Tibetan
ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནམ། ཡང་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའམ། ཡང་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། ཡང་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། ཡང་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དམ། ཡང་ན་རང་བྱང་ཆུབའམ། ཡང་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབའམ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་གནས་སོ། །བསླབ་པ་གང་ལ་བསླབས་ཤིང་བསླབ་པ་གང་ལ་གནས་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། འདི་དག་གང་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བལྟས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཛིན་པའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཛིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཛིན་པ་ལས་དགྲོལ་སླ་བ་དག་གོ་སྙམ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་། ཐབས་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཛིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་དོ། །བྲལ་ནས་ཀྱང་ཆོས་དྲུག་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱེ་སེམས་ཅན་དག་སྦྱིན་པ་དག་བྱིན་ཅིག་དང་། ཁྱོད་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་མ་བྱེད་ཅིག །དེ་ལ་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུངས་ཤིག །བཟོད་པ་སྒྲུབས་ཤིག །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམས་ཤིག །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིག ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་སྒོམས་ཤིག ། དེ་དག་གིས་རློམ་སེམས་སུ་ཡང་མ་བྱེད་ཅིག །དེ་དག་ལ་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག །དེས་རློམ་སེམས་སུ་ཡང་མ་བྱེད་ཅིག །དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག །དེས་རློམ་སེམས་སུ་ཡང་མ་བྱེད་ཅིག །དེ་བཞིན་དུ་རང་བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་དག་གིས་རློམ་སེམས་སུ་ཡང་མ་བྱེད་ཅིག །དེ་དག་ལ་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་འདོམས་དེ་སྐད་རྗེས་སུ་སྟོན་ཅིང་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྤྱོད་དེ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་གིས་དེ་དག་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་དེ་དག་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དེ་དག་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་སོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དེ་དེ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དེ་དེ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་མི་ གནས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ལ་གང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡང་སྟོང་ཞིང་། རྣམ་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་འཐོབ་སྟེ་དེ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་འཐོབ་སྟེ་དེ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་འཐོབ་སྟེ་དེ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་དང་། དེ་གང་ལ་གནས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པར་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་མི་བྱ་བ་དག་གིས་དེ་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར
Chinese
菩提之支分法三十七，或者入流果，或者一来果，或者不来果，或者阿罗汉，或者独觉菩提，或者无上正等觉菩提，对于任何法都不执著。那是什么原因呢？就像这样，他见到一切法自性空，因为空性不执著于空性。如果空性也没有对境，更不用说执著于空性了。善现，因此菩萨摩诃萨安住于不执著一切法。在什么学处学习，安住于什么学处后，观察一切有情的行为呢？观察这些在做什么，就是执著于非有。见到那些行于执著非有的有情后，他也这样想：这些有情很容易从执著非有中解脱，这样想着，安住于般若波罗蜜多，以方便善巧使那些有情脱离执著非有。脱离后，也让他们进入六法，这样说：喂，有情们，行布施吧，你们不会失去享用的。也不要以那些享用而骄慢，因为那里面一点精华也没有。同样地，守护戒律吧！修安忍吧！同样地，精进吧！同样地，入于禅定吧！同样地，修习智慧吧！也不要以那些而骄慢，因为那些里面一点精华也没有。同样地，安住于入流果吧！也不要以此而骄慢。同样地，安住于阿罗汉的果位吧！也不要以此而骄慢。同样地，安住于独觉菩提吧！同样地，安住于无上正等觉菩提吧！同样地，安住于一切佛法吧！也不要以那些而骄慢。
English
Or the thirty-seven dharmas of the wings of enlightenment, or the fruit of stream-enterer, or the fruit of once-returner, or the fruit of non-returner, or the arhatship itself, or the self-enlightenment, or the unsurpassed perfect complete enlightenment, there is no attachment to any dharma. Why is that? Like this, he sees all dharmas as empty in their essence, because emptiness does not cling to emptiness. If emptiness has no object, what need is there to mention clinging to emptiness? Subhuti, thus the Bodhisattva Mahasattva abides without clinging to all dharmas. Having trained in what training and abiding in what training, he observes the conduct of all sentient beings. When he looks at what these are doing, it is clinging to what is not. Having seen those sentient beings who are engaged in clinging to what is not, he thinks to himself, "These sentient beings are easy to liberate from clinging to what is not." Thinking thus, he abides in the Perfection of Wisdom, and through skillful means, he separates those sentient beings from that clinging to what is not. Having separated them, he also causes them to enter into the six dharmas, saying, "O sentient beings, give alms, and you will not be separated from enjoyments. And do not be arrogant with those enjoyments, for there is no essence in them at all." Likewise, keep the precepts! Practice patience! Likewise, exert effort! Likewise, enter into the meditations! Likewise, cultivate wisdom! Do not be arrogant with those either, for there is no essence in them at all. Likewise, abide in the fruit of stream-enterer! Do not be arrogant with that either. Likewise, abide in the state of arhatship! Do not be arrogant with that either. Likewise, abide in self-enlightenment! Likewise, abide in unsurpassed perfect complete enlightenment! Likewise, abide in all the Buddha's dharmas! Do not be arrogant with those either.
