Tibetan
་ལ་བརྟེན་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ལགས་ན། ཇི་ལྟར་དབེན་པས་དབེན་པ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ། །ལེགས་སོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་རྣམས་དང་། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ དབེན་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཤིན་དུ་དབེན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། འཕགས་པ
Chinese
依赖于此，菩萨摩诃萨将证得无上正等觉。既然无上正等觉也极其寂静，如何以寂静证得寂静？世尊开示说：善哉！善哉！善现，正是这样，正是这样。善现，般若波罗蜜多极其寂静，禅定波罗蜜多、精进波罗蜜多、忍辱波罗蜜多、持戒波罗蜜多、布施波罗蜜多也极其寂静。内空性极其寂静，无事物自性空性之间也极其寂静。四念住、四正断、四神足、五根、五力、七菩提分、八圣道分也极其寂静。四圣谛、四禅定、四无量、四无色定也极其寂静。八解脱、次第止住定、空性、无相、无愿也极其寂静。六神通、禅定、陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、佛之不共法也极其寂静。乃至一切种智也极其寂静。善现，如何般若波罗蜜多极其寂静，禅定波罗蜜多、精进波罗蜜多、忍辱波罗蜜多、持戒波罗蜜多、布施波罗蜜多极其寂静，内空性极其寂静，无事物自性空性之间极其寂静，四念住极其寂静，圣
English
Relying on this, the Bodhisattva Mahasattva will awaken to the unexcelled, perfect, and complete enlightenment. Since the unexcelled, perfect, and complete enlightenment is also extremely secluded, how can one awaken to seclusion through seclusion? The Blessed One declared: "Excellent, Subhuti! Excellent! Subhuti, it is just so, it is just so. Subhuti, the Perfection of Wisdom is extremely secluded. The Perfection of Meditation, the Perfection of Diligence, the Perfection of Patience, the Perfection of Discipline, and the Perfection of Generosity are also extremely secluded. Inner emptiness is extremely secluded, and the emptiness of the nature of non-things is extremely secluded. The four mindfulnesses, the four perfect abandonments, the four legs of magical power, the faculties, the powers, the branches of enlightenment, and the eightfold noble path are extremely secluded. The four noble truths, the meditations, the immeasurables, and the formless absorptions are extremely secluded. The liberations, the successive abidings of absorption, emptiness, signlessness, and wishlessness are extremely secluded. The superknowledges, the samadhis, the doors of dharani, the powers of the Thus-Gone One, the fearlessnesses, the distinct perfect knowledges, great love, great compassion, and the unmixed qualities of the Buddhas are extremely secluded. Even the all-knowingness is extremely secluded. Subhuti, how is the Perfection of Wisdom extremely secluded, the Perfection of Meditation, the Perfection of Diligence, the Perfection of Patience, the Perfection of Discipline, and the Perfection of Generosity extremely secluded, inner emptiness extremely secluded, the emptiness of the nature of non-things extremely secluded, the four mindfulnesses extremely secluded, the noble
Tibetan
འི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་དུ་དབེན་པར་མ་གྱུར། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར་ན། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཤིན་དུ་དབེན་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས
Chinese
直至圣道八支之间极度寂静，以及直至一切种智之间极度寂静一样。无上正等觉现证圆满成佛也极度寂静。 善现，如果般若波罗蜜多没有成为极度寂静，禅定波罗蜜多和精进波罗蜜多和安忍波罗蜜多和戒律波罗蜜多和布施波罗蜜多没有成为极度寂静，内空性没有成为极度寂静，无事物自性空性之间没有成为极度寂静，诸念住没有成为极度寂静，圣道八支之间没有成为极度寂静，一切种智之间没有成为极度寂静，那么，它不会成为般若波罗蜜多。它不会成为禅定波罗蜜多和精进波罗蜜多和安忍波罗蜜多和戒律波罗蜜多和布施波罗蜜多。它不会成为内空性。它不会成为无事物自性空性之间。它不会成为诸念住。它不会成为圣道八支之间。它不会成为一切种智之间。 善现，因此，如何般若波罗蜜多极度寂静，如何禅定波罗蜜多和精进波罗蜜多和安忍波罗蜜多和戒律波罗蜜多和布施波罗蜜多极度寂静， 如何内空性极度寂静，以及无事物自性空性之间极度寂静，如何诸念住极度寂静，圣道八支之间极度寂静，如何一切种智之间极度寂静，那样，不依赖般若波罗蜜多，也无法无上正等觉现证圆满。
English
Likewise, just as there is extreme solitude between the eight branches of the noble path, and just as there is extreme solitude between all-knowingness, so too, the complete and perfect enlightenment that is manifestly attained is also extremely solitary. Subhuti, if the perfection of wisdom does not become extremely solitary, the perfection of meditation, the perfection of diligence, the perfection of patience, the perfection of ethics, and the perfection of generosity do not become extremely solitary, the emptiness of the interior does not become extremely solitary, the emptiness of the nature of non-things does not become extremely solitary, the mindfulnesses do not become extremely solitary, the eight branches of the noble path do not become extremely solitary, and all-knowingness does not become extremely solitary, then it will not become the perfection of wisdom. It will not become the perfection of meditation, the perfection of diligence, the perfection of patience, the perfection of ethics, and the perfection of generosity. It will not become the emptiness of the interior. It will not become the emptiness of the nature of non-things. It will not become the mindfulnesses. It will not become the eight branches of the noble path. It will not become all-knowingness. Subhuti, therefore, just as the perfection of wisdom is extremely solitary, and just as the perfection of meditation, the perfection of diligence, the perfection of patience, the perfection of ethics, and the perfection of generosity are extremely solitary, Just as the emptiness of the interior is extremely solitary, and the emptiness of the nature of non-things is extremely solitary, just as the mindfulnesses are extremely solitary, the eight branches of the noble path are extremely solitary, and just as all-knowingness is extremely solitary, so too, without relying on the perfection of wisdom, complete and perfect enlightenment cannot be manifestly attained.
