Tibetan
ཐར་ཐུག་པ་ནི་གང་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །ལག་ན་རྡོ་རྗེ་གང་ཁྱོད་ང་ལ་དོན་འདི་འདྲི་བ་ནི་ཡང་ལེགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ལ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་ངས་ཁྱོད་ལ་བཤད་དོ། །རྒྱུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །རྩ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཐབས་སོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་གང་ཞེ་ན། རང་གི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ།། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་ལ། བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའང་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་གང་ནས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བགྱི། གང་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་བྱང་ཆུབ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་རང་གི་སེམས་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ནང་ན་མེད། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད། གཉིས་ཀའི་བར་ན་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་སེམས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མ་གཟིགས། གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་པོར་མ་ཡིན། སེར་པོར་མ་ཡིན་དམར་པོར་མ་ཡིན། དཀར་པོར་མ་ཡིན། ཁ་དོག་ལེ་བརྒན་དུ་མ་ཡིན། ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ཏུ་མ་ཡིན། ཐུང་ངུར་མ་ཡིན། རིང་པོར་མ་ཡིན། ཟླུམ་པོར་མ་ཡིན། གྲུ་བཞིར་མ་ཡིན། སྣང་བར་མ་ཡིན། མུན་པར་མ་ཡིན། སྐྱེས་པར་མ་ཡིན། བུད་མེད་དུ་མ་ཡིན། མ་ནིང་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་སེམས་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་། མི་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་རིས་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་སེམས་དེ་ནི་མིག་ལ་མི་གནས། རྣ་བ་མ་ཡིན། སྣ་ལ་མ་ཡིན། ལྕེ་ལ་མ་ཡིན། ལུས་ལ་མ་ཡིན། ཡིད་ལ་མི་གནས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་དེ་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་དེ་ལྟར་ན་སེམས་དང་། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་། བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་ཅན། ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སྟེ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་དེ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆོས་གང་དང་གང་སྟོན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འདོད་པས་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསང་བ་པའི་བདག་པོ་ཅི་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རམ། ཁ་དོག་ཏུའམ། དབྱིབས་སུའམ། ཡུལ་དུའམ། གཟུགས་སུའམ། ཚོར་བར་རམ། འདུ་ཤེས་སུའམ། འདུ་བྱེད་དུའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་རམ། བདག་ཏུའམ། བདག་གིར་རམ། གཟུང་བར་རམ། འཛིན་པར་རམ། དག་པར་རམ། མ་དག་པར་རམ། ཁམས་སུའམ། སྐྱེ་མཆེད་དུའམ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གསང་བ་པའི་བདག་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་སྣང་བའི་སྒོ་ཆོས་སྣང་བའི་ཚུལ་དང་པོ་སྟེ། གང་ལ་གནས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་ཅིང་། དེ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། སྐད་དང་སྒྲ་དང་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པའི་གཟུངས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་འཁོར་
Chinese
什么是究竟？ 这样请问之后，世尊毗卢遮那佛对金刚手说：金刚手，好啊好啊！金刚手，你向我询问这个问题，真是太好了。因此，听着，好好地牢记在心，我将为你解说。 原因是菩提心。 根本是大悲心。 究竟是方便。 秘密主，什么是菩提？ 就是如实地完全了解自己的心，那就是无上正等觉。 秘密主，其中连一尘许的法也不存在，也无法指认。 那是什么缘故呢？ 因为菩提的体性是虚空，其中没有使之成菩提者，也没有任何成为菩提之物。 那是什么缘故呢？ 因为菩提没有体性。 秘密主，一切法也都是没有体性的，就像虚空的体性一样。 然后，金刚手又向世尊这样请问：世尊，从何处可以完全寻求到一切智智？ 通过什么可以现证圆满成佛？ 世尊开示说：秘密主，菩提和一切智智应当从自己的心中完全寻求。 那是什么缘故呢？ 因为心是自性清净的，它不在内，也不在外，在两者之间也无法指认。 秘密主，那个心，如来应供正等觉们没有见过，也不会见到，它不是蓝色的，不是黄色的，不是红色的，不是白色的，不是淡褐色的，不是水晶的颜色，不是短的，不是长的，不是圆的，不是方的，不是明亮的，不是黑暗的，不是男性的，不是女性的，也不是雌雄同体。 秘密主，那个心不是欲界的自性，不是色界的自性，也不是无色界的自性。 天和，龙和，夜叉和，乾闼婆和，阿修罗和，虚空ྡིང་和，人非人（མིའམ་ཅི，天人）和，大腹行（ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ，大蟒蛇）和，人和，非人的有情众生不是同类的自性。 秘密主，那个心不住于眼，不是耳，不是鼻，不是舌，不是身，不住于意。 那是因为什么呢？心是虚空的体性，因此远离一切分别和种种分别。那是因为什么呢？虚空的自性是什么，那就是心的自性。心的自性是什么，那就是菩提的自性。秘密主，这样心和，虚空界和，菩提这三者是无二的，是不可作二的。而且具有慈悲的根本，被方便波罗蜜多完全摄持。秘密主，因此以这种种名称，也像这样我 菩萨的眷属中，无论宣说何种法，都要理解为是为了使菩提心完全清净，以及为了完全了解心。秘密主，因此，凡是想要完全了解菩提的种姓之子或种姓之女，都应当完全了解自己的心。秘密主，如何才能完全了解自己的心呢？就像这样，在形相中，或颜色中，或形状中，或处所中，或色中，或受中，或想中，或行中，或识中，或我中，或我所中，或所取中，或能取中，或清净中，或不清净中，或界中，或处中，乃至一切形相中，即使完全寻觅也无法找到。秘密主，这就是菩萨的菩提心完全清净之门，名为法显现之门，是法显现的第一种方式。安住于此，菩萨们以微小的勤奋就能获得舍弃一切障碍的等持，获得此等持后，菩萨们将获得与一切佛陀同行的果位。也将获得五种神通，也将获得无量音声、语调和旋律的总持，以及随顺了知有情的心意，并且被一切如来加持和围绕
