Tibetan
་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བཅོ་ལྔ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པས་འཕེལ་བ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་བ་གང་འཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ལས་མི་འཐོབ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བཅུ་དྲུག་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པས་འཕེལ་བ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བསྟན་པ། རྩེ་མོར་ཕྱིན་པ་ལ་དོན་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་གསུམ་པ་བསྟན་པ་ཡང་མདོ་ལས། ལེའུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པའི་ཀླད་ནས། དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། སེམས་ཀུན་ཏུ་གནས་པ། རྩེ་མོ་ལ་དོན་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་བཞི་པ་སེམས་ཀུན་དུ་གནས་པ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གིས་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བགྱིད་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་བསྟན། དོན་དེ་བཞི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་སྦྱར་རོ། ། མཐོང་བའི་ལམ། རྩེ་མོ་ལ་དོན་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལྔ་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གཟུང་བར་རྟོག་པ་གཉིས་ཏེ། འཇུག་པ་ལ་རྟོག་པ་དང༌། ལྡོག་པ་ལ་རྟོག་པའོ། །འཛིན་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་རྫས་སུ་འཛིན་པ་དང༌། བཏགས་པར་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང༌། དེ་ལྟར་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་དགུ་དགུར་དབྱེ་བ་ལས་རྟོག་པ་དགུའི་དང་པོ་དབེན་པས་མ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མདོ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གཉིས་པ་ས་མི་གཡོ་བ་ལ་འཇུག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་ཡང་མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། གསུམ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་བགྱི་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སྒྱུ་མ་ནི་བདག་དང་རིང་ལ་སྒྱུ་མ་མཁན་དང་ནི་ཉེའོ་ཞེའམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བཞི་པ་སྣང་བརྙན་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན། གཟུགས་བརྙན་ནི་འདི་སྙམ་དུ་དམིགས་བ་གང་གིས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བདག་དང་ཉེ་ལ་མེ་ལོང་དང་ ཆབ་དེར་མ་བྱུང་བ་དེར་ནི་བདག་དང་རིང་ངོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། ལྔ་པ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་མཐོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བླང་བ་དང་དོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་དང༌། གཉེན་པོ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་མ་མཆིས་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། དྲུག་པ་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་རྟོགས་པ་ཡང་མདོ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། གཞི་དེ་ལས་འདུན་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བདུན་བ་དམན་ཞིང་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ས་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང༌། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། བརྒྱད་པ་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ལས་ཀྱང་མདོ་ལས། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་གང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་འམ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། དགུ་པ་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགོད་པ་ཡང་མདོ་ལས། གང་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བར་བྱ་འམ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་གདུལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན། གཟུང་བར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལྡོག་པའི་རྟེན་ལ་ཡང་དགུར་ཕྱེ་བའི་དང་པོ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡང་རུང་བར་ལྟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དམན་པ་ཡང་མདོ་ལས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་
Chinese
等等诸如此类进行了阐述。第十五，由于获得一切圆满而增长，经中也说：这是什么缘故呢？因为，善现！学习般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，凡是应该获得的圆满，没有什么是不能获得的。等等诸如此类进行了阐述。第十六，由于接近圆满菩提而增长，经中也说：善现！如此学习的菩萨摩诃萨，是接近一切种智的。等等诸如此类进行了阐述。 阐述。 在顶峰中，用八个方面来阐述，第三是阐述，经中也说：在第五十八品的开头，然后，天帝释这样想：对于这位菩萨摩诃萨，布施的波罗蜜多和等等诸如此类进行了阐述。 心安住。 在顶峰中，用八个方面来阐述，第四是心安住，经中也说：世尊！任何善男子或善女子，对于新进入大乘的菩萨摩诃萨们发起菩提心，随喜等等进行了阐述。这四个意义与决定性解脱的四种因素相符，并按顺序结合。 见道。 在顶峰中，用八个方面来阐述，第五是见道，有两种执著需要把握：进入的执著和退出的执著。执著于所执著的也有两种：执著于补特伽罗实有和执著于假立存在。这样，四者各自又分为九种，从九种执著的第一个，即由于远离而未证悟的自性，经中也说：那时，具寿善现对世尊说：世尊！如何像幻术一样的心，能够现证无上正等菩提？等等诸如此类进行了阐述。第二，进入不退转地，确定为佛的种姓，经中也说：善现禀告说：世尊！菩萨摩诃萨是在行持甚深义。等等诸如此类进行了阐述。第三
English
