Tibetan
ད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དག་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དག་ལ་བཀོད། ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད། ཁ་ཅིག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དག་ལ་བཀོད་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྤྲུལ་པ་དེས་ཆོས་གང་ཡང་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ཡོད་སྙམ་འམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ། མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལ་འགོད་པ་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དག་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་དུ་དམིགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་གང་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མི་གནས་ལ། རང་གི་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མི་གནས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའམ། རང་གི་དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དམིགས་སུ་མེད་དེ། གང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ནི་གང་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྒོམ་སྟེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། རྟོགས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་། ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལས་ཀྱང་མི་འདའ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་འདའ་བ་མེད་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་འདའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་གང་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ། བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་པ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འདའ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་ཡང་འདའ་བ་མ་མཆིས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཅི་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་གཞན། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་གཞན། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་གཞན་ཞིག་ལགས་སམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཞན་ལ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཞན་པ་ཞིག་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང
Chinese
对于那些现在的等持，有些安立在近念处，有些安立在圣八支道之间，有些安立在遍知一切种智之间，有些安立在入流果，有些安立在菩提之间。 善现，你对此怎么想？你认为那个化身会使任何法增长吗？ 回答说：世尊，不会的。 佛告善现：善现，菩萨摩诃萨如何行般若波罗蜜多，为有情说法，以不系缚不解脱的方式，使他们从颠倒中解脱，并使他们安立于如实之处，应当如是了知。 这是什么缘故呢？ 善现，例如色是不系缚不解脱的，受、想、行和识也是不系缚不解脱的。色的不系缚不解脱性，那不是色。受、想、行和识的不系缚不解脱性，那也不是识。有为法和无为法之间的不系缚不解脱性，那也不是有为法和无为法。 这是什么缘故呢？ 善现，例如色和识之间，以及有为法和无为法之间的诸法，都是极其清净的缘故。 善现，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多，为有情说法，但也不执着于有情。 菩萨摩诃萨以不住着一切法的方式安住，也就是不住着于名为色空的体性，不住着于直至识空的体性，不住着于有为法和无为法之间的诸法空的体性而安住。有为法和无为法，在任何地方也没有安住。 这是什么缘故呢？ 因为，对于它们来说，没有任何可以安住的自性。
English
For those present samādhis, some are established in the close mindfulness, some are established between the noble eightfold path, some are established between the omniscience itself, some are established in the fruit of stream-enterer, some are established between the bodhi. Subhūti, what do you think about this? Do you think that the emanation will cause any dharma to increase? He replied: Bhagavan, it is not so. The Buddha said: Subhūti, how does a Bodhisattva-Mahāsattva practice the Perfection of Wisdom, teach the Dharma to sentient beings, and liberate them from perversions in a way that is neither bound nor liberated, and establish them in the reality as it is, should be understood in this way. What is the reason for this? Subhūti, for example, form is neither bound nor liberated, and so are feeling, perception, volition, and consciousness. The nature of form that is neither bound nor liberated is not form. The nature of feeling, perception, volition, and consciousness that is neither bound nor liberated is also not consciousness. The nature of being neither bound nor liberated between conditioned and unconditioned dharmas is also not conditioned and unconditioned dharmas. What is the reason for this? Subhūti, for example, the dharmas between form and consciousness, and between conditioned and unconditioned dharmas, are extremely pure. Subhūti, a Bodhisattva-Mahāsattva practices the Perfection of Wisdom, teaches the Dharma to sentient beings, but also does not cling to sentient beings. A Bodhisattva-Mahāsattva abides in a way that does not cling to all dharmas, that is, he abides without clinging to the nature called emptiness of form, without clinging to the nature of emptiness up to consciousness, and abides without clinging to the nature of emptiness of the dharmas between conditioned and unconditioned dharmas. Conditioned and unconditioned dharmas do not abide anywhere either. What is the reason for this? Because, for them, there is no inherent nature in which they can abide.
Chinese
因为无有之故，无有之事物也不安住于无有之中，自己的事物也不安住于无有之中，他人的事物也不安住于无有或者自己的事物之中。那是因为什么呢？ 善现，就像这样，那些全部都是无所缘的，凡是无所缘的，就不会安住于任何事物之中。善现，这样一来，菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多，就应当观修那些法全部为空性。善现，菩萨摩诃萨那样行于般若波罗蜜多，就不是对诸佛薄伽梵们、菩萨们、独觉们、声闻们以及一切圣者们作了损害。那是因为什么呢？ 善现，就像这样，诸佛薄伽梵们、菩萨们、独觉们、声闻们也证悟了诸法的法性，证悟之后也为众生们宣说佛法，并且也不超离诸法的法性，法界也是不可超离的，真如和真实边际也是不可超离的缘故。那是因为什么呢？ 善现，就像这样，因为在那些之中没有可以超离的自性之故。 《八千颂般若波罗蜜多》，第五十二品。 如是宣说之后，具寿善现对薄伽梵如是禀白道： 世尊，如果法界没有超离，真如和真实边际也没有超离，世尊，那么是否色也与法界不同，真如也不同，真实边际也不同呢？识也不同吗？有为法和无为法，世间法和出世间法，有漏法和无漏法也都是不同的吗？ 世尊开示道： 善现，不是那样的，色也并非不同，法界也并非不同。真如也并非不同，真实边际也
English
Because of non-existence, non-existent things do not abide in non-existence, one's own things do not abide in non-existence, and others' things do not abide in non-existence or one's own things. Why is that? Subhuti, like this, all of those are without object, and whatever is without object will not abide in anything. Subhuti, in this way, a Bodhisattva-Mahasattva who practices the Perfection of Wisdom should meditate on all those dharmas as emptiness. Subhuti, when a Bodhisattva-Mahasattva practices the Perfection of Wisdom in that way, it is not harming the Buddhas, the Bhagavat, the Bodhisattvas, the Pratyekabuddhas, the Shravakas, and all the Aryas. Why is that? Subhuti, like this, the Buddhas, the Bhagavat, the Bodhisattvas, the Pratyekabuddhas, and the Shravakas also realize the Dharma-nature of all dharmas, and after realizing it, they also teach the Dharma to sentient beings, and they do not transcend the Dharma-nature of all dharmas. The Dharma-dhatu is also untranscendable, and Suchness and the Ultimate Reality are also untranscendable. Why is that? Subhuti, like this, because there is no nature in those that can be transcended. The Eight Thousand Verse Perfection of Wisdom, Chapter Fifty-Two. After this was said, the Venerable Subhuti said to the Bhagavan: "Bhagavan, if the Dharma-dhatu is not transcended, and Suchness and the Ultimate Reality are not transcended, then, Bhagavan, is form different from the Dharma-dhatu, is Suchness different, is the Ultimate Reality different? Is consciousness also different? Are conditioned and unconditioned dharmas, mundane and supramundane, defiled and undefiled dharmas also different?" The Bhagavan said: "Subhuti, it is not like that. Form is not different, and the Dharma-dhatu is not different. Suchness is not different, and the Ultimate Reality is
Tibetan
་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ལགས་ཤིང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་གཞན་མ་ལགས་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་གཞན་མ་ལགས། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ཡང་གཞན་མ་ལགས། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བར་ཡང་གཞན་མ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ནག་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནག་པོ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ལགས་ སོ་ཞེས་བགྱི་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་པོ་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལགས་སོ་ཞེས་བགྱི་བ་དང་། དཀར་གནག་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་གནག་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འདྲེན་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བགྱི་བ་དང་། མི་གནག་ཅིང་དཀར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་གནག་ཅིང་། དཀར་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལགས་སོ་ཞེས་བགྱི་བར་རྣམ་པར་དགོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་བསྙད་དུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དགོད་པ་མཆིས་ཀྱི། དོན་དམ་པར་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་
Chinese
不是其他的。识也同样不是其他的，一切法之间也不是其他的。法界也不是其他的，真如和，真实的边际也不是其他的。这样说之后，具寿善现对世尊这样禀告说：世尊，如果色也不是其他的，法界也不是其他的，乃至识也不是其他的。有为法和无为法等一切法之间也不是其他的。同样，乃至法界之间也不是其他的，世尊，那么，黑法的异熟黑色是众生地狱，和畜生之处，以及阎罗王的世界。白法的异熟白色是天和人。黑白法的异熟黑白是引来安乐和痛苦。非黑非白之法的异熟非黑非白是入流果，和一来果，以及不来果，和阿罗汉，独觉，以及无上正等觉。那么如何进行分别呢？这样禀告之后，世尊对具寿善现这样说道：善现，只是依于世俗谛，才显示了果的分别，在胜义谛中，不能显示果的分别。那是什么原因呢？例如，名和色是无生，和无灭，以及无有染污，和无有清净的缘故。此法是无分别且不可言说的，那是超越边际的空性，和无始无终的空性。这样说之后，具寿善现对世尊这样禀告说：世尊，如果依于世俗谛，才有果的分别，而在胜义谛中没有的话，世尊，那么
English
It is not other. Consciousness is also not other, and the interval between all dharmas is also not other. The element of dharma is also not other, and suchness and the ultimate limit are also not other. When this was said, the venerable Subhuti said this to the Blessed One: Blessed One, if form is not other, and the element of dharma is not other, and even the interval of consciousness is not other. Even the interval between conditioned and unconditioned dharmas is not other. Likewise, even the interval of the element of dharma is not other, Blessed One, then the black maturation of black dharmas is the hell of sentient beings, and the place of birth of animals, and the world of Yama. The white maturation of white dharmas is gods and humans. The black and white maturation of black and white dharmas is what brings happiness and suffering. The maturation of dharmas that are neither black nor white is the fruit of stream-enterer, and the fruit of once-returner, and the fruit of non-returner, and the state of arhat, solitary enlightenment, and unsurpassed perfect and complete enlightenment. How can there be a distinction? When this was said, the Blessed One said this to the venerable Subhuti: Subhuti, it is only by relying on conventional truth that the distinction of fruits is shown, but in ultimate truth, the distinction of fruits cannot be shown. Why is that? It is like this: name and form are without birth, and without cessation, and without complete defilement, and without complete purification. That dharma is without conceptualization and unspeakable, it is emptiness that transcends limits, and emptiness that is without beginning and end. When this was said, the venerable Subhuti said this to the Blessed One: Blessed One, if there is a distinction of fruits by relying on conventional truth, but there is none in ultimate truth, Blessed One, then