Tibetan
་ལ། བསྟན་པས་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལན་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་མེད་པའི་ཕྱིར། ཚིག་གིས་རང་གི་ངོ་བོ་མི་སྟོན་ཏེ། མཚོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཟད་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ཀྱང༌། ཡང་སྲིད་དུ་འགྱུར་བའམ། ཇི་སྟེ་ཟད་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཟད་དེ། དེ་འདུ་བྱེད་ལྷག་མ་ཚེ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་ནས་རང་ཉིད་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཁྱད་པར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྒོལ་བའོ། །ཚིག་གསུམ་གྱིས་ནི་ལན་གསུངས་ཏེ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འགོག་པ་མེད་ཅེ་ན། སྤང་བ་དང་མཉམ་པ་ནི་ངེས་པ་མེད་པས་སྤང་བ་དང༌། ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མཉམ་པའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མཉམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་སོ། །མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུའོ། །གང་ནས་འོང་བར་བྱ་བ་དང༌། གང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་མི་ཤེས་པ་ནི་རང་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་དུས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ནི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མི་སྐྱེ་ཤིན་ཏུ་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། འཇིག་རྟེན་ན་རང་གི་དོན་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་དགའ་བའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་དུ་དཀའ་བ་ཡང་འབད་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱི་དོན་ནི་དཀའ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམ
Chinese
啊！教法能生起具有相状的智慧。因此，反驳者说：般若波罗蜜多不也是具有相状的吗？以“一切法无言说故”等回答说：一切法是无言说的，因为言语不能显示自己的体性，仅仅是象征而已。因此，应理解般若波罗蜜多是为了显示胜义谛的意义而随之觉悟的。如果业已穷尽，烦恼也已穷尽，还会再次转生吗？如果穷尽了，那么出生也穷尽了，那么，剩余的行蕴会存在到寿命终结，然后自己灭亡，因此只会变成菩提，而不是无上正等觉菩提，那么，这其中的差别不是应该说明的吗？这是反驳者的提问。用三个词回答说：一切法无灭，因为无尽之法不会穷尽，所以应理解为般若波罗蜜多。如何无灭呢？因为舍弃和相等没有决定性，所以是舍弃，并且没有差别。一切法，是指一切遍染污之法，因为获得涅槃，所以应理解为般若波罗蜜多。如何如实地了解它们的真如呢？是与真如相等。如果这样它们与真如相等，那么就说了“一切法不来”等。不来，是从未来时说的。不去，是从过去时说的。因为没有从哪里来，也没有到哪里去。什么也不知，仅仅是自证，因为不知时间。因为不知，所以去和来是知识先行的。因此说不生，极其不生。仅此就显示了菩萨们自己的利益圆满。即使这是自己的利益圆满，世间上因为自然喜欢自己的利益，所以也努力为自己的利益而努力。利益他人是困难的，众生们
English
Ah! The teachings generate knowledge that includes characteristics. Therefore, the objector asks: Isn't the Perfection of Wisdom also characterized by characteristics? The answer is given with "Because all dharmas are without words," etc.: All dharmas are without words, because words cannot show their own nature, they are merely symbolic. Therefore, it should be understood that the Perfection of Wisdom is to be awakened to in order to show the meaning of ultimate truth. If karma is exhausted and afflictions are exhausted, will there still be rebirth? If exhaustion means that birth is also exhausted, then the remaining aggregates will exist until the end of life, and then they will perish on their own, so they will only become enlightenment, but not unsurpassed, perfect, complete enlightenment. Then, shouldn't the difference between them be explained? This is the question of the objector. The answer is given in three words: All dharmas are without cessation, because the inexhaustible dharmas will not be exhausted, so it should be understood as the Perfection of Wisdom. How is it without cessation? Because abandoning and equality are not definitive, so it is abandoning, and there is no difference. All dharmas refers to all pervasively defiled dharmas. Because of attaining Nirvana, it should be understood as the Perfection of Wisdom. How does one truly know their suchness? It is equal to suchness. If they are equal to suchness in this way, then it is said, "All dharmas do not come," etc. Not coming is spoken of from the future tense. Not going is spoken of from the past tense. Because there is nowhere to come from and nowhere to go to. Not knowing anything is merely self-awareness, because one does not know time. Because of not knowing, going and coming are preceded by knowledge. Therefore, it is said not to be born, extremely not to be born. This alone shows the perfection of the Bodhisattvas' own benefit. Even if this is the perfection of one's own benefit, in the world, because one naturally likes one's own benefit, one also strives for one's own benefit. Benefiting others is difficult, sentient beings...
