Tibetan
་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཤིན་ཏུ་སྤོང་བས་སམ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་ཐོབ་ཅེས་པ་ནི་གདོད་ནས་དེ་དེ་ལྟར་དེ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལན་ཏེ། ཆོས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བརྗོད་པའིའོ། །ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་བོ་ཉིད་དེ། སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་སུའོ། །ཐོབ་པ་ཡང་མེད་ཅིང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་རྟོག་པ་ནི་དངོས་གཞིའི་གནས་སྐབས་སུ་སྟེ། འདིར་མི་འདོད་པ་ནི་མི་རིགས་པས་ཐོབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་ཡང་གསུངས་པ་ནི། ཡང་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ནི་ཐོབ་པ་པོས་ཏེ། ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་བྱའི་མཚན་ཉིད་གཉི་ག་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གཞན་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་འཐད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི། ཅི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཅེས་པའི་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་སྐྱེ་བ་ལ་དང་པོ་ན་ནི་འགལ་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ། ཚངས་པ་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཆོས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ན་གཉི་ག་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་གསུངས་པས་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དགག་པས་སོ། །དེ་གང་དུ་འབད་པ་མེད་པར་ཐོབ་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སྐྱེ་སྟེ་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་རྣམས་ལ་ཡང་འབད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གང་གི་གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ་མེའི་ཚ་བ་བཞིན་དེའི་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ལ། གང་བཅོས་མ་དེ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་མིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་ཚ་བ་ བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མིན་ལ་མེད་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཡང་འཕགས་པས། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་ཅིང༌། །མི་སྟོང་ཞེས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མིན། །གཉིས་དང་གཉིས་མིན་ཞེས་བྱ་བར། །བཏགས་པས་དོན་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བདེན་པའི་ངོ་བོ་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དུ་འཕགས་པས། བཅོས་མིན་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ལ། དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། མ་འདྲེས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དེ། དེས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་དེས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་ཅན་གྱི་གནས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་གྱི་རླུང་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་འགག་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྒྱུ་མེད་པས་དེ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་རོ་གཅིག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་གློ་བུར་བའི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་དེའི་དེ་རྣམས་ཟད་པ་སྟེ། དེ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཐོབ་པའོ། །འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྔ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་བརྟན་དག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་གནས་ནས་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ དེ་རྣམས་ཐོབ་པ་ལས་འདི་སླར་དྲི་ལ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ནི། སྐྱེས་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཆོས་ལ་མི་སྤོབས་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གང་དེ་ཁོ་ནས་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལས་ལྡོག་ཅིང་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྐྱེ་བོ་ཞེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་དང་རྟོག་པ་དགག་པ་གསུངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་ཞེས་པས་ཏེ། །མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཚད་མས་གྲུབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པའོ། །དེ་ཡང་མེད་ཅེས་པ་ནི་འབད་པས་འདྲི་བའི་བརྗོད་པ་རྣམས་དང་ཡིད་དང་སྒྲས་སྤོབས་ཤིང་བརྗོད་པའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། །ཤིན་ཏུ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་དང་སྤོབས་པ་དང་བརྗོད་པ་དང་བཅས་པའི་བློ་གསུམ་པོ་འདིར་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་སྣང་བར་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །དེ་རྣམས་བཤད་པས་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་གཟུང་བར་བྱར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་སྤོབས་པ་སྟེ། འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་འཛིན་པའི་སྤོབས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཀྱང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྤོབས་པ་ཞེས་པས་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་གསུངས་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་སྤོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་གང་དང་གང་ཞེས་པ་མ་བརྟགས་ན་ཉམས་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྤོབས་ཞེས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །ལམ་གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གོ་སྐབས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ནི། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་དང་གང་ཞེས་པ་ནི་གང་དང་གང་གི་གནས་ཉིད་ལའོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་མི་ ཤེས་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མི་བྱེད་དེ། ལོག་པའི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ལམ་གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །མི་གནས་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་ཆོས་ནི་གང་དེ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །མི་གཡོ་ཞེས་པ་འདིའི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་གནས་པ་མེད་པ་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་འདའ་ཞེས་པ་ནི་ཉམས་པར་མི་འགྱུ
Chinese
从“说”等开始，直到“彻底放弃”为止。所谓“一切智”即是一切相智。所谓“随得”是指从一开始，一切事物都是法界自性的缘故。法界也是未生之自性，在一切方面都是清净的缘故。所谓“如是说”等是回答，法是指菩提心。获得是指获得者本身，在结合的阶段。没有获得也没有证悟的分别念是在真实的阶段。这里不希望的是因为不合理而导致获得。所说的道理是“也没有”等。所谓“以法”是指获得者，因为获得和所获得的体性二者都是无自性的缘故。具寿善现又因为与生的方面不合而说：“什么”等。因为未生，怎么会变成生或者未生呢？对于怎么生起两种疑惑，首先是相违，未生就是没有。那怎么会存在呢？如是也说：“梵天，不从缘起解脱的法，即使是微尘，也不见有真实的生。”因此，说二者都是未生，从而遮止了获得的分别念。那在哪里不费力就能获得呢？在世俗中是生的，在不动等地也能不费力地进入智慧。因为一切法在胜义中是无生的，空性、无自性、法界、真如、真实之边、世界等，所谓自性自性是指某物的自身，如火的热性，那才叫做自性。凡是造作的就不是它的自性，比如水的温度。同样，这里一切法都不是自性存在的，也不是稍微存在的，因为圣者也说：“不说是空性，也不...
