Tibetan
་བཞེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དང་དྲུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་རྟེན་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཅན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི། དམིགས་པ་འཐད་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་བཅུ་དྲུག་ལའོ། །ལན་ནི་དོན་བཅུ་དྲུག་པའོ། །དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་དྲི་བ་ནི་འཐད་པ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་གཟུགས་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །འཐད་པ་ནི་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་ཏེ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བསམས་པའོ། །ལན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་ནི་དེའི་ཚེ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ལགས་ཞེས་ཤུགས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །ལན་ནི། རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང༌། གཞན་གྱི་དབང་དང༌། ཡོང
Chinese
说： “是这样”。 所谓“十六种相”是指十和六的意思。 所谓“一切智为所依”是指安住于一切智本身。 为什么是十六种呢？因为那些是针对目标、道理等十六种意义。 回答是十六种意义。 它的有境的前一方面是颠倒分别。 对此， 因为没有缘于一切智本身的实物。 提问：世尊，从“为什么是这样呢”到“为什么呢”之间的提问，是对道理的颠倒分别，认为没有实物，如色和眼等，是通过所取和能取的方式来缘取的。 道理是，善现，是这样，从“一切法应知为无实性的自性”到“应知”之间所说，是因为远离能取和所取本身就是无有，并且是如是性等的自性。 提问：世尊，从“世尊”到“使众生完全成熟”之间，是对确定其自性的颠倒分别，认为见到真如有什么善巧方便呢？ 回答是，世尊所说，从“世尊”到“完全舍弃”之间，布施等确定为无实性的自性，那时就是善巧方便的意思。 如果显示了没有见到真如的善巧方便，那么圣者们的又是什么呢？应该含蓄地理解，这是颠倒分别。 回答是：一切智即是智慧。 这是指从“一定是佛眼”到“不是胜义”之间所说的。 概括的意义是，相是完全的区分，因为一切都以现量的方式体验，所以是一切智。 实物是一切智本身，因为智慧本身是真实的智慧，所以一切智即是智慧。 所有这些法都是遍计所执和依他起，以及
English
Said: "It is so." The so-called "sixteen aspects" means ten and six. The so-called "all-knowingness is the basis" means abiding in all-knowingness itself. Why are there sixteen? Because those are for the sixteen meanings such as object and reason. The answer is the sixteen meanings. The former aspect of its object is inverted discrimination. To this, Because there is no object that depends on all-knowingness itself. Question: World Honored One, the question from "Why is it so" to "Why?" is the inverted discrimination of reason, thinking that there is no object, such as form and eye, which are perceived through the means of what is taken and what is grasped. The reason is, Subhuti, it is so, from "all dharmas should be known as the nature of non-reality" to "should be known," because being separated from what is grasped and what is grasped is itself non-existence, and is the nature of suchness and so on. Question: World Honored One, from "World Honored One" to "to fully ripen sentient beings," is the inverted discrimination of definitely grasping its own nature, thinking what skillful means is there in seeing suchness? The answer is, what the World Honored One said, from "World Honored One" to "completely abandoned," is that generosity and so on are determined to be the nature of non-reality, and that is the meaning of skillful means at that time. If the skillful means of not seeing suchness is shown, then what are those of the noble ones? It should be understood implicitly, this is inverted discrimination. The answer is: All-knowingness is wisdom. This refers to what is said from "it must be the Buddha's eye" to "it is not ultimate." The summarized meaning is that aspect is complete distinction, because everything is experienced in a direct way, so it is all-knowingness. The object is all-knowingness itself, because wisdom itself is true wisdom, so all-knowingness is wisdom. All those dharmas are completely imputed and dependent, and
Tibetan
ས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དོན་དང་དེ་སྣང་བའི་བློ་དང་དེར་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་དངོས་ པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །དེའི་སྤྱན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེས་རྣམ་པར་བལྟས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གཟིགས་ནས་སོ། །དངོས་པོ་ཡང་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་དངོས་པོར་བཏགས་པས་སྟོང་པས་བསལ་བའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱིས་པས་བཟུང་བ་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་ངོ༌། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའོ། །གང་སྟོང་པ་ཉིད་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་དེ་དག་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕན་ཚུན་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་གསུམ་ཡང་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་སོ་སོ་ཞིང་སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པ་པོ་དང་ལེན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ན་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་བྱས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཞན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ལས་དང་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ༌། །དངོས་པོ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང
Chinese
于地成立之自性三种，即如此所取与能取之义，以及彼显现之识，与于彼所立之自性为空性。彼等三种亦是无事物之自性三种之相。所谓佛眼者，为证悟胜义故，菩提萨埵即是佛。彼之眼即是真实之智慧。所谓以彼观视者，即是从二取空性而观视。所谓事物亦不缘者，即是他起之自性，彼以立为事物之空性所遣除之体性而安住之故。彼亦无所缘者，即是遍计之自性，如孩童所执着之彼般，全无之故。何须多言，即是甚深也。所谓无事物者，即是遍计之义，彼亦如其体性般全无之故。是故，凡彼等极不缘者，彼即是缘于空性。凡缘于空性者，彼即是不缘彼等，如是则成互相合一。以二取空者，亦是以二取无事物之体性之故，是无事物之自性。是故，善现菩提萨埵摩诃萨埵于般若波罗蜜多行持之时，乃至所谓无事物之自性之间所说，三种无事物亦是任何自性，对此如是说。彼三种相各自与布施、布施者、受者等相合，则成极多之相。所谓无事物者，即是二取空之相之义。所谓知晓者，即是真实知晓之义。所谓未作者，即是远离作者，是另一种相。彼为何故？因无自相续之作者之故。所谓诸法远离法性者，是另一种相，因诸法之体性上无业与作用之故。于法上所谓事物者，即是他起。所谓无事物者，即是周遍计度与
English
The three natures established on the ground are as follows: the meaning of what is grasped and what grasps, the mind that appears as that, and the emptiness of the nature imputed to it. Those three are also aspects of the three natures of non-things. The so-called eye of the Buddha is that the Bodhisattva is the Buddha because of realizing the ultimate meaning. His eye is the true wisdom. The so-called looking at it is looking at the emptiness of duality. The so-called not focusing on things is the nature of other-dependence, because it abides in the nature eliminated by the emptiness of being labeled as things. That which is without focus is the nature of complete imputation, because it is just like that which is grasped by children. What need is there to say more? It is very profound. The so-called non-thing is the meaning of complete imputation, because it is completely non-existent as its own nature. Therefore, whatever is extremely unobservable is focused on emptiness. Whatever is focused on emptiness is unobservable, and thus they become mutually inclusive. Being empty of duality is also the nature of non-thing because it is the nature of non-thing with duality. Therefore, Subhuti, when the Bodhisattva Mahasattva practices the Prajnaparamita, it is said up to the nature of non-thing. The three non-things are also said to be whatever nature they are. If those three aspects are combined with giving, the giver, the receiver, and so on, they will become very many aspects. The so-called non-thing is the meaning of the aspect of emptiness of duality. The so-called knowing is the meaning of truly knowing. The so-called unmade is another aspect, which is separate from the maker. Why is that? Because there is no maker of one's own continuum. The so-called dharmas being separate from the nature of dharmas is another aspect, because there is no action or function in the nature of dharmas. The so-called thing in dharma is other-dependence. The so-called non-thing is complete imputation and