English
The Arhat, the perfectly awakened Buddha, is mindful of what has been done. Subhuti, if someone truly says, "He knows what has been done, he remembers what has been done," then he truly says that the Tathagata knows what has been done and remembers what has been done. Subhuti, how does the Tathagata know what has been done and remember what has been done? Subhuti, it is because the Tathagata, the Arhat, the perfectly awakened Buddha, has come by whatever vehicle and attained the unexcelled, perfect enlightenment by whatever path, that the Tathagata performs service, honors, respects, makes offerings, and completely protects that very vehicle and that very path. Subhuti, this is regarded as the Tathagata's knowing what has been done and remembering what has been done. Furthermore, Subhuti, the Tathagata relies on all dharmas being without characteristics, because there is no agent. He has perfectly awakened to all dharmas as unmade. Because there is no body, he has perfectly awakened to the unmade. Subhuti, thus, the Tathagata relies on the Perfection of Wisdom and perfectly awakens to all dharmas as without action. That is the Tathagata's knowing what has been done and remembering what has been done. Furthermore, Subhuti, relying on the Perfection of Wisdom, the wisdom of the Tathagata, the Arhat, the perfectly awakened Buddha, is unmade, entering by the sign of non-entry into all dharmas. Subhuti, in this way, the Perfection of Wisdom is the generator of the Tathagata and the guide of this world. Subhuti asked: Blessed One, if there is no knower or seer in all dharmas, how does the Perfection of Wisdom generate the Tathagata and guide this world? The Blessed One replied: Subhuti, it is so, it is so. All dharmas are without a knower and without a seer. Subhuti, all dharmas are empty, hollow, without power, without essence. Subhuti, in this way, all dharmas are know
Tibetan
པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་གནས་ཤིང་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དང་རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དང་རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པ་ལགས། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པ་ལགས།། །།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ། བམ་པོ་བཞི་བཅུ་དྲུག་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ནམ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །ནམ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །ནམ་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དང་རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །ནམ་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །ནམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། བསམ་གཏ
Chinese
无有知者亦无有见者。 善现，复次，一切法者，是无有知者亦无有见者。 善现，云何一切法是无有知者亦无有见者耶？ 善现，一切法是不住亦非所摄故。 善现，以是因缘故，一切法是无有知者亦无有见者。 善现，如是般若波罗蜜多生如来，亦示现此世间。 又是以色无可见故而示现。 以受、想、行、识无有见者故而示现。 以处、界、缘起无可见故而示现。 乃至以一切相智无可见故而示现。 善现，如是般若波罗蜜多生如来，亦示现世间。 请问。 世尊，云何以色无可见之故而示现耶？ 云何以受、想、行、识无可见之故而示现耶？ 云何以处、界、缘起无可见之故而示现耶？ 云何乃至以一切相智无可见之故而示现耶？ 《二万五千颂般若波罗蜜多》，第四十六品。 世尊告曰： 善现，何时以色为所缘之识不生之时，以色无可见故而示现。 何时以受、想、行、识为所缘之识不生之时，以识无可见故而示现。 何时以处、界、缘起为所缘之识不生之时，以缘起无可见故而示现。 何时以诸波罗蜜多为所缘之识不生之时，以诸波罗蜜多无可见故而示现。 何时以一切空性，以及菩提分法三十七品，以及圣谛，以及静虑
English
There is no knower and no seer. Furthermore, Subhuti, all dharmas are without a knower and without a seer. Subhuti, how are all dharmas without a knower and without a seer? Subhuti, all dharmas are non-abiding and not included. Subhuti, for that reason, all dharmas are without a knower and without a seer. Subhuti, thus the Perfection of Wisdom gives birth to the Tathagata and reveals this world. It is also revealed because form is invisible. It is revealed because feeling, perception, volition, and consciousness are without a seer. It is revealed because the sense bases, elements, and dependent origination are invisible. It is revealed even up to the all-knowingness because it is invisible. Subhuti, thus the Perfection of Wisdom gives birth to the Tathagata and reveals the world. Question: O Blessed One, how is it revealed because form