English
From "saying" etc., up to "completely abandoning." "All-knowingness" means knowing all aspects. "Subsequently attained" means that from the beginning, all things are of the nature of the Dharma realm. The Dharma realm is also the nature of the unborn essence, because it is pure in all aspects. "Thus said" etc. is the answer, Dharma refers to Bodhicitta. Obtaining is the obtainer itself, in the stage of union. The concept of no attainment and no realization is in the actual stage. What is not desired here is that it would be obtained unreasonably. The reason given is "also not" etc. "By Dharma" means the obtainer, because both the characteristics of the obtained and the obtainable are without self-nature. The Venerable Subhuti also said, because it is inconsistent with the aspect of birth, "What" etc. Because it is unborn, how can it become birth or unborn? Regarding how two doubts arise, the first is contradictory, unborn is non-existence. How can it exist? It is also said: "Brahma, even a tiny particle of a phenomenon that is not liberated from dependent origination is not seen to have a true birth." Therefore, saying that both are unborn prevents the conceptualization of attainment. Where can one attain effortlessly? In the conventional, it is born, and in the immovable and other grounds, wisdom can also enter effortlessly. Because all dharmas are unborn in the ultimate sense, emptiness, selflessness, the Dharma realm, suchness, the true limit, the world, etc., so-called self-nature self-nature refers to the self of something, such as the heat of fire, that is called self-nature. Whatever is artificial is not its self-nature, such as the temperature of water. Similarly, here all dharmas are not self-existent, nor is there a slight existence, because the noble one also said: "It is not called emptiness, nor...
Chinese
也不变成空。名为二与非二，以施设而表达意义。像这样用词语来表达，真实的体性不是造作的缘故。如圣者所说：非造作的体性，不依赖于其他。而且也是不生的，因为自性光明，没有开始和结尾的缘故，没有可获得的，也没有已获得的。应当无杂乱地观看，谁这样看见，那么一切法的真实性，一切的虚构都不随之显现，那就是正等觉的般若波罗蜜多。它使对五蕴的真实执着灭尽，并且由于没有执着之因，导致一切烦恼的执持之所的五蕴灭尽。因为先前的风已经止息，并且由于没有因，所以和它相似的后来的风也不生起。菩萨虽然是自性光明的世俗和胜义谛一味的菩提心之自性，却被突如其来的烦恼垢染所染污，那些垢染灭尽，由于那灭尽的特征的清净是前所未有的，所以是获得的。一切错乱止息，从世俗中产生的极度清净的五蕴，空性的智慧的特征，一切相智也是前所未有的，所以菩萨获得。它的清净，通过正确的智慧获得，并且证悟正确地生起，这是结论。因此，这应当被说成是突如其来的烦恼清净的住处。安住于世俗和胜义，生与不生的安立，那些从获得中，再次提问，考虑到那而说的是：生即是等。所谓生，对于依赖于生之因和缘的法不骄慢，所谓生与不生，因为那本身是无自性的缘故。一切法。
English
It also does not become empty. Named as two and non-two, meaning is expressed through designation. Like this, it is expressed through words, because the true nature is not artificial. As the noble one said: The non-artificial nature does not depend on others. Moreover, it is unborn, because it is naturally luminous, and because it has no beginning or end, there is nothing to be obtained and nothing has been obtained. It should be viewed without confusion. Whoever sees it like that, then the truth of all phenomena, all fabrications do not appear subsequently, that is the Perfection of Wisdom of perfect enlightenment. It exhausts the true clinging to the five aggregates, and because there is no cause for clinging, it leads to the exhaustion of the five aggregates, the abode of clinging to all defilements. Because the previous winds have ceased, and because there is no cause, the subsequent winds similar to it do not arise. Although the Bodhisattva is the nature of the mind of enlightenment that is naturally luminous, the same taste in conventional and ultimate truth, it is stained by the stains of sudden defilements, those stains are exhausted, and because the purity of the characteristic of that exhaustion is unprecedented, it is obtained. All confusion ceases, the extremely pure five aggregates arising from the conventional, the characteristic of the wisdom of emptiness, the omniscience is also unprecedented, so the Bodhisattva obtains it. Its purity is obtained through correct wisdom, and realization arises correctly, this is the conclusion. Therefore, this should be said to be the abode of purification of sudden defilements. Abiding in the conventional and ultimate, the establishment of birth and non-birth, those from attainment, again ask, considering that, it is said: Birth is just like that, etc. What is called birth, one is not arrogant towards the dharma that depends on the cause and condition of birth, what is called birth and non-birth, because that itself is without self-nature. All dharmas.
