Tibetan
་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལེགས་སོ་ཞེས་གསོལ་ནས། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྟར་ཉན་པ་དང་བཅོམ་ལྡ་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དད་པ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཡང་རབ་འབྱོར་མཚན་མ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། །རབ་འབྱོར་མཚན་མ་ལས་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་འདས་པ་དང་མའོངས་པ་དང་དད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས་རྗེད་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྡོའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་སྡོ་བར་བྱེད་ན། །རབ་འབྱོར་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པའམ་མ་འོངས་པའམ་དད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །གང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་དད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ། གང་དུས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྡོ་བ་དང་མཚན་མར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱན་བར་མི་ནུས་ཤིང་། །དེ་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཟབ་པོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རང་བཞིན་ཟབ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དབ་རབ་འབྱོར་རང་བཞིན་དབེན་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རང་བཞིན་ཟབ་བོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རང་བཞིན་དབེན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་དབེན་པ་ཉིད་དེ་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཞིན་དབེན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞེན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མ་བྱས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་དེ་དག་གང་ཡང་མེད་དོ། ། རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ་འདེ་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེན། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་ངོ་། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཆགས་པའི་མཐའ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་བོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ལགས་སམ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་སུ་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ལགས་སམ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་བགྱིས་པ་ལགས་སམ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་བྱས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དད་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཅི་ལྟར་སྤྱེད་པར་བགྱི། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ
Chinese
如是宣说。世尊说：“善哉！”。具寿善现听闻世尊之语后，世尊如是说：善现，于此，若有善男子或善女子，对如来、应供、正等觉之佛陀之相作意，善现，然相存在之时，则彼时即是执着。何以故？善现，由相则生执着。如是，则彼等过去、未来及现在之诸佛世尊之无漏之法，皆随喜之。如是随喜后，则将随喜之善根回向于无上正等菩提。善现，诸法之法性，非过去、非未来、非现在。何以故？非过去、非未来、非现在者，则决定从三时解脱。从三时解脱者，则不能回向、不能作相、不能作意。彼亦非见、非闻、非觉、非识所能知。善现请问：世尊，诸法之自性甚深。世尊说：善现，以空性之故。善现请问： 世尊，般若波罗蜜多之自性甚深。世尊说：善现，以自性清净之故，善现，以自性空性之故，般若波罗蜜多之自性甚深。善现请问：世尊，以般若波罗蜜多之自性空性之故，顶礼世尊般若波罗蜜多。世尊说：善现，一切法亦是自性空性，善现，一切法之自性空性者，即是般若波罗蜜多。何以故？善现，如是，一切法皆是如来、应供、正等觉之佛陀未曾造作而现证菩提。
English
Thus it was declared. The Blessed One said, "Well said!" The venerable Subhuti, having heard the words of the Blessed One, the Blessed One spoke thus: Subhuti, herein, if there is a son or daughter of good family who contemplates the form of the Tathagata, the Arhat, the Perfectly Awakened Buddha, Subhuti, as long as the form exists, then at that time there is attachment. Why is that? Subhuti, attachment arises from form. Thus, then, all the uncontaminated dharmas of those past, future, and present Buddhas, the Blessed Ones, are rejoiced in. Having thus rejoiced, then the roots of virtue of rejoicing are dedicated to the unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. Subhuti, the Dharma-nature of dharmas is neither past, nor future, nor present. Why is that? That which is neither past, nor future, nor present is definitely liberated from the three times. That which is liberated from the three times cannot be dedicated, cannot be made into a form, cannot be contemplated. It is also not known by seeing, hearing, feeling, or discriminating. Subhuti asked: Blessed One, the self-nature of dharmas is profound. The Blessed One said: Subhuti, because of emptiness. Subhuti asked: Blessed One, the Prajnaparamita is profound in self-nature. The Blessed One said: Subhuti, because of the purity of self-nature, Subhuti, because of the emptiness of self-nature, the Prajnaparamita is profound in self-nature. Subhuti asked: Blessed One, because of the emptiness of the self-nature of Prajnaparamita, I prostrate to the Blessed One Prajnaparamita. The Blessed One said: Subhuti, all dharmas are also emptiness of self-nature, Subhuti, that which is the emptiness of self-nature of all dharmas is the Prajnaparamita. Why is that? Subhuti, thus, all dharmas are manifestly awakened to enlightenment without being created by the Tathagata, the Arhat, the Perfectly Awakened Buddha.