and so on, were shown. Fifteenth, it increases by obtaining all perfections, as the sutra also says: Why is that? Because, Subhuti! A Bodhisattva-Mahasattva who studies the Prajnaparamita, there is nothing that he should obtain that he does not obtain. And so on, were shown. Sixteenth, it increases by being close to perfect enlightenment, as the sutra also says: Subhuti! A Bodhisattva-Mahasattva who studies in this way is close to all-knowingness. And so on, were shown. Explanation. In the peak, the third of the eight aspects of explanation is also explained in the sutra: From the beginning of the fifty-eighth chapter, then the Lord of the Gods, Indra, thought to himself: For this Bodhisattva-Mahasattva, the perfection of generosity and so on, were shown. Mind abiding. In the peak, the fourth of the eight aspects of explanation is mind abiding, as the sutra also says: Blessed One! Any son or daughter of good family who rejoices in the generation of Bodhicitta by Bodhisattva-Mahasattvas who have newly entered the vehicle, and so on, were shown. These four meanings correspond to the four factors of definitive liberation and are combined in order. The Path of Seeing. In the peak, the fifth of the eight aspects of explanation is that there are two conceptions to be grasped on the path of seeing: conception of entering and conception of withdrawing. There are also two conceptions of grasping: grasping the person as real and grasping the imputed as existent. Thus, each of the four is divided into nine, and from the first of the nine conceptions, the nature that is not realized due to remoteness, the sutra also says: Then, the venerable Subhuti said to the Blessed One: Blessed One! How can a mind like an illusion realize the unsurpassed, perfect, and complete enlightenment? And so on, were shown. Second, entering the irreversible ground, being determined as the lineage of the Buddha, the sutra also says: Subhuti reported: Blessed One! The Bodhisattva-Mahasattva is practicing profound meaning. And so on, were shown. Third
Chinese
如了知诸法如幻，则能圆满证得见道等正道，如经云：世尊，譬如幻化之士夫，作是念云：幻化与我相远，与幻术师相近耶？等等。第四，由知诸法唯是现相，故于所知境不致迷乱，如经云：世尊，譬如影像，不作是念，由何因缘而生影像，彼与我相近，若镜与水未生影像，则与我相远耶？等等。第五，若先见功德过失，则与取舍相违，对治亦尔，如经云：世尊，般若波罗蜜多中，无可爱与不可爱也。等等。第六，由离一切垢染，故能自证，如经云：具寿舍利子，此诸有情，由颠倒所生之身语意业，现行于世，从彼根本，执取及现证由欲根本所生之业异熟。等等。第七，由卑劣非广大，故能延长声闻等之地，如经云：尔时欲界及色界中，众多天子作是念云。等等。第八，随所思惟而作化现，亦能成办有情之义利事业，如经云：尔时具寿善现告诸天子曰：诸天子，诸菩萨摩诃萨，由何现证而得声闻地耶？等等。第九，以善巧方便之力，能令一切有情安立于涅槃，如经云：若有情作是念，谓当调伏诸有情，彼则作是念，谓当调伏虚空。等等。所取分别之二，于能还灭之所依，亦分九种，其第一，由堕入轮回或涅槃任何一边，故为劣慧，如经云：何以故？
English
By realizing phenomena as being like illusions, one can perfectly accomplish the path of seeing and other correct paths, as it is said in the sutra: "Bhagavan, for example, an illusory person might think, 'The illusion is far from me, and the magician is close to me,'" and so on. Fourth, by knowing that phenomena are merely appearances, one will not be confused about the object of knowledge, as it is said in the sutra: "Bhagavan, for example, an image does not think, 'By what cause does the image arise? That is close to me. If the image does not arise in the mirror and water, then it is far from me,'" and so on. Fifth, if one first sees merits and faults, then it contradicts acceptance and rejection, and the antidote is also the same, as it is said in the sutra: "Bhagavan, in the Perfection of Wisdom, there is neither lovable nor unlovable." and so on. Sixth, by being free from all defilements, one can realize oneself, as it is said in the sutra: "O venerable Shariputra, these sentient beings manifest the actions of body, speech, and mind that arise from perversion. From that basis, they grasp and realize the ripening of karma that arises from the root of desire." and so on. Seventh, by being inferior and not vast, it prolongs the ground of the Hearers and so on, as it is said in the sutra: "Then, in the desire realm and the form realm, many sons of the gods thought, '...'" and so on. Eighth, by creating manifestations in accordance with one's thoughts, one can also accomplish the benefit and welfare of sentient beings, as it is said in the sutra: "Then the venerable Subhuti said to those sons of the gods: 'O sons of the gods, by what realization do Bodhisattvas Mahasattvas attain the ground of Hearers?'" and so on. Ninth, by the power of skillful means, one can establish all sentient beings in Nirvana, as it is said in the sutra: "If a sentient being thinks, 'I shall tame all sentient beings,' then he thinks, 'I shall tame the sky.'" and so on. The second of what is to be grasped, the support for reversing, is also divided into nine types. The first, by falling into either Samsara or Nirvana, is inferior wisdom, as it is said in the sutra: "Why is that?"