Tibetan
་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་རྟོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་དུ་མ་རིག་པས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་སྒྲོ་བཏགས་པས་དེ་ལྟར་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དོན་དམ་པ་སྟེ། བདེན་པ་ཉིད་དང་མི་བདེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་དང་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་གཞན་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ལ། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཟད་པས་དེ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཞན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་རོ་གཅིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་གསུངས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་པ་སྟེ། ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལས་ལ་སྟེ། རབ་ཀྱི་མཐར་སོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གཟུང་བར་བྱ་ལ། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །འོ་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་དུ་མེད་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་དེའི་དེ་རྣམས་དང་རང་རང་གིས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་པས་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གང་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་མེད་ཅིང་དབྱེ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་ པ་དག་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་ལ། བདེན་པས་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤོང་གི །དོན་དམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཐ་དད་དང་ཐ་དད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་པའི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་གདུལ་བྱ་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་ལྡོག་པས་ཕྱེ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །མ་རིག་པ་དང་བཅས་ནས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པས་རང་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྡོག་པར་ཚད་མས་ངེས་པས་མ་བརྟགས་ཉམས་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རང་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །མ་རྟོགས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཅུང་ཞིག་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་གཞན་དུ་འདིར་ཅུང་ཞིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ལ་ཅུང་ཞིག་ནི་དངོས་པོའོ་ཞེས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་སྤྲོས་པས་དགོས་པ་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གོ །འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ནི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ཐམས་ཅད་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དང༌། མི་འབྲལ་བ་དང་མི་བྱེད་པ་དང་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་གིས་རྟོགས་ཞེས་པ་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ། ལན་ནི་ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པ་བདུད་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གཞོམ་དུ་མེད་ཅིང་དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལའོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ ཐབས་སུ་བཤད་པ་ནི། ཡུལ་གྱིས་ཡུལ་ཅན་བསྟན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡང་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་དག་གི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བཤད་ནས། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་སྲིད་དུ་དམན་པའི་བྱང་ཆུབ་དག་ལས་ལྡོག་པ་མེད་དེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པས་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ལན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང༌། དོན་དམ་པར་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་ཤིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཅན་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལའོ། །རྟོགས་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ། ཐུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང༌། གཉི་གའི་ངོ་བོར་རྟོགས་པ་བཀག་པས་དེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལ། ལན་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་དེ། གང་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ལན་ནི། ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྤྲོ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་དེ། གཉི་ག་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱེད་ཅིང༌། དེའི་ལམ་དེའི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ནས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་ལན་ནི། སེམས་ཅན་གང་ཞིག་གང་གིས་འབྲས་བུ་ལ་ རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱ་བ་དེ་དེའི་ལ་རྣམ་པར་དགོད་དེ་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་སྟེ། རང་བཞིན་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་དམན་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ནས་མི་གནས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ལམ་ལའོ། །གལ་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་འདུལ་བའི་ཆོས་འདུལ་བ་དེ་གལ་ཏེ་ཡོད་ན། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དེ། དེས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྡན་པ་འམ་མི་ལྡན་པར་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པའི་ལན་ནི། དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མིན་ལ་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ལ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདུལ་བ་སྟེ། གང་ཆིག་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བའི་རྟོག
Chinese
如是性及非异如是性，与异性不具之事物乃菩提之谓也。菩提乃证悟之如是性，然其于胜义谛中无自性，因于世俗之自性事物中，无事物之自性故。颠倒乃存在与不存在等之颠倒如是性，即无错乱性也。非异之如是性，乃于世俗中，以无明而远离异体之自性妄加执着，故如是不异。然世俗之自性唯是彼之如是性与胜义谛，即空性，远离真与非真等之戏论也。所谓非与异性相具之事物，乃菩提之自性于胜义谛中无自性之谓也。于彼，以了知真实事物与真实事物之无明习气所造者，乃与异性相具之事物。以无明习气尽灭，而离彼者，乃非与异性相具之事物，即远离一切错乱，于世俗与胜义谛中味一之智慧，乃菩提之义也。又云，诸佛所证悟者，名为菩提。又就法性之方面而言，诸佛所现证者，因此称为菩提，乃指将证悟之菩提之作用。达到极致者，应视为如来。而彼亦唯是五蕴之空性也。然则五蕴以无自性之故，彼之空性亦不可执取。菩提乃彼等及其各自亦皆是空性，故于非能执者，亦无所执与能执之差别，亦非无差别，盖有异与无异乃事物之法故。是故非无相，亦非具相，如是宣说之体性乃菩提，是为善成办。以真谛而舍弃与无明习气相具者，胜义谛乃蕴等之所取与能取之异与
English