Tibetan
ས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལོག་པར་རྟོག་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བའོ། །བདག་དང་གཞན་དུ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལན་གསུངས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བའོ། །དེ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་བདག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་མདོ་ལས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རི་རབ་དང་མཉམ་པ་བསྐྱེད་ཀྱང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེའོ་ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་ལྟ་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་ཡུལ་ཏེ། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁུར་མི་ཁྱེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁུར་མི་ཁྱེར་བའོ། །སེམས་ཅན་གདུལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཕྱོགས་བཅུར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བ་ན། དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་མེད་ཅིང་ཕྱོགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་ཡུལ་ན་མེད་དེ། གནས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་ཀྱང་མེད་དེ། ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྤང་བར་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་བསལ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགག་པ་ན་རབ་ཏུ་སིམ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་མྱུར་དུ་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་པའོ། །འོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉན་
Chinese
因为地界无边无际，因为是他者，因为有诸多邪分别念，这被称为是辩论者。因为不视我与他者，这是所说的回答。所谓我与他者，是分别。因为不见此，故视一切有情与我平等，这是它的意义。如《圣无垢称经》中所说：即使生起如须弥山般的有身见，也能生起菩提心，并且从中产生一切佛法。就像所说的那样。在那之后，如何分别观察对治困难之想，那就是从“一切法是圣者阿罗汉”开始，到“因为无有嗔恚，故应随知般若波罗蜜多”之间所说的。其中，首先是为了消除有情是阿罗汉等的困难之想，所以说了“一切法是圣者阿罗汉”等。一切法是作为有情假立之境，是圣者阿罗汉。因为其自性是完全清净的法性之故。所谓不负载，是因为无实事之自性故不负载。为了调伏有情，前往十方佛刹时，为了消除困难之想，所以说了“一切法无处且无方”等。因为无处，且无方。所谓自性之自性，是指色等的自性，即是如是性自性，它不在处所，因为是无住之法性。也无方，因为无分，如虚空。为了消除舍弃轮回痛苦的困难之想而说的是，轮回的一切法灭尽时，以完全寂灭之性，生起安乐之想，因此应随知般若波罗蜜多。唉呀！诸行无常，是生灭之法。生已灭尽，彼等迅速寂灭是安乐。这是（所说的）。“哦”的声音是听
English
Because the land is boundless, because it is other, and because there are many wrong conceptions, this is called the debater. Because one does not see self and other, this is the answer given. What is called self and other is differentiation. Because one does not see this, one sees all sentient beings as equal to oneself, this is its meaning. As it is said in the Sutra of the Holy Vimalakirti, even if one generates a view of the aggregates as great as Mount Sumeru, one can generate the mind of enlightenment, and from that, all the Buddha's teachings arise. It is like what is said. After that, how to separately examine the antidote to the difficult thought, that is from "all dharmas are noble arhats" to "because there is no anger, one should follow and know the Prajnaparamita." Among them, first, in order to eliminate the difficult thought that sentient beings are arhats, etc., it is said, "all dharmas are noble arhats," etc. All dharmas are the objects of designation for sentient beings, they are noble arhats. Because their nature is the nature of completely pure dharma. What is called not carrying a burden is because it does not carry a burden because of the nature of non-existence. In order to tame sentient beings, when going to the Buddha fields in the ten directions, in order to eliminate the difficult thought, it is said, "all dharmas are without place and without direction," etc. Because there is no place and no direction. What is called the nature of self is the nature of form, etc., which is suchness nature, it is not in a place, because it is the nature of non-abiding dharma. There is also no direction, because it is indivisible, like space. What is said in order to eliminate the difficult thought of abandoning the suffering of samsara is that when all the dharmas of samsara cease, with the nature of complete pacification, the thought of happiness arises, therefore one should follow and know the Prajnaparamita. Alas! All conditioned things are impermanent, they are of the nature of arising and ceasing. Having arisen, they cease, their quick pacification is bliss. This is (what is said). The sound "Oh" is listening.