Tibetan
་བར་མི་སྤྱོད། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པའམ། མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད། མཚན་མ་ཡོད་པའམ། མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད། སྨོན་པ་ཡོད་པའམ། སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད། དབེན་པའམ། མི་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་ བུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་གཟུགས་མེད། གཟུགས་ལས་གཞན་ན་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་དེ། གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད། སྟོང་པ་ཉིད་ཉིད་གཟུགས་སོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་ཡང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ན་ཡང༌། སྟོང་པ་ཉིད་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང༌། བསམ་གཏན་རྣམས་དང༌། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང༌། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་གཞན་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཐབས་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་དོ།། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཉེ་བར་རྟོ
Chinese
不运用。对于感受、认识和行也是如此。不运用“识是空性”或“识非空性”。不运用“有相”或“无相”。不运用“有愿”或“无愿”。不运用“寂静”或“非寂静”。那时，菩萨摩诃萨应知是善巧方便。那是什么缘故呢？具寿舍利子，如此，色的空性是什么，那不是色。空性之外没有色。色之外没有空性。色即是空性。空性即是色。感受、认识、行以及识的空性是什么，那也不是识。空性之外也没有识。识之外也没有空性。空性即是识。识即是空性。同样，十二处、十八界、缘起、菩提分法三十七品、波罗蜜多、禅定、四无量、无色定、如来十力、四无畏、四无碍解智、十八不共佛法之间的空性是什么，那也不是佛法。空性之外也没有佛法。佛法之外也没有空性。空性即是不共佛法。不共佛法即是空性。具寿舍利子，菩萨摩诃萨如此行于般若波罗蜜多，应知是善巧方便。 第十一品 具寿舍利子，菩萨摩诃萨如此行于般若波罗蜜多，就有证得无上正等菩提的因缘。他行于般若波罗蜜多时，如果对某些法
English
does not apply. It is the same for feelings, perceptions, and formations. One does not apply "consciousness is empty" or "consciousness is not empty." One does not apply "having signs" or "not having signs." One does not apply "having aspirations" or "not having aspirations." One does not apply "solitary" or "not solitary." At that time, the Bodhisattva Mahasattva should be known as skillful in means. Why is that? Shariputra, endowed with life, thus, whatever is the emptiness of form is not form. There is no form other than emptiness. There is no emptiness other than form. Form itself is emptiness. Emptiness itself is form. Whatever is the emptiness of feelings, perceptions, formations, and consciousness is also not consciousness. There is also no consciousness other than emptiness. There is also no emptiness other than consciousness. Emptiness itself is consciousness. Consciousness itself is emptiness. Similarly, the emptiness of the twelve sources, the eighteen elements, dependent origination, the thirty-seven factors of enlightenment, the perfections, the meditations, the immeasurables, the formless absorptions, the ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, and the eighteen unshared qualities of the Buddha is also not the qualities of the Buddha. There are also no qualities of the Buddha other than emptiness. There is also no emptiness other than the qualities of the Buddha. Emptiness itself is the unshared qualities of the Buddha. The unshared qualities of the Buddha are emptiness. Shariputra, endowed with life, the Bodhisattva Mahasattva who thus practices the Perfection of Wisdom should be known as skillful in means. Eleventh Chapter Shariputra, endowed with life, the Bodhisattva Mahasattva who thus practices the Perfection of Wisdom has the opportunity to manifestly and perfectly awaken to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. When he practices the Perfection of Wisdom, if he closely understands some dharmas
Tibetan
གས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །ཉེ་བར་མ་རྟོགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་མ་རྟོགས་པ་ཡང་ཡིན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་མ་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཉེ་བར་རྟོགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན། ཉེ་བར་མ་རྟོགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན། ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་མ་རྟོགས་པ་ཡང་ཡིན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན། ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་མ་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རང་བཞིན་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོགས་སོ། །མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོགས་སོ། །སྤྱོད་ཀྱང་སྤྱོད་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོགས་སོ། །སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཉེ་བར་མི་རྟོགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་མི་ཞུམ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་མི་ཞུམ་སྟེ། མི་དངང་ཀུན་ཏུ་མི་སྐྲག་ཀུན་ཏུ་སྐྲག་པས་ཟིན་པར་མ་གྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་
Chinese
如果这样，就不应行于般若波罗蜜多。如果不能现观，就不应行于般若波罗蜜多。如果既不是现观，也不是不现观，就不应行于般若波罗蜜多。如果既不是现观，也不是不现观，就不应行于般若波罗蜜多。 舍利子说：具寿善现，为什么菩萨摩诃萨在行般若波罗蜜多时，如果现观，就不应行于般若波罗蜜多？如果不能现观，就不应行于般若波罗蜜多？如果既不是现观，也不是不现观，就不应行于般若波罗蜜多？如果既不是现观，也不是不现观，就不应行于般若波罗蜜多？ 善现说：具寿舍利子，是这样的，对于般若波罗蜜多不执著自性。为什么呢？是这样的，般若波罗蜜多是无实性的自性。具寿舍利子，因为这个缘故，菩萨摩诃萨在行般若波罗蜜多时，对于行也不现观，对于不行也不现观，对于行也行，不行也不行也不现观，对于既不是行也不是不行也不现观。为什么呢？是这样的，因为他通达一切法是无实性的自性并且没有舍弃。具寿舍利子，像这样行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，心不怯懦，完全不怯懦，不畏惧，完全不畏惧，不被完全的畏惧所控制，那么这位菩萨摩诃萨应当被认为是接近一切相智，这是大忍的所缘和相的差别。 大法的殊胜所缘和相的差别。 具寿舍利子，一切
English
If so, one should not practice the Perfection of Wisdom. If one does not directly perceive, one should not practice the Perfection of Wisdom. If it is neither direct perception nor non-direct perception, one should not practice the Perfection of Wisdom. If it is neither direct perception nor non-direct perception, one should not practice the Perfection of Wisdom. Shariputra said: "Venerable Subhuti, why is it that when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, if there is direct perception, one should not practice the Perfection of Wisdom? If there is no direct perception, one should not practice the Perfection of Wisdom? If it is neither direct perception nor non-direct perception, one should not practice the Perfection of Wisdom? If it is neither direct perception nor non-direct perception, one should not practice the Perfection of Wisdom?" Subhuti said: "Venerable Shariputra, it is like this: one does not fixate on the inherent nature of the Perfection of Wisdom. Why? It is like this: the Perfection of Wisdom is the nature of non-substantiality. Venerable Shariputra, for that reason, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, he does not directly perceive practice, nor does he directly perceive non-practice, nor does he directly perceive both practice and non-practice, nor does he directly perceive neither practice nor non-practice. Why? It is because he understands all dharmas as having the nature of non-substantiality and has not abandoned them. Venerable Shariputra, in this way, the mind of a Bodhisattva-Mahasattva who practices the Perfection of Wisdom does not shrink back and does not completely shrink back, does not fear and does not completely fear, and is not overcome by complete fear. Then, that Bodhisattva-Mahasattva should be recognized as being close to perfect omniscience. This is the distinction of the object and aspect of great patience." The distinction of the supreme object and aspect of the Dharma. Venerable Shariputra, all