Chinese
也不要执著。要显示那些没有丝毫实义。他如此教诫那些众生，如此随顺开示，并且行于菩提道，对于任何法都不执著。那是什么缘故呢？因为自性是空性，凭借什么而对它们执著呢？在何处对它们执著呢？对它们执著的那些自性是不存在的，因为对一切法都没有执著。如此菩萨摩诃萨行于圆满菩提道，不住于任何法，也就是以不住的方式而住。行于布施波罗蜜多，也不住于此。同样地，行于持戒波罗蜜多、忍辱波罗蜜多、精进波罗蜜多、禅定波罗蜜多和智慧波罗蜜多，也不住于此。他入于初禅，也不住于此。那是什么缘故呢？因为这样禅定自性是空，入定者也是空，以及任何行相的那些行相也是空的缘故。同样地，直到第四禅之间也应当比照。同样地，也入于慈、悲、喜、舍，也不住于那些。同样地，也入于四无色定、八解脱和九次第定，也不住于那些。同样地，也获得入流果，也不住于此。直到获得阿罗汉果，也不住于此。同样地，也获得独觉菩提，也不住于此。那是什么缘故呢？因为两种原因：那些果自性不存在，以及不以安住于其上为满足。他这样想：我不应以获得入流果者而安住于此。同样地，直到独觉佛的地位之间。
English
And do not be attached. It shows that those have no essence at all. He instructs those sentient beings in this way, shows them accordingly, and practices the path of enlightenment, not being attached to any dharma. Why is that? Because the nature is emptiness, by what would one be attached to them? Where would one be attached to them? The nature of those to which one is attached does not exist, because there is no attachment to all dharmas. Thus, a Bodhisattva Mahasattva practices the path of perfect enlightenment and does not abide in any dharma, that is, abides in a way of non-abiding. He practices the perfection of generosity and does not abide in it either. Similarly, he practices the perfection of morality, the perfection of patience, the perfection of diligence, the perfection of meditation, and the perfection of wisdom, and does not abide in them either. He enters the first dhyana and does not abide in it either. Why is that? Because in this way, meditation is empty in nature, and the one who enters into it is also empty, and those aspects, whatever aspects they are, are also empty. Similarly, it should be applied up to the fourth dhyana as well. Similarly, he also enters into loving-kindness, compassion, joy, and equanimity, and does not abide in those either. Similarly, he also enters into the four formless absorptions, the eight liberations, and the nine successive absorptions, and does not abide in those either. Similarly, he also attains the fruit of stream-entry and does not abide in it either. He attains up to the state of Arhatship and does not abide in it either. Similarly, he also attains self-enlightenment and does not abide in it either. Why is that? Because of two reasons: those fruits do not exist in their own nature, and one does not consider it sufficient to abide in them. He thinks like this: I should not abide in it by those who have attained the fruit of stream-entry. Similarly, up to the state of a solitary Buddha.