Tibetan
་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ། །དབེན་པས་དབེན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྱུར་བའི་དོན་དེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་བདག་གིས་འཚལ་བ་ལྟར་ན་དཀའ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བགྱིད་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་ལགས། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་དོན་དེ་ཡང་མི་དམིགས། གང་གིས་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས། གང་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་མངོན་དུ་བགྱིས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་ མངོན་དུ་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་གང་ཞིག་མཆིས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གང་ཞིག་གིས་མངོན་དུ་བགྱི། ཆོས་མངོན་དུ་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་གང་ཞིག་མཆིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མུན་པ་མ་མཆིས་པ་འཐོབ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་མི་ཞུམ་ཡོངས་སུ་མི་འཇུམ་ཞིང་། མི་འཇིགས་མི་དངང་། སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བགྱི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཞེས་བགྱི་བར་ཡང་
Chinese
也不能现证成佛。因为远离而不能现证成佛，因为不能现证成无上正等菩提，所以不依靠般若波罗蜜多就不能现证成佛。 禀告说：世尊，菩萨摩诃萨是在甚深义上行持的。 世尊开示说：善现，是这样的，是这样的。善现，菩萨摩诃萨是在甚深义上行持的。善现，菩萨摩诃萨如此在甚深义上行持，例如，不现证声闻地或独觉地之义，这是难行。 禀告说：世尊所说的意义，如我所理解，如果不做任何难行，那菩萨摩诃萨如何做难行呢？那是什么缘故呢？世尊，因为这样，所要现证的义也不缘念，以之现证的般若波罗蜜多也不缘念，所要现证的法也不缘念。世尊，一切法以何现证才能现证成无上正等菩提的义，要现证的那样东西又有什么呢？般若波罗蜜多又以什么来现证呢？要现证的法那样东西又有什么呢？世尊，这是不缘念的行持，在那上面行持的菩萨摩诃萨能获得对一切法都没有黑暗。 世尊，如果如是宣说，菩萨摩诃萨的心不退缩，完全不沮丧，不害怕不惊慌，不恐惧，世尊，如此行持的菩萨摩诃萨是在般若波罗蜜多上行持，那是在行持也正确地不随见，般若波罗蜜多也正确地不随见，现证成无上正等菩提。这样说也
English
Also, one cannot attain complete enlightenment. Because of solitude, one cannot attain complete enlightenment. Because one cannot attain complete enlightenment to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment, one cannot attain complete enlightenment without relying on the Perfection of Wisdom. The questioner said: "Bhagavan, the Bodhisattva-Mahasattva practices on the profound meaning." The Bhagavan replied: "Subhuti, it is so, it is so. Subhuti, the Bodhisattva-Mahasattva practices on the profound meaning. Subhuti, the Bodhisattva-Mahasattva practices on the profound meaning in such a way that not realizing the meaning of transforming into the level of a Hearer or a Solitary Buddha is a difficult practice." The questioner said: "Bhagavan, as I understand the meaning of what you have said, if one does not engage in any difficult practice, how does a Bodhisattva-Mahasattva engage in difficult practice? What is the reason for this? Bhagavan, it is because one does not focus on the meaning to be realized, nor does one focus on the Perfection of Wisdom by which one realizes it, nor does one focus on the Dharma to be realized. Bhagavan, what is there among all the Dharmas that, when realized, leads to the realization of unsurpassed, perfect, and complete enlightenment? What is there to be realized? By what does one realize the Perfection of Wisdom? What is there to be realized as Dharma? Bhagavan, this is practice without focus, and the Bodhisattva-Mahasattva who practices in this way obtains freedom from darkness regarding all Dharmas." "Bhagavan, if it is taught in this way, and the mind of the Bodhisattva-Mahasattva does not shrink, is not completely discouraged, is not afraid, does not panic, and does not become frightened, then, Bhagavan, the Bodhisattva-Mahasattva who practices in this way is practicing the Perfection of Wisdom. It is not rightly seen that one is practicing, nor is the Perfection of Wisdom rightly seen, nor is complete enlightenment to unsurpassed, perfect, and complete enlightenment attained. Saying so also