Tibetan
་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་། གང་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། དེ་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །དེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ལ། གང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡང་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པ་གང་དག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དང་དེ་བཞིན་དུ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་དག་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་མི་གནས་སོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་མི་གནས་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མི་གནས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་དེ་དག་ལ་གང་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་བདག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ། །བདག་གིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དག་ཐོབ་པར་མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བདག་གིས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་
Chinese
大勇识菩萨行菩提道时，于任何亦不住，不住彼住之方式，行布施波罗蜜多亦不住彼。行持戒波罗蜜多亦不住彼。行忍辱波罗蜜多亦不住彼。行精进波罗蜜多亦不住彼。行静虑波罗蜜多亦不住彼。行般若波罗蜜多亦不住彼。彼入于初禅亦不住彼。彼为何不住耶？如是初禅以静虑之自性空，入定者亦空，以任何之相入定之相亦空之故。如是二禅与三禅与四禅之间，如是慈与悲与喜与舍与无色定之间，与八解脱与渐次住定九，得入流果亦不住彼。得一来果亦不住彼。得不来果亦不住彼。得阿罗汉亦不住彼。得独觉地亦不住彼。善现请问：世尊，为何不住耶？佛告善现：以二相不住，何为二耶？于彼等果，何所住与，以何所住与，何所住之自性无，乃至无上正等觉现证菩提，不以此为足，我不应得入流果，我得入流果后亦不住彼。我不应得独觉地之间，我得独觉地亦不住彼。彼为何耶？如是，我自发最初心后，无上亦
English
When a great courageous Bodhisattva practices the path of enlightenment, he does not abide in anything. He does not abide in that way of non-abiding, and even when practicing the perfection of generosity, he does not abide in it. He does not abide in the perfection of morality. He does not abide in the perfection of patience. He does not abide in the perfection of diligence. He does not abide in the perfection of meditation. He does not abide in the perfection of wisdom. He enters the first dhyana, but he does not abide in it. Why is that? Because the first dhyana is empty by its very nature of meditation, and the one who enters into it is also empty, and the aspects by which one enters into it are also empty. Similarly, the second dhyana, the third dhyana, and up to the fourth dhyana, and similarly, loving-kindness, compassion, joy, equanimity, and up to the formless attainments, and the eight liberations, and the nine progressive abidings, even if one attains the fruit of stream-entry, one does not abide in it. Even if one attains the fruit of once-returner, one does not abide in it. Even if one attains the fruit of non-returner, one does not abide in it. Even if one attains the state of Arhat, one does not abide in it. Even if one attains the state of Pratyekabuddha, one does not abide in it. Subhuti asked: Blessed One, why does one not abide? The Buddha replied: Subhuti, one does not abide in two ways. What are the two? In those fruits, what is to be abided in, by what is to be abided in, and the nature of what is to be abided in is non-existent. And not being content with just that, up to the complete and perfect enlightenment of unsurpassed perfect enlightenment, it is not that I should not attain the fruit of stream-entry, but even after I have attained the fruit of stream-entry, I should not abide in it. It is not that I should not attain up to the state of Pratyekabuddha, but even if I attain the state of Pratyekabuddha, I should not abide in it. Why is that? Because, since I first generated the mind, unsurpassed also
Tibetan
དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་གཞན་མ་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་གཞན་མ་བསྐྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ས་བཅུའི་བར་དུ་ཡང་སེམས་རྣམ་ པར་གཡེང་བ་མེད་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་གཞན་འགའ་ཡང་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་ཇི་ཙམ་དུ་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྟུལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་གནས་ཤིང་ཡིད་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྐྱེད་པར་བགྱིད་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་དག་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དེ་ནི་གནས་པ་མ་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དེ་ནི་གནས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གང་དག་གིས་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དེ་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ལམ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་ སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།
Chinese
因为想着除了圆满正等觉之外，不再生起其他的念头。那是因为什么呢？就像这样，菩萨摩诃萨从最初发心之后，除了无上圆满正等觉之外，不再生起其他的念头。同样地，菩萨从进入无过失的境界开始，直到十地之间，也没有心识散乱的情况，除了无上圆满正等觉之外，没有生起任何其他的念头。善现，菩萨摩诃萨无论以身语意做出多少粗重的行为，也不是与菩提心相异的，菩萨摩诃萨安住在菩提心中，心不散乱地修习菩提之道。之后，具寿善现向薄伽梵如此禀告道：薄伽梵，如果一切法都没有生起，那么薄伽梵，菩萨摩诃萨要如何修习菩提之道呢？如此禀告之后，薄伽梵对具寿善现如此说道：善现，正是如此，正是如此。善现，一切法都是不生的，那又是怎样的呢？对于那些不显现积聚的事物来说，一切法就是不生的。如此说道之后，具寿善现向薄伽梵如此禀告道：薄伽梵，如来们出现也好，如来们不出现也好，诸法的法性住立，难道不是住立的吗？世尊回答说：善现，正是如此，正是如此。如来们出现也好，如来们不出现也好，诸法的法性住立，那确实是住立的。但是，对于那些不了解法性住立的人们，菩萨摩诃萨修习菩提之道，并且通过那条道路使众生从轮回中完全解脱。之后，具寿善现向薄伽梵如此禀告道：
English
