Tibetan
།རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་ལས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྩ་གསུམ་རེ་གྱེས་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཆགས་ཏེ། སྔར་སྙིང་ཀར་དང་པོ་ཆགས་པའི་རྩ་བརྒྱད་པོ་བསྣན་པས་བྱང་སེམས་འབབས་པའི་རྩ་སོ་གཉིས་སུ་བཞེད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཁ་སྦྱོར་ལས། སྙིང་གའི་ནང་སོན་པདྨ་ན། །འདབ་མ་བརྒྱད་པོ་སྙིང་པོར་བཅས། །ཞེས་དང་། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་ཉེར་བརྗོད་དོ། །ཅེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྩ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དམ་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །སྔར་གྱི་གནས་ཉེར་བཞིའི་རྩའི་གཙོ་བོ་དེ་དག་ལ་ཐིམ་ལོངས་བདག་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་གྱེས་པའང་། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། །ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོའོ། །ཞེས་སོ། །བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོའི་རེ་རེ་ལའང་འཁོར་སྟོང་སྟོང་ཡོད་པའི་སྟོང་ཕྲག་དོན་གཉིས་ཏེ། བདེ་མཆོག་འབྱུང་བ་ལས། བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྟོང་ཕྲག་རྣམས། །ལུས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་རྩ་རུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་གཙོ་མོ་གསུམ་མདུད་མཚམས་ནས་འཁོར་ལོའི་རྩ་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཆགས་ཏེ། འཕྲང་གྱུར་ཞག་དང་པོ་ནས་དབུས་མ་བསྐྱེད་པའི་ལྟེ་སྙིང་གི་འཁོར་ལོ་རིམ་པར་ཆགས། ཟླ་བ་གཉིས་པར་གསང་འཁོར། གསུམ་པར་སྤྱི་མགྲིན་གྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས། བཞི་བར་ཡན་ལག་གི་རྩ་ཕྲ་མོ། ལྔ་བར་ནང་ཁྲོལ་གྱི་གནས་རྣམས་དང་། དྲུག་པ་ཕན་ཆད་ཟླ་རེ་ལ་ཡན་ལག་གི་རླུང་གི་རྟེན་གྱི་རྩ་རེ་དང་བཅས། ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་རྩ་ཕྲ་མོའི་ཚོགས་ཀྱང་ཆགས་པ་སྟེ། མདོར་ན་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་ཉིན་རེ་རྩ་ཉིས་བརྒྱ་རེ་ཆགས་པས་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཚང་པའོ། །སམྦུ་ཊི་ལས། འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་རབ་དབྱེ་བས། །བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཉི་ཤུ་ལྷག །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །རྩ་རྣམས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་རང་བཞིན་ངེས་པ་ནི། རྩ་དབུ་མ་དེ་གནས་ལུགས་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་དང་སྟོང་བ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པ་གཟུང་འཛིན་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། རོ་མ་ནི་ཐབས་བདེ་བ་ཆེན་པོ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཅན། རྐྱང་མའི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གསུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་གནད་ཀྱིས་འདི་དག་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་ན་སྐུ་གསུམ་གྱི་དགོངས་པ་འཆར་བའི་དོན་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་དུ་སྐུ་གསུམ
Chinese
從那八條脈中，又分出三條身語意脈，形成二十四條。加上之前最初形成心間的八條脈，就被認為是菩提心降臨的三十二條脈。關於這些，《合續》中說：「心間的內生蓮花上，八瓣蓮花連同花蕊。」又說：「以身語意的區分，重複宣說二十四。」又說：「菩提心的自性脈，三十二條是神聖的。」以前二十四處脈的主要部分，以融入、受用、自主三者的區分，分為七十二條。《金剛鬘》中說：「融入、受用、自主。」七十二條脈的每一條，都有各自的一千個眷屬，即七萬二千條脈。《勝樂生起》中說：「七萬二千眷屬，成為身體的隨從脈。」也就是說，從三個主要交匯處，輪脈逐漸形成。從最初的精華轉化之日起，未生起中脈的臍心輪依次形成。第二個月形成密輪，第三個月形成喉輪和頂輪。第四個月形成肢體的細脈，第五個月形成內臟的各個部位。從第六個月開始，每個月都伴隨著肢體氣息所依賴的一條脈。出生後三個月，也形成了細脈的集合。總之，十二個月中，每天形成兩百條脈，總共形成七萬二千條脈。《桑布扎續》中說：「以四輪的殊勝劃分，一百二十多條，以菩提心的自性，脈有三十二條。」第二，關於自性的確定：如果從本性實相的角度來看待中脈，那麼它是法界和智慧、顯現和空性、方便和智慧二者無別、遠離能取所取的心的金剛自性，是法身的自性。若瑪脈是方便大樂，是身金剛化身的自性。姜瑪脈的本質是智慧空性，是語金剛，是報身的自性。關鍵在於，如果這些被方便所掌握，就能顯現三身的密意。自性上是三身。
English
From those eight channels, three channels each of body, speech, and mind are divided, forming twenty-four. Adding the eight channels that initially formed in the heart, they are considered the thirty-two channels through which bodhichitta descends. Regarding these, the Samputa Tantra says, "On the inner-born lotus in the heart, eight petals together with the heart." It also says, "By the distinction of body, speech, and mind, twenty-four are repeatedly proclaimed." And, "The nature of the bodhichitta channels, thirty-two are sacred." The main parts of the channels of the previous twenty-four places are divided into seventy-two by the distinction of absorption, enjoyment, and ownership. The