is invisible? How is it revealed because feeling, perception, volition, and consciousness are invisible? How is it revealed because the sense bases, elements, and dependent origination are invisible? How is it revealed even up to the all-knowingness because it is invisible? The Twenty-Five Thousand Verse Perfection of Wisdom, Chapter Forty-Six. The Blessed One said: Subhuti, when consciousness that focuses on form does not arise, it is revealed because form is invisible. When consciousness that focuses on feeling, perception, volition, and consciousness does not arise, it is revealed because consciousness is invisible. When consciousness that focuses on the sense bases, elements, and dependent origination does not arise, it is revealed because dependent origination is invisible. When consciousness that focuses on the perfections does not arise, it is revealed because the perfections are invisible. When all emptiness, the thirty-seven factors of enlightenment, the noble truths, and meditative absorption
Tibetan
ན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བ་་བརྒྱད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བ་་བརྒྱད་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །ནམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྟོང་པ་ཞེས་རྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་དུ་ཅི་སྟོང་པ་ཞེས་རྗོད་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལྔ་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྗོད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྗོད་དོ། །ཁམས་བ་་བརྒྱད་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྗོད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྗོད་དོ། །ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྗོད་དོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྗོད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྗོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྗོད་དོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་
Chinese
以及，四无量，无色界的等至，八解脱，次第止住的九等至，以及解脱之门空性，无相， 无愿，神通，三摩地和陀罗尼之门，如来十力，四无畏，四无碍解，大悲，以及以十八不共佛法为对境的识不生起之时，因为不见十八不共佛法而宣说。何时以乃至一切种智为对境的识不生起之时，因为不见一切种智而宣说。善现，如此甚深般若波罗蜜多，生如来，示世间。善现，另外如何般若波罗蜜多生如来，示世间呢？善现，于此，般若波罗蜜多于世间说为空性，于世间说什么空呢？于世间说五蕴空。于世间说十二处空。于世间说十八界空。于世间说十二缘起支空。于世间说六波罗蜜多空。于世间说内空性空。于世间说无事物自性空性乃至空。于世间说三十七菩提分法空。以及诸圣谛，诸禅定，诸无量，诸无色定，八解脱，次第止住的九等至，以及解脱之门空性，无相，愿 无愿，诸神通，诸三摩地，诸陀罗尼之门，如来
English
And, the four immeasurables, the formless attainments, the eight liberations, the nine successive abidings, and the door of liberation, emptiness, signlessness, Wishlessness, supernormal knowledges, samadhi and the door of dharani, the ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great compassion, and when consciousness does not arise with the eighteen unshared qualities of the Buddha as the object, it is taught because the eighteen unshared qualities of the Buddha are not seen. When consciousness does not arise with all-knowingness as the object, it is taught because all-knowingness is not seen. Subhuti, thus this profound Prajnaparamita gives birth to the Tathagata and shows the world. Subhuti, how else does Prajnaparamita give birth to the Tathagata and show the world? Subhuti, in this, Prajnaparamita is said to be emptiness in the world, what is said to be empty in the world? In the world, the five aggregates are said to be empty. In the world, the twelve sources are said to be empty. In the world, the eighteen elements are said to be empty. In the world, the twelve links of dependent origination are said to be empty. In the world, the six perfections are said to be empty. In the world, inner emptiness is said to be empty. In the world, the emptiness of the nature of non-things is said to be empty. In the world, the thirty-seven factors of enlightenment are said to be empty. And the noble truths, the meditations, the immeasurables, the formless absorptions, the eight liberations, the nine successive abidings, and the door of liberation, emptiness, signlessness, wish. Wishlessness, the supernormal knowledges, the samadhis, the dharani doors, the Thus Come One