That which is suchness and non-other suchness, and the entity that does not possess otherness, is called enlightenment. Enlightenment is the suchness of realization. However, it is without intrinsic nature in the ultimate truth, because in the entity of conventional nature, there is no intrinsic nature of entity. Inversion is the suchness of inversion, such as existence and non-existence, which is the state of being without delusion. Non-other suchness is the imputation of a nature devoid of otherness due to ignorance in the conventional realm, thus it is non-other in that way. However, the nature of the conventional realm alone is its suchness and the ultimate truth, which is emptiness, free from the elaborations of truth and untruth, and so on. The meaning of 'not an entity possessing otherness' is that the nature of enlightenment is without intrinsic nature in the ultimate truth. That which is made by the habitual tendencies of ignorance, which is the knowing of true entities and true entities, is an entity possessing otherness. The entity that is separated from that by the exhaustion of the habitual tendencies of ignorance is an entity not possessing otherness. The wisdom that is of one taste in the conventional and ultimate truths, free from all delusions, is the meaning of enlightenment. Furthermore, it is said that what the Buddhas realize is called enlightenment. Also, speaking from the aspect of the nature of phenomena, what the Buddhas manifestly realize is therefore called enlightenment, which refers to the function of enlightenment that will be realized. That which has reached the ultimate limit should be regarded as the Thus-Gone One. And that is only the emptiness of the five aggregates. However, since the five aggregates are without intrinsic nature, their emptiness is also not graspable. Enlightenment is empty of those and of themselves, so in that which is not a grasper, there is no distinction between what is grasped and the grasper, and it is not without distinction, because difference and non-difference are the nature of things. Therefore, it is not without aspects, and it is also not with aspects. The characteristic of how it is expressed is enlightenment, which is well accomplished. By truth, one abandons what is possessed with the habitual tendencies of ignorance. The ultimate truth is the difference and non-
Chinese
对于息灭一切戏论的邪分别念，若未考察完全清净的世俗，则证得适悦的真如即是菩提；于世俗中，亦可对某些应化有情以遮遣而作安立。所有与无明俱生之法，于胜义中，以自性空故，由所取等遮遣，以能量等遮遣，由量成立，未经考察，则所取等及自能量等，应安立为世俗。对于未证悟者，若有少分证悟事物的量，则于彼处，少分是世俗，少分是事物。广说则无必要。因此，以与空性味一之空性，以于境清净之智证悟空性，彼即是名为法宝之法宝。此处菩提萨埵之僧伽是僧宝。然谓由发心之菩提萨埵等一切皆摄于彼中，此不应理。以已调伏之故，及以不离、不作、不夺之故。何以故？何者以何证悟耶？此乃邪说。答曰：正等觉菩提，是天人魔等世间所不能摧伏，亦不为下劣菩提之法及不善所夺者。如前所说，从决择分之支分起，等等，是为僧宝也。偈颂中，善巧方便 所说方便者，境能显示有境也。设若又说善巧见与不见真谛者，如是，亦无从下劣菩提等中退还，以布施等无所缘故，是为邪说。答曰：以一切智心行持布施等之世俗，及胜义中不缘三轮，且为使一切有情从布施等之异熟中解脱，故为正等觉菩提。
English
For the eradication of all conceptual elaborations of erroneous thoughts, if the completely pure conventional is not examined, then the realization of the delightful Suchness is enlightenment. In the conventional, for some beings to be tamed, it is also established by separation through negation. All phenomena that arise together with ignorance, in the ultimate sense, are empty of inherent nature. Therefore, by negating the apprehended, etc., and by negating the self-awareness, etc., it is established by valid cognition. Without examination, the apprehended, etc., and self-awareness, etc., should be established as conventional. For the unawakened, if there is a valid cognition that realizes a small part of the object, then in that case, a small part is conventional, and a small part is the object. There is no need for extensive elaboration. Therefore, with the emptiness that is of one taste with emptiness, with the mind that purifies the object, the realization of emptiness itself is the Dharma Jewel, which is called the Dharma Jewel. Here, the Sangha of Bodhisattvas is the Sangha Jewel. However, it is unreasonable to say that all Bodhisattvas who have generated the mind of enlightenment are included in it. Because it has been perfectly subdued, and because it does not separate, does not act, and is not robbed. Why? By what does one realize what? This is a false statement. The answer is: the perfectly complete enlightenment is not subdued by the world with gods, demons, etc., and is not robbed by inferior enlightenment's dharmas and non-virtues. As previously stated, from the limb of the determination division onwards, etc., is the Sangha Jewel. In the verses, skillful means The means spoken of are: the object shows the subject. If it is also said that one is skilled in means for those who see and do not see the truth, then in that case, there is no turning back from inferior enlightenments, etc., because generosity, etc., are without an object of focus, which is a false statement. The answer is: with the omniscient mind, the conventional of practicing generosity, etc., and in the ultimate sense, not focusing on the three spheres, and for the sake of liberating all sentient beings from the ripening of generosity, etc., it is the perfectly complete enlightenment.
Chinese
說到“完全轉為綠色”等等，是指善巧方便，即善巧方便。關於證悟，是指現觀。所謂“能者”，是指趨向於能者本身的證悟的真實證悟，即事物和非事物，以及對二者本性的證悟被遮止，因此對此沒有現觀，這是指顛倒的證悟。回答是，有現觀，即在何處沒有戲論的事物，也不是非事物，這是指現觀。如果說，般若波羅蜜多因為遠離四種顛倒的戲論，所以它會變成聲聞的道，而不是佛的道，對此的回答是：只要是有分別的戲論，那一切都是顛倒，它的對治是無戲論，法界沒有分別，因此它不造作戲論，也不分別，沒有事物和非事物的戲論，因為二者都是無自性的緣故，這是指顛倒。在此，菩薩的道僅僅通過了知，就能夠使所有的道都具有果實，並且使那個道完全圓滿，從而使那個果實顯現，因此會過於成為第八和第九恆常入流等等，對此的回答是：應當對哪個有情以何種方式安立果實，就應當以那種方式對其安立，直到成佛為止。自性本身以智慧見到所有的小乘地，因此不住留，並且會安住在菩薩的無過失之中，這是指道。如果說，如果存在調伏不順品煩惱的法調伏，那麼，有情就沒有煩惱了，因此不應當承認他們具有或不具有那些煩惱，對此的回答是：如是，所有聖者都具有與不具有，以及不離煩惱和近煩惱等等的同一體性，即無相，對此，這就是如是的法調伏，即任何具有和遠離的覺