Chinese
仅仅以缘于空性的心之相续，就能从一切错乱中返回，并且认为对他们来说，一切相智即是生者。所说的遮破言说之相和分别念，即是“未生”之意。之所以说“未生”，是因为它被认为是量所成立的。所谓“彼亦非有”，是指以努力询问的言说，以及以心和声音而自豪并言说的言说。所谓“甚深”，是指远离有实和无实之边，以及包含自豪、言说在内的这三种心识在此是未生的。如是，以一切相智的无分别念，使如是的一切法显现于彼，这是其意。宣说这些，是因为与无戏论的胜义谛相符，所以称未生为胜义谛。在现观之时，从一切分别念中解脱，以无所取而对无生之所取感到自豪。无有能取即是能取的自豪，因为无有分别念。如何虽无彼之自性，却以“对彼之自性感到自豪”来概括，即是“如是”。如何见解不能遮蔽舍弃，因此在世俗中，若不对“何者与何者”进行观察，则以喜悦而自豪，这是一切相智的决定生起。道的决定生起的各个阶段的作用是，如“如是说”等。所谓“何者与何者”，即是何者与何者的处所。所谓“生起”，即是见。所谓“不动摇”，是因为没有怀疑和不 知。所谓“不相违背”，即是不颠倒，因为没有颠倒的知识。所谓“这些的”，是指道的决定生起。所谓“不住”，是指对显现执著的法，即是如是宣说的那些。对此“不动摇”的广说，是因为对任何事物都没有住着和无有戏论，所以在六度中，如何不超越般若波罗蜜多，即是不退转。
English
Merely by the continuum of mind focused on emptiness, one turns away from all delusions, and it is considered that for them, all-knowingness is the very being. The stated negation of the aspect of speech and conceptualization is by "unborn." The reason for saying "unborn" is that it is considered to be established by valid cognition. The statement "that is also non-existent" refers to the speech that is inquired about with effort, and the speech that boasts and speaks with mind and sound. "Extremely" means that the three minds, which are separated from the extremes of existence and non-existence, and which include pride and speech, are unborn here. Thus, it is intended that by the non-conceptualization of all-knowingness, all such dharmas appear to it. Explaining these is because they accord with the ultimate truth of non-elaboration, so the unborn is called the ultimate truth. At the time of realization, liberation from all conceptualizations, by the absence of anything to be grasped, there is pride in the graspable that is unborn. The absence of a grasper is the pride of the grasper, because there is no conceptualization. How, even though there is no self-nature of it, the summary is given by "pride in its self-nature," which is "as it is." How seeing cannot obscure abandonment, therefore, in the conventional, if one does not examine "what and what," then one boasts with joy, which is the definite arising of all-knowingness. The function of the stages of the definite arising of the path is, such as "thus it is said," etc. "What and what" refers to the very place of what and what. "Arising" means seeing. "Immovable" is because there is no doubt and no knowledge. "Not contradictory" means not inverted, because there is no inverted knowledge. "Of these" refers to the definite arising of the path. "Not abiding" refers to the dharmas that are manifestly clung to, which are those that are thus explained. The extensive explanation of this "immovable" is because there is no abiding in anything and no elaboration, so among these six perfections, how does one not transgress the perfection of wisdom, which is non-regression.