Because of thinking that one does not generate any other thoughts except for perfect and complete enlightenment. Why is that? Like this, from the time a Bodhisattva Mahasattva generates the first thought, he does not generate any other thoughts except for unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. Similarly, from the time a Bodhisattva enters the faultless state until the ten bhumis, there is no mental wandering, and he does not generate any other thoughts except for unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. Subhuti, no matter how much a Bodhisattva Mahasattva engages in coarse actions with body, speech, and mind, it is not different from the mind of enlightenment. A Bodhisattva Mahasattva abides in the mind of enlightenment and cultivates the path of enlightenment without mental wandering. Then, the Venerable Subhuti said to the Blessed One: Blessed One, if all dharmas are unborn, then how does a Bodhisattva Mahasattva cultivate the path of enlightenment? After he said this, the Blessed One said to the Venerable Subhuti: Subhuti, it is so, it is so. Subhuti, all dharmas are unborn. How is that? For those who do not manifestly accumulate, all dharmas are unborn. After he said this, the Venerable Subhuti said to the Blessed One: Blessed One, whether the Tathagatas appear or do not appear, is the abiding nature of dharmas not abiding? The Blessed One replied: Subhuti, it is so, it is so. Whether the Tathagatas appear or do not appear, the abiding nature of dharmas is indeed abiding. However, for those who do not understand the abiding nature of dharmas, a Bodhisattva Mahasattva cultivates the path of enlightenment, and through that path, he completely liberates beings from samsara. Then, the Venerable Subhuti said to the Blessed One:
Tibetan
།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་སྐྱེས་ཀྱང་སྐྱེས་ལ། མ་སྐྱེས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ལགས། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ལགས་པར་གྱུར་པའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ནི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་མི་འཐོབ་ལ། ལམ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་ལམ་མོ། །ལམ་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་ལམ་ལགས་ལ། ལམ་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ལགས་ན། འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ལགས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལགས་སམ། འོ་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལགས་སོ། །ཞེས་ཀྱང་ཅིའི་སླད་དུ་བསྟན་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་ དུ་སེམས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་སྙམ་འམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ལགས་ལ། བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལགས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ་འོ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ལགས་པའམ། གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་ལགས་སམ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེ
Chinese
世尊，以已生之路能获得菩提吗？ 答：那是不行的。 问：世尊，那么以未生之路能获得菩提吗？ 答：那是不行的。 问：世尊，那么以既已生又未生之路能获得菩提吗？ 答：那是不行的。 问：世尊，那么既非已生又非未生之路能获得菩提吗？ 答：那是不行的。 问：世尊，那么如何才能获得菩提呢？ 如此请问之后，世尊对具寿善现如此说道： 善现，菩提既不能以道获得，也不能以非道获得，因为菩提本身就是道，道本身就是菩提。 如此说道之后，具寿善现对世尊如此请问： 世尊，如果菩提本身就是道，道本身就是菩提，那么菩萨摩诃萨岂不是不能获得菩提了吗？ 那么，为何还要宣说以大丈夫的三十二相、如来的十力、四无畏、四无碍解、四无量、四无色定，乃至十八不共佛法，如来是阿罗汉、正等觉呢？ 如此请问之后，世尊对具寿善现如此说道： 善现，你意下如何？ 佛陀认为能获得菩提吗？ 答：世尊，不是的，因为佛陀本身就是菩提，菩提本身就是佛陀，所以佛陀不能获得菩提。 答：善现，你之所以说“那么，菩萨摩诃萨能获得菩提吗？岂不是不能获得吗？” 善现，对于此，菩萨
English
Venerable One, will enlightenment be attained by the path of what has come into being? He replied: That is not so. He asked: Venerable One, then will enlightenment be attained by the path of what has not come into being? He replied: That is not so. He asked: Venerable One, then will enlightenment be attained by the path of what has both come into being and not come into being? He replied: That is not so. He asked: Venerable One, then will enlightenment be attained by the path of what is neither come into being nor not come into being? He replied: That is not so. He asked: Venerable One, then how will enlightenment be attained? After he had asked this, the Venerable One said this to the venerable Subhuti: Subhuti, enlightenment is not attained by the path, nor is it not by the path, for enlightenment itself is the path, and the path itself is enlightenment. After he had said this, the venerable Subhuti said this to the Venerable One: Venerable One, if enlightenment itself is the path, and the path itself is enlightenment, then will not the Bodhisattva Mahasattva attain enlightenment? Then why is it taught that the Thus-Gone One, the Foe-Destroyer, the Perfectly Awakened One, is endowed with the thirty-two marks of a great man, the ten powers of the Thus-Gone One, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, the four immeasurables, the four formless absorptions, and up to the eighteen unshared qualities of a Buddha? After he had asked this, the Venerable One said this to the venerable Subhuti: Subhuti, what do you think? Does a Buddha think to attain enlightenment? He replied: Venerable One, that is not so, for the Buddha himself is enlightenment, and enlightenment itself is the Buddha, so the Buddha does not attain enlightenment. He replied: Subhuti, whatever you say, "Then, will the Bodhisattva Mahasattva attain enlightenment? Will it not be one?" Subhuti, for this, the Bodhisattva