Vajra Garland says, "Absorption, enjoyment, and ownership." Each of the seventy-two channels has a thousand retinues, making seventy-two thousand. The Bliss-Supreme Arising says, "The seventy-two thousand retinues become the channels that follow the body." That is, from the three main junctions, the wheel channels gradually form. From the first day of essence transformation, the navel-heart wheel, where the central channel has not arisen, forms sequentially. In the second month, the secret wheel forms; in the third month, the throat and crown wheels form. In the fourth month, the subtle channels of the limbs form; in the fifth month, the locations of the internal organs form. From the sixth month onwards, each month is accompanied by a channel that is the support for the limb's wind. Three months after birth, the collection of subtle channels also forms. In short, during the twelve months, two hundred channels form each day, completing the seventy-two thousand channels. The Sambuti says, "By the excellent division of the four wheels, one hundred and twenty more, by the nature of bodhichitta, there are thirty-two channels." Second, regarding the determination of nature: If the central channel is considered from the perspective of the nature of reality, then it is the vajra nature of mind, which is the dharmadhatu and wisdom, appearance and emptiness, the inseparability of skillful means and wisdom, and the abandonment of grasping and clinging, and is the nature of the dharmakaya. The Roma channel is skillful means, great bliss, and the nature of the nirmanakaya, the body vajra. The nature of the Kyangma channel is wisdom emptiness, the speech vajra, and the nature of the sambhogakaya. The key is that if these are grasped by skillful means, then the meaning of the three kayas will arise. By nature, they are the three kayas.
Tibetan
་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞུགས་པའི་གནས་ཀྱང་ཡིན་པས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡི་གེ་གསུམ་གནས་པར་སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས་གསུངས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བདེ་མཆོག་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས། ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལ་ལ་ན། རཱ་ས་ན་ནི་ཐབས་ས་བཤད། །དབུས་ན་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་སྟེ། གཟུང་འཛིན་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། །རཱ་ས་ན་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ལ་ལ་ན། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །སྐུ་གསུམ་པོར་ནི་བཤད་པ་ཡིན། ཞེས་དང་། །རིན་ཆེན་འབར་པའི་རྒྱུད་ལས། གཡས་ནི་ཐབས་ཡིན་ལ་ལ་ན། །གཡོན་པ་ཤེས་རབ་རཱ་ས་ན། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་གཉིས་སུ་མེད། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་མེད་ཀྱི། །ར་ལའི་ངོ་བོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། རྡོ་རྗེ་དྲ་བས་སྡོམ་པའི་རྒྱུད་ལས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྩ་གསུམ་ནི། ཞེས་དང་། གཏུམ་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ཨོཾ་ནི་སྐུ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཡི། །སྙིང་པོ་རུ་ནི་ཡང་དག་བཤད། །ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཆོག །གསུང་གི་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོ་མཆོག །ཧ་ཨུ་མ་གསུམ་གཅིག་གྱུར་སྙིང་ཀ་ན། །ཐུགས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་ནི་བརྗོད། །སྐུ་དང་གསུང་གི་སྙིང་པོ་གཉིས། །ལ་ལ་ན་དང་ར་ས་ན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀྱང་ཡིན་པས་ན། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། སངས་རྒྱས་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་འགྱུར། ཆོས་ནི་ལ་ལ་ན་རུ་བརྗོད། དགེ་འདུན་རཱ་ས་ན་རུ་བརྗོད། འདི་ནི་གསུམ་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། སྣང་ཚུལ་འཁྲུལ་པའི་དུས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་ཆོས་དེ་དག་རང་ངོ་མ་ཤེས་པར་ལོག་པར་འཁྲུལ་པའི་གཞི་རུ་སོང་བས། དབུ་མས་གཏི་མུག་དང་། ༼ སེམས་ ༽གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྣང་བའི་རྟེན་བྱེད། རོ་མས་ཞེ་སྡང་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ ༼ ལུས་ ༽འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྣང་བའི་རྟེན་བྱེད། རྐྱང་མས་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུང་རྟོག་ ༼ ངག་ ༽གཟུགས་ཁམས་སུ་སྣང་བའི་རྟེན་བྱེད་དེ། ཀུན་གཞིའི་རྟེན་དབུ་མ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱང་མ། ཡིད་ཀྱི་རོ་མས་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དུག་གསུམ་གྱི་ཉེས་པས་ནད་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་གསུམ། གདོན་གསུམ་ཉིན་མཚན་བར་གསུམ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བའོ། །ཁམས་དང་ཐབས་ཤེས་འབྲས་ཆོས་འཇོག་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། རིན་ཆེན་འབར་བའི་རྒྱུད་ལས། འདོད་ཆགས་རྡུལ་ལ་ལུས་ནི་ཐབས། །ལ་ལ་ན་ནི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། །གཏི་མུག་མིན་པ་ངག་དང་ཡང་། །ཤེས་རབ་ར་སཱ་ཡ་ན་གསུང་། །ཞེ་སྡང་སྙིང་སྟོབས་ཡིད་ཡིན་ཏེ། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་སོ
Chinese
也是坛城安住之处，幻化中说身语意和三身的三个字安住于此。这些在《胜乐根本续》中说：智慧自性拉拉那，拉萨那是方便处所，中央是阿瓦都帝，远离能取所取分别。拉萨那是化身，圆满报身拉拉那，阿瓦都帝是法身，是为三身所说。又，《宝炽续》中说：右方是方便拉拉那，左方智慧拉萨那，阿瓦都帝无二，方便与智慧无二，应知是惹拉的体性。又，《金刚网律仪续》中说：身语意之三脉。又，《拙火续》中也说：嗡（藏文：ཨོཾ，梵文天城体：ओ，梵文罗马拟音：oṃ，汉语字面意思：嗡）是身金刚的，心要中也如是宣说。阿字（藏文：ཨ，梵文天城体：अ，梵文罗马拟音：a，汉语字面意思：阿）是殊胜智慧，语金刚的心要殊胜。哈乌玛三者合一于心间，说是意的种子。身和语的两个心要，拉拉那和拉萨那。如是宣说。此外，也是三宝的自性，因此，《金刚鬘》中说：佛变成阿瓦都帝，法说是拉拉那，僧说是拉萨那，这是三者的体性。如此。显现错乱之时，佛的果法那些不识自性而成为颠倒错乱之基，因此，中脉是愚痴和（心）显现于无色界的所依。右脉是嗔恨和执着的分别（身）显现于欲界的所依。左脉是贪欲和所取分别（语）显现于色界的所依，即阿赖耶的所依是中脉，识的左脉，意的右脉所作。因此，由三毒的过患，疾病风胆涎三种，三魔昼夜中间等等轮回的一切法显现。还有安立界、方便智慧、果法的方式不同，如《宝炽续》中说：贪欲尘垢身是方便，拉拉那是身，愚痴非语也是，智慧惹萨亚那是语，嗔恨心力是意，是身语意的转变。
English
It is also the place where the mandala resides, and it is said in the Magical Illusion that the three letters of body, speech, and mind, and the three bodies reside here. These are also said in the Hevajra Tantra: "Lalanā is the nature of wisdom, Rasanā is said to be the place of means. In the center is Avadhūtī, which is free from grasping and clinging. Rasanā is the Nirmāṇakāya, Lalanā is the Sambhogakāya, Avadhūtī is the Dharmakāya, this is said to be the three bodies." Also, in the Jewel Flame Tantra it says: "The right is the means, Lalanā, the left is the wisdom, Rasanā, Avadhūtī is not two. Means and wisdom are not two, know that it is the nature of Ra and La." Also, in the Vajra Net Samvara Tantra it says: "The three channels of body, speech, and mind." Also, in the Tummo Tantra it says: "Oṃ (藏文：ཨོཾ，梵文天城体：ओ，梵文罗马拟音：oṃ，汉语字面意思：嗡) is the vajra of the body, it is also clearly explained in the heart essence. The letter A (藏文：ཨ，梵文天城体：अ，梵文罗马拟音：a，汉语字面意思：阿) is the supreme wisdom, the supreme heart essence of the speech vajra. Ha, U, and Ma, the three united in the heart, are said to be the seed of the mind. The two heart essences of body and speech, Lalanā and Rasanā." Thus it is said. Furthermore, it is also the nature of the Three Jewels, therefore, in the Vajra Garland it says: "The Buddha becomes Avadhūtī, the Dharma is said to be Lalanā, the Sangha is said to be Rasanā, this is the nature of the three." So it is. At the time of deluded appearances, those Dharma fruits of the Buddha, not knowing their own nature, become the basis of inverted delusion. Therefore, the central channel is the support for ignorance and (mind) appearing in the formless realm. The right channel is the support for anger and grasping thoughts (body) appearing in the desire realm. The left channel is the support for attachment and the object of grasping (speech) appearing in the form realm, that is, the support of the ālaya is the central channel, the left channel of consciousness, and the right channel of mind. Therefore, due to the faults of the three poisons, the three diseases of wind, bile, and phlegm, the three demons, day, night, and intermediate, and so on, all the phenomena of samsara appear. There are also other different ways of establishing the elements, means, wisdom, and Dharma fruits, as it says in the Jewel Flame Tantra: "Attachment is dust, the body is the means, Lalanā is the body, ignorance is also non-speech, wisdom Rasāyana is speech, anger and strength are the mind, it is the transformation of body, speech, and mind."