English
What is the ultimate? After asking this, the Bhagavan Vairochana said to Vajrapani: Vajrapani, well done, well done! Vajrapani, it is very good that you ask me this question. Therefore, listen and keep it well in mind, and I will explain it to you. The cause is the mind of enlightenment. The root is great compassion. The ultimate is skillful means. Secret Lord, what is enlightenment? It is to fully understand one's own mind as it is, and that is unsurpassed perfect enlightenment. Secret Lord, there is not even a particle of dharma in it, nor can it be pointed out. Why is that? Because the nature of enlightenment is like space, there is no one who makes it enlightenment, nor is there anything to be enlightened. Why is that? Because enlightenment has no nature. Secret Lord, all dharmas are also without nature, just like the nature of space. Then, Vajrapani again asked the Bhagavan: Bhagavan, from where can one fully seek omniscience? Through what can one realize perfect Buddhahood? The Bhagavan replied: Secret Lord, enlightenment and omniscience should be fully sought from one's own mind. Why is that? Because the mind is naturally completely pure, it is not inside, nor outside, nor can it be pointed out in between. Secret Lord, that mind has not been seen by the Tathagatas, Arhats, Perfect Buddhas, nor will it be seen, it is not blue, not yellow, not red, not white, not light brown, not the color of crystal, not short, not long, not round, not square, not bright, not dark, not male, not female, nor hermaphrodite. Secret Lord, that mind is not the nature of the desire realm, not the nature of the form realm, nor the nature of the formless realm. Gods and, nagas and, yakshas and, gandharvas and, asuras and, space
English
Ḍiṅ and, human or non-human (mī'am ci, deva) and, great belly crawler (lto 'phye chen po, great python) and, human and, non-human sentient beings are not of the same nature. Secret Lord, that mind does not abide in the eye, is not the ear, is not the nose, is not the tongue, is not the body, does not abide in the mind. Why is that? The mind is of the nature of space, therefore it is free from all concepts and all kinds of concepts. Why is that? Whatever is the nature of space, that is the nature of mind. Whatever is the nature of mind, that is the nature of enlightenment. Secret Lord, thus mind and, the realm of space and, enlightenment, these three are non-dual, they cannot be made into two. Moreover, it has the root of compassion, and is completely grasped by the perfection of skillful means. Secret Lord, therefore, even with these various names, like this I Whatever Dharma is taught in the retinue of the Bodhisattva, it should be understood that it is all for the purpose of completely purifying the mind of enlightenment and for completely understanding the mind. Secret Lord, therefore, a son or daughter of a lineage who wishes to fully understand enlightenment should fully understand their own mind. Secret Lord, how can one fully understand one's own mind? Like this, in form, or in color, or in shape, or in place, or in form, or in feeling, or in perception, or in formation, or in consciousness, or in self, or in what belongs to self, or in what is to be grasped, or in what grasps, or in purity, or in impurity, or in realm, or in source, even if one searches completely in all aspects, it cannot be found. Secret Lord, this is the gate of complete purification of the mind of enlightenment of the Bodhisattva, called the gate of the appearance of Dharma, it is the first way of the appearance of Dharma. By abiding in this, Bodhisattvas will obtain the samadhi of abandoning all obscurations with little effort, and having obtained this, Bodhisattvas will obtain the state of walking together with all Buddhas. They will also obtain the five superknowledges, and will also obtain the dharani of infinite sounds, tones and melodies, as well as following and knowing the minds of sentient beings, and being blessed and surrounded by all the Tathagatas.