Chinese
已说。 善现请问： 世尊，如此说来，如来、应供、正等觉没有完全证悟一切法吗？ 世尊说： 善现，如此，自性上那些法什么也没有。 凡是自性，那就是无自性，凡是自性，那就是自性，如此，因为一切法的体性不存在，所以体性是唯一的。 善现，如此说来，如来、应供、正等觉完全证悟了一切法。 那是为什么呢？ 善现，法的自性不是二元的，善现，一切法的自性是唯一的。 善现，一切法的自性是什么，那就是无自性，无自性是什么，那就是自性。 善现，如此，贪著的边际那些全部都已彻底断除。 善现请问： 世尊，般若波罗蜜多深奥吗？ 世尊说： 善现，因为虚空深奥，所以般若波罗蜜多深奥。 善现请问： 世尊，般若波罗蜜多难以证悟吗？ 世尊说： 善现，如此，没有任何人能完全证悟。 善现请问： 世尊，般若波罗蜜多是不可思议的吗？ 世尊说： 善现，如此，般若波罗蜜多不是心能了解的，不是心能证悟的。 善现请问： 世尊，般若波罗蜜多是没有造作的吗？ 世尊说： 善现，因为作者不可见，所以般若波罗蜜多是没有造作的。 善现请问： 世尊，如果那样，菩萨摩诃萨应如何行于般若波罗蜜多？ 世尊说： 善现，如果菩萨摩诃萨
English
It is said. Subhuti asked: World Honored One, in that case, has the Tathagata, the Arhat, the Perfectly Enlightened One, not fully realized all dharmas? The World Honored One said: Subhuti, thus, by nature, those dharmas do not exist at all. Whatever is nature is non-nature, whatever is nature is nature, thus, because the essence of all dharmas does not exist, the essence is unique. Subhuti, therefore, the Tathagata, the Arhat, the Perfectly Enlightened One, has fully realized all dharmas. Why is that? Subhuti, the nature of dharma is non-dual, Subhuti, the nature of all dharmas is solely one. Subhuti, whatever is the nature of all dharmas is non-nature, and whatever is non-nature is nature. Subhuti, thus, all those limits of attachment are completely abandoned. Subhuti asked: World Honored One, is the Prajnaparamita profound? The World Honored One said: Subhuti, because the sky is profound, the Prajnaparamita is profound. Subhuti asked: World Honored One, is the Prajnaparamita difficult to realize? The World Honored One said: Subhuti, thus, no one can fully realize it. Subhuti asked: World Honored One, is the Prajnaparamita inconceivable? The World Honored One said: Subhuti, thus, the Prajnaparamita is not to be known by the mind, not to be realized by the mind. Subhuti asked: World Honored One, is the Prajnaparamita unmade? The World Honored One said: Subhuti, because the maker is invisible, the Prajnaparamita is unmade. Subhuti asked: World Honored One, if so, how should a Bodhisattva Mahasattva practice the Prajnaparamita? The World Honored One said: Subhuti, if a Bodhisattva Mahasattva
Tibetan
་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་ལ་མ་ཡིན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མ་ཡི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་སྦྱོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་སྟོང་པའོ་ཞེས་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་ལ་མ་ཡིན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པའོ་སྙམ་དུ་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་མ་རྫོགས་པ་དང་རྫོགས་ པའོ་སྙམ་དུ་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པའམ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་ལ་མ་ཡིན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྫོགས་པའོ་སྙམ་དུ་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པའམ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཅི་སྲིད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དགན་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་བཤད་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ད
Chinese
如果行于般若波罗蜜多，不行于色，则行于般若波罗蜜多。同样，如果对于受非，想非，行诸非，如果对于识不运用，则行于般若波罗蜜多。如果对于色，不运用“无常”之说，则行于般若波罗蜜多。同样，对于受和想和行诸，如果对于识，不运用“无常”之说，则行于般若波罗蜜多。如果对于色，不运用“空性”之说，则行于般若波罗蜜多。同样，对于受非，想非，行诸非，如果对于识，不运用“是空性”之想，则行于般若波罗蜜多。如果对于色，不运用“不圆满”和“圆满”之想，则行于般若波罗蜜多。色的圆满非圆满，凡是圆满的，那不是色，如果对于此也不运用，则行于般若波罗蜜多。同样，对于受非，想非，行诸非，如果对于识，不运用“非圆满”和“圆满”之想，则行于般若波罗蜜多。识的圆满非圆满，凡是圆满的，那不是识，如果对于此也不运用，则行于般若波罗蜜多。 如是说已。具寿善现对薄伽梵如是说：“薄伽梵，因为如此，菩萨摩诃萨们，对于有贪著和无贪著，如是尽其所有地宣说，真是稀有啊！” 薄伽梵说：“善现，如果菩萨摩诃萨对于色，不运用‘有贪著’和‘无贪著’之想，则行于般若波罗蜜多。同样，对于受和想和行诸，如果对于识，不运用‘有贪著’和‘无贪著’之想，则行于般若波罗蜜多。善现，如果菩萨
English
If one practices the Perfection of Wisdom, if one does not practice form, then one practices the Perfection of Wisdom. Similarly, if not in feeling, not in perception, not in formations, if one does not apply to consciousness, then one practices the Perfection of Wisdom. If one does not apply the notion that form is impermanent, then one practices the Perfection of Wisdom. Similarly, with feeling, perception, and formations, if one does not apply the notion that consciousness is impermanent, then one practices the Perfection of Wisdom. If one does not apply the notion that form is empty, then one practices the Perfection of Wisdom. Similarly, not in feeling, not in perception, not in formations, if one does not apply the thought that consciousness is empty, then one practices the Perfection of Wisdom. If one does not apply the thought that form is incomplete or complete, then one practices the Perfection of Wisdom. Whatever is the completeness or incompleteness of form, that is not form; if one does not apply even that, then one practices the Perfection of Wisdom. Similarly, not in feeling, not in perception, not in formations, if one does not apply the thought that consciousness is incomplete or complete, then one practices the Perfection of Wisdom. Whatever is the completeness or incompleteness of consciousness, that is not consciousness; if one does not apply even that, then one practices the Perfection of Wisdom. Thus having spoken, the venerable Subhuti said to the Blessed One: "Blessed One, since it is so, it is amazing that Bodhisattva-Mahasattvas speak of attachment and non-attachment as much as possible!" The Blessed One said: "Subhuti, if a Bodhisattva-Mahasattva does not apply the thought of being attached or unattached to form, then he practices the Perfection of Wisdom. Similarly, with feeling, perception, and formations, if one does not apply the thought of being attached or unattached to consciousness, then one practices the Perfection of Wisdom. Subhuti, if a Bodhisattva