྱེད་པ་དང༌། ཤེས་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཉིས་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཟད་པས་ཤེས་པར་བྱད་པ་དང༌། ཤེས་པར་བྱ་བ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་རང་བཞིན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པས་བཟང་པོ་དང་ངན་པར་བཅོས་ཤིང་མངོན་པར་འདུ་བྱར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པོ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མ་བྱས་པ། མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པ་ཤེས་ན་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། མ་བྱས་ཤིང་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པར་ཤེས་ན། མཚན་མ་དང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང༌། མ་ཐོས་མ་རྟོགས། རྣམ་པར་མ་ཤེས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས
Chinese
之所以说没有显现成佛，是因为能作和所知二者都不存在。世尊开示说：善现，是这样的，法的自性不是二，善现，法的自性归于一，这是说一切法同样一味，究竟归于空性自性，因此能知和所知没有二分之别。善现，法的自性唯一，那不是自性，这是说，上面说法自性归于一之后，有些人认为存在唯一的真如或空性自性，为了遣除这种想法，所以说那在究竟上也不是有自性的。凡不是自性的，那就是非造作，这是说，这样究竟上没有自性，那就是不是由因和缘产生的。凡是非造作的，那就是没有显现积聚，这是说，这样不由因和缘产生并且没有实体的，那就不能用福德和非福德改造为好和坏，也没有显现积聚。善现，因此菩萨摩诃萨如果知道法的自性唯一，不是自性，非造作，没有显现积聚，那就是完全舍弃了贪著的一切相状，这是说，像上面所说的道理一样，如果知道一切法在空性中一味，不是造作和没有显现积聚，那就是舍弃了所有具有相和所缘的过失。请问，世尊，般若波罗蜜多是难以证悟的，这是说，般若波罗蜜多的甚深意义不是具有对境者的行境。世尊开示说：善现，是这样的，般若波罗蜜多是谁也没有见到，没有听到，没有领悟，没有了知而显现成佛的缘故，这是说，般若波罗蜜多在究竟上没有实体，因此也不是眼睛的识所能见到的，耳朵的识
English
It is said that there is no manifest enlightenment because both the agent and the object of knowledge do not exist. The Blessed One said: Subhuti, it is like this, the nature of Dharma is not two, Subhuti, the nature of Dharma ends in one, this is to say that all Dharmas are similarly of one taste, ultimately ending in the nature of emptiness, therefore there is no distinction between the knower and the known. Subhuti, whatever is the one nature of Dharma, that is not nature, this is to say that after saying above that the nature of Dharma ends in one, some people think that there is only one suchness or the nature of emptiness, in order to dispel this idea, it is shown that even that is not ultimately of nature. Whatever is not nature, that is unmade, this is to say that since there is ultimately no nature, it is not produced by cause and condition. Whatever is unmade, that is not manifestly accumulated, this is to say that since it is not produced by cause and condition and has no entity, it cannot be transformed into good and bad by merit and non-merit, and there is no manifest accumulation. Subhuti, therefore, if a Bodhisattva-Mahasattva knows that the nature of Dharma is one, not nature, unmade, and not manifestly accumulated, then he has completely abandoned all aspects of attachment, this is to say that, as the reason stated above, if he knows that all Dharmas are of one taste in emptiness, unmade and not manifestly accumulated, then he has abandoned all faults with characteristics and objects. Asked, Blessed One, the Prajnaparamita is difficult to realize, this is to say that the profound meaning of Prajnaparamita is not the object of those with objects. The Blessed One said: Subhuti, it is like this, the Prajnaparamita is not seen by anyone, not heard, not understood, not known, because of manifest enlightenment, this is to say that the Prajnaparamita has no entity in the ultimate sense, therefore it is not to be seen by the eye consciousness, the ear consciousness
Tibetan
་པས་ཐོས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱར་མི་རུང་ཡང༌། སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་མེད་དམ་སྙམ་དུ་སེམས་དཔའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཀྱིས་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། སེམས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ།། །། ཉེར་བརྒྱད་པ། རྣམ་པར་དག་པའི་ལེའུ།
Chinese
眼睛不能听到，耳朵也不能听到。鼻子、舌头和身体的识也不能了知。意识也不能了知。因为不能用无二的智慧来现证成佛，所以难以了知，这是所要显示的。请问，世尊，般若波罗蜜多是不可思议的，这是因为般若波罗蜜多在胜义谛中没有实物，所以不能用见闻等来现证，但为了消除菩萨心中是否可以用心来推测的疑虑，所以显示为不可思议。世尊开示说：善现，这是用心不能了知，乃至一切相智也不能了知，这是详细解释般若波罗蜜多不可思议的意义，因为从心和色等直到一切相智，一切法都不是可以了知的对境，所以显示为不可思议。般若波罗蜜多十万颂广释第二十八章。
English
The eye cannot hear, nor can the ear hear. The consciousness of the nose, tongue, and body cannot be understood. Consciousness cannot be understood by consciousness either. Because it cannot be manifestly enlightened by non-dual wisdom, it is difficult to understand, which is what is to be shown. Asked, "Bhagavan, the Prajnaparamita is inconceivable," which means that since the Prajnaparamita has no entity in the ultimate truth, it cannot be directly realized by seeing and hearing, etc. However, in order to dispel the Bodhisattva's doubt as to whether it can be inferred by the mind, it is shown to be inconceivable. The Blessed One said: Subhuti, it is not understood by the mind, up to the all-knowingness, which is to explain in detail the meaning of the inconceivable Prajnaparamita, because from the mind and form, etc., up to the all-knowingness, all dharmas are not the object to be known, so it is shown to be inconceivable. The twenty-eighth chapter of the extensive explanation of the Hundred Thousand Prajnaparamita Sutra.