Tibetan
་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་མོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ཉིད་ལ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་གཏོགས་པར་ནམ་ཡང་སེམས་གང་ཡང་རུང་བ་མ་བསྐྱེད་དོ། །ས་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབའ་ཞིག་གོ །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ལུས་སམ་ངག་གམ། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གང་དང་གང་ གནོན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མི་སྐྱེད་དོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ལགས་ན། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལམ་སྐྱེས་པས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། ཅི་ལམ་མ་སྐྱེས་པས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། འོ་ན་ཅི་ལམ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ལགས། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ལགས་པས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ནི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་མི་འཐོབ་ལ། ལམ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་མི་འཐོབ་བོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལམ་ཡིན་ལ། ལམ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོལ་པ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལམ་ལགས་ལ། ལམ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ལགས་ན། དེའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པ་ཉིད་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོབས་བཅུ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་ཡང་དང་ཡང་བསྟན་པ་མཛད། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འ
Chinese
不应安住于此想。那是什么缘故呢？像这样他心中想：我 निश्चित无疑地将现证无上正等菩提。因为他心中想那些法就在这里。如此一来，菩萨摩诃萨从发起最初的心起，除了无上正等菩提之心外，任何心都不生起。从第一地到第十地也是如此，唯有无上正等菩提之心。善现，菩萨摩诃萨以不散乱的心，无论是身、语、意，以任何方式调伏，都是与菩提心相连的。安住于菩提心本身，不生起对菩提道的散乱。然后，具寿善现对世尊说道：尊者世尊，如果一切法都是不生的，尊者世尊，难道以道生而证得菩提吗？世尊说：善现，不是这样的。问：难道以道不生而证得菩提吗？世尊说：善现，不是这样的。问：那么，难道既非道生，亦非道不生而证得菩提吗？世尊说：善现，不是这样的。问：尊者世尊，那么以什么证得菩提呢？世尊说：善现，菩提既不能以道证得，也不能以非道证得。那是什么缘故呢？善现，菩提本身就是道，道本身就是菩提的缘故。问：尊者世尊，如果菩提本身就是道，道本身就是菩提，那么菩萨摩诃萨证得菩提本身，那又为何如来、应供、正等觉要反复宣说十力，以及十八不共佛法等呢？如是请问时，世尊
English
He should not dwell on this thought. What is the reason for this? It is because he thinks like this: 'I will definitely and without doubt awaken to the unexcelled, perfect, and complete enlightenment.' He thinks that those dharmas are present here. Thus, from the moment a Bodhisattva Mahasattva generates the first thought, he never generates any thought other than the thought of unexcelled, perfect, and complete enlightenment. From the first ground up to the tenth ground, it is the same; it is solely the thought of unexcelled, perfect, and complete enlightenment. Subhuti, whatever a Bodhisattva Mahasattva subdues with an undistracted mind, whether through body, speech, or mind, is always in conjunction with the thought of enlightenment. Abiding in that very thought of enlightenment, he does not generate distraction from the path to enlightenment. Then, the venerable Subhuti said to the Blessed One: 'Venerable Blessed One, if all dharmas are unborn, then, venerable Blessed One, is enlightenment attained by the arising of the path?' The Blessed One replied: 'Subhuti, it is not so.' He asked: 'Is enlightenment attained by the non-arising of the path?' The Blessed One replied: 'Subhuti, it is not so.' He asked: 'Then, is enlightenment attained by neither the arising nor the non-arising of the path?' The Blessed One replied: 'Subhuti, it is not so.' He asked: 'Venerable Blessed One, then by what is enlightenment attained?' The Blessed One replied: 'Subhuti, enlightenment is attained neither by the path nor by the non-path. What is the reason for this? Subhuti, enlightenment itself is the path, and the path itself is enlightenment.' He asked: 'Venerable Blessed One, if enlightenment itself is the path, and the path itself is enlightenment, then since the Bodhisattva Mahasattva attains that enlightenment itself, why do the Tathagata, Arhat, Perfectly and Completely Awakened One, repeatedly teach the ten powers and the eighteen unshared qualities of a Buddha?' When he had spoken thus, the Blessed One