Tibetan
འགྱུར། །སེམས་ཉིད་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་བསྟན་དུ་མེད། །གཟུགས་མེད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་སྒྱུ་མ་འདྲ། །མཁས་པ་དེས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཚོལ། །སེམས་དང་སེམས་ནི་གང་གིས་ཚོལ་བྱེད་པ། །དེས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་མེད། །ཅེས་དང་། རྫོགས་ཆེན་ཀློང་གསལ་འབར་མའི་རྒྱུད་ལས། སེམས་ཀྱི་རུ་ཤན་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། །བསམ་མནོ་འདི་ལ་ཉག་གཅིག་བྱ། །རིག་པ་སྨྲོས་མེད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །འདི་ལ་བྱུང་གནས་འགྲོ་གསུམ་མེད། །སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་འགྱུ་འགྱུ་པོ། །འོལ་འོལ་ཕྲིག་ཕྲིག་ཡད་ཡུད་འདི། །དང་པོ་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། །བར་དུ་གནས་དང་ཐ་མར་འགྲོ། ། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཇི་ལྟ་བུར། །ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་བཤིག་འདྲལ་ལྟ། །ཞེས་དང་། ཐལ་འགྱུར་ལས། དང་པོ་སེམས་ཀྱི་བྱུང་ས་དང་། །བར་དུ་གནས་དང་ཐ་མ་འགྲོ། །གསུམ་ལ་ངེས་པར་བརྟག་དཔྱད་ནས། །སེམས་སྦྱངས་སེམས་ལ་ཕན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནོ། །ཀློང་གསལ་སྙིང་ཐིག་ལས། དང་པོ་བྱུང་གནས་འགྲོ་གསུམ་རྩད་བཅད་པ་ནི། རེ་རེ་ལ་ཡང་དཔྱད་སྒོམ་དང་འཇོག་སྒོམ་དུ་བྱ་སྟེ། དང་པོ་སེམས་ཀྱི་བྱུང་ས་ལ་ཡང་། ཕྱི་སྣང་བའི་ཡུལ་ལ་དཔྱད་ལ་བསྒོམ། ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ས་རྡོ་རི་བྲག་རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་རི་བོ་རི་བྲན་མདོར་ན་གང་ལས་བྱུང་ཇི་ལྟར་བྱུང་། བྱུང་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ། རིགས་པས་དཔྱད་དེ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཤིང་བསྒོམ་མོ། །དེ་ནས་ཡང་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་སྟོད་སྨད་ཡན་ལག་དོན་སྙིང་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་དུ་གང་ནས་བྱུང་། ཇི་ལྟར་གནས་ལེགས་པར་བརྟག་གོ །དེ་ནས་འཇོག་སྒོམ་བྱས་ཏེ། སེམས་ཉིད་རང་གི་སྟེང་དུ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ། སེམས་ཞེས་མི་དྲན་དགུ་དྲན་མི་རིག་དགུ་རིག་འདི་ཁྱོད་གང་ནས་བྱུང་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ། ཞེས་རང་གི་ངོ་བོ་ལེགས་པར་བརྟག་གོ །དེ་ལྟ་ བུར་གནས་པ་དང་། འགྲོ་ས་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་རྩད་གཅོད་བྱ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་ཁ་ལྟ་དྲེད་པོ་དང་། ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ལ་ཕུ་ཐག་ཁྲུས་པར་བཅད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཉིད་ཆོས་སྐུ་རྣལ་མ་འདི་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཏུ་འཁྱམས་ཤིང་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་འདུག །དེའི་ངོ་བོའམ། ཁ་དོག་གམ། དབྱིབས་སམ། མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་འདུག །དེ་ཡང་འགྱུ་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་བྱུང་གང་ལས་བྱུང། དངོས་པོར་གྲུབ་བམ་མ་གྲུབ། གྲུབ་ན་ཇི་ལྟར་གྲུབ། མ་གྲུབ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ལ་སོགས་པ་བརྟག་གོ །དེ་ནས་ཡང་གྲུབ་ན་དེའི་མཚན་ཉིད། གཟུགས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་ཇི་ལྟར་འདུག །སྟོང་པ་ཡི
Chinese
འགྱུར། （变）心性它也恒常无有可示，无色于处不示如幻象，智者彼则寻觅心之法性，心与心者以何而寻觅，彼则未见心之法性。如是说。大圆满虚空明radiant续中，为辨心之根源故，于此思维唯一作，觉性无言法身也，于此生处去三无。所谓心者动动者，恍恍惚惚飘飘然，最初从何而生起，中间住处终而去，形状与颜色如何，内外中间破析观。如是说。决断中，最初心之生处与，中间住处终而去，于三定须详察后，调伏心于心有益。如是说之义。虚空明心滴中，最初生处住三根绝者，于一一亦作观修与住修，最初心之生处亦，于外显境观而修，外内器情地石山岩草木森林山峰山麓总而言之从何生如何生，生之方式如何，以理观之善为考察而修。彼后又于自身之内上下肢体脏腑内外一切从何生，如何住善为考察。彼后作住修，心性于自之上善为考察，所谓心者不念九念不觉九觉此汝从何生体性如何，如是善为考察自之本体。如是而住处与，去处一切善为根绝，尤为重要者亦对初学者，当彻底断除。彼亦心性真实法身此于六道中漂泊与迷乱之因由如何存在，彼之本体或，颜色或，形状或，体性如何存在，彼亦动作者之念头此如何生从何生，实有成立或不成立，成立则如何成立，不成立则空性耶如何等等考察。彼后又成立则彼之体性，形色等等如何存在，空性耶
English
Trans. That mind-nature is also never demonstrable. Like an illusion, it is not shown in a formless place. The wise seek the dharma-nature of the mind. With what does the mind seek the mind? He does not see the dharma-nature of the mind. Thus it is said. From the Tantra of the Great Perfection, the Radiant Blaze of the Vast Expanse: For the sake of distinguishing the root of the mind, Do this one-pointed contemplation. Awareness, unspoken, is the dharmakaya. In this, there is no arising, dwelling, or going. That which is called mind, the moving, moving one, This vague, flickering, fluttering one, From where does it arise in the beginning? Where does it dwell in the middle, and where does it go in the end? What is its shape and color like? Look at the outer, inner, and intermediate, broken and separated. Thus it is said. In the Consequence: In the beginning, the place of the mind's arising, And in the middle, the dwelling, and in the end, the going, After definitely examining the three, Taming the mind is beneficial to the mind. This is the meaning of what is said. In the Heart Drop of the Vast Expanse: The initial cutting off of the three sources of arising, dwelling, and going: For each one, practice contemplation and abiding meditation. In the beginning, for the place of the mind's arising, Contemplate and meditate on the objects of external appearance. Outer and inner, container and contents, earth, stones, mountains, rocks, plants, forests, mountains, foothills—in short, from where did they arise, how did they arise? What is the manner of arising? Examine with reason and contemplate well. Then again, within one's own body, in all the upper and lower limbs, organs, and inner and outer parts, from where did they arise? How do they dwell? Examine well. Then practice abiding meditation. Examine the mind-nature well upon oneself. This so-called mind, not remembering nine, remembering nine, not being aware, being aware nