Tibetan
སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ལེའུ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ལེའུ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་གང་ལ་གནས་ནས། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལགས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་ པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་གང་ལ་བསླབས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པར་མི་བྱ་བའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་སྙམ་མམ། རབ་འབྱོར་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པར་མི་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་བསླབས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གང་འཇིག་རྟེན་པའམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའམ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའམ། ཟག་པ་མ་མཆིས་པའམ། འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་སམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་སམ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཆོས་སམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ཆོས་སམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཆོས་སམ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཆོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སམ། ཡ
Chinese
第三十二，现证菩提品。 第三十二，现证菩提品。 此后，具寿善现向薄伽梵如是禀告说：尊者薄伽梵，如果不再退转的菩萨摩诃萨，安住于具有如是功德之法，以何种道路之相，能迅速现证无上正等菩提而成佛？诸佛薄伽梵之菩提为何？薄伽梵告曰：善现，六波罗蜜多是菩萨摩诃萨之道。菩提分法三十七，三解脱门，十四空性，八解脱，九次第住等至，如来十力，四无畏，十八不共佛法之间，是菩萨摩诃萨之道。善现，虽是如此，然一切法亦是菩萨摩诃萨之道。善现，汝意云何？为了现证无上正等菩提而应学，菩萨摩诃萨有不应学之法吗？善现，菩萨摩诃萨没有不应学之法。何以故？菩萨摩诃萨若不学一切法，则不能获得一切相智之故。如是说已，具寿善现向薄伽梵如是禀告说：尊者薄伽梵，如果一切法自性空，如是，无论是何种世间法，或出世间法，或有漏法，或无漏法，或有为法，或无为法，或异生之法，或入流之法，或一来之法，或不来之法，或阿罗汉之法，或独觉之法，或
English
Chapter Thirty-two: Manifest Enlightenment Chapter Thirty-two: Manifest Enlightenment Then, the venerable Subhuti said to the Blessed One: "Venerable Blessed One, if a Bodhisattva-Mahasattva who is irreversible, abiding in such qualities of virtue, by what path aspect will he quickly manifest unexcelled, perfect enlightenment and become a Buddha? What is the enlightenment of the Buddhas, the Blessed Ones?" The Blessed One said: "Subhuti, the six perfections are the path of the Bodhisattva-Mahasattva. The thirty-seven factors of enlightenment, the three doors of liberation, the fourteen emptinesses, the eight liberations, the nine successive abidings in meditative absorption, the ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, and the eighteen unshared qualities of a Buddha are the path of the Bodhisattva-Mahasattva. Subhuti, although it is so, all dharmas are also the path of the Bodhisattva-Mahasattva. Subhuti, what do you think? Is there any dharma that a Bodhisattva-Mahasattva should not learn in order to manifest unexcelled, perfect enlightenment? Subhuti, there is no dharma that a Bodhisattva-Mahasattva should not learn. Why is that? Because if a Bodhisattva-Mahasattva does not learn all dharmas, he will not be able to attain omniscience." When this was said, the venerable Subhuti said to the Blessed One: "Venerable Blessed One, if all dharmas are empty of inherent existence, then, whether it is any worldly dharma, or supramundane dharma, or defiled dharma, or undefiled dharma, or conditioned dharma, or unconditioned dharma, or the dharma of ordinary beings, or the dharma of stream-enterers, or the dharma of once-returners, or the dharma of non-returners, or the dharma of Arhats, or the dharma of solitary Buddhas, or
Tibetan
ང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བགྱི་བར་འདི་ནས་སམ། འདིས་སམ། འདི་ཞེས་རིག་པར་བགྱི་བ་གང་ལ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱིད་ ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཞིག་ན། རབ་འབྱོར་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གང་འཇིག་རྟེན་པའམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའམ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་འདི་ནས་སམ་འདིས་སམ། འདི་ཞེས་རིག་པར་བྱ་བ་གང་ལ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱེད་ཅེས་ཟེར་བ་ནི། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རབ་འབྱོར་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མི་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གང་ལ་སློབ་པས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་འདི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་གཏོགས་པར་འདི་ལ་ཆོས་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། འདིར་བདག་གིས་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟགས་ནས་ཆོས་གང་ཡང་མ་དམིགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱ་སྙམ་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་ད་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྟོག་ན། ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གམ། ཡང་ན་བྱང་
Chinese
我等同于圆满正等觉之法，从此，以此，以彼认知，菩萨摩诃萨如何对诸法进行区分呢？世尊开示道：善现，正是这样，如你所说，一切法自性皆空。善现，如果一切法不是空性，菩萨摩诃萨就无法现证无上圆满正等觉。善现，正因为一切法自性为空，所以菩萨摩诃萨才能现证无上圆满正等觉。善现，如果有人这样说：如果一切法自性为空，那么，无论是世间法，还是出世间法，乃至圆满正等觉之法，从此，以此，以彼认知，菩萨摩诃萨如何对诸法进行区分呢？善现，如果众生们能够这样了知一切法自性为空，那么菩萨摩诃萨学习一切法后，就无法获得一切智智。善现，正因为众生们不能了知一切法为空性，所以菩萨摩诃萨学习一切法后，现证无上圆满正等觉，成佛后，对法进行分类，并为众生宣说。善现，菩萨摩诃萨修学菩萨道之初，应当这样观察：除了执着之外，此中没有任何法是自性可缘的。如果我在此观察诸法的自性，却无法缘到任何法，那么我为何要对诸法产生执着呢？应当这样观察。善现，现在菩萨摩诃萨如果思维法的自性，要么是六波罗蜜多，要么是菩
English
How do Bodhisattva-Mahasattvas differentiate among dharmas when it comes to recognizing the Dharma of the perfectly complete Buddha as 'from this,' 'by this,' or 'this'? The Blessed One said: 'Subhuti, it is just so. It is just as you have said. All dharmas are empty of intrinsic nature. Subhuti, if all dharmas were not empty, then Bodhisattva-Mahasattvas would not fully awaken to unsurpassed, perfectly complete enlightenment. Subhuti, because all dharmas are empty of intrinsic nature, Bodhisattva-Mahasattvas fully awaken to unsurpassed, perfectly complete enlightenment. Subhuti, if someone were to say, "If all dharmas are empty of intrinsic nature, then how do Bodhisattva-Mahasattvas differentiate among dharmas, whether mundane dharmas, supramundane dharmas, or even the Dharma of the perfectly complete Buddha, when it comes to recognizing them as 'from this,' 'by this,' or 'this'?" Subhuti, if those beings were to understand that all dharmas are empty of intrinsic nature, then Bodhisattva-Mahasattvas would not be able to attain omniscience after studying all dharmas. Subhuti, because those beings do not understand that all dharmas are empty, Bodhisattva-Mahasattvas, after studying all dharmas, fully awaken to unsurpassed, perfectly complete enlightenment. After becoming Buddhas, they classify the dharmas and teach the Dharma to sentient beings. Subhuti, a Bodhisattva-Mahasattva who is training on the Bodhisattva path should first examine this: Apart from attachment, there is no dharma here that is intrinsically objective. If I examine the intrinsic nature of dharmas here and do not find any dharma to be objective, then why should I be attached to dharmas? One should examine in this way. Subhuti, now, if a Bodhisattva-Mahasattva contemplates the intrinsic nature of dharmas, it is either the six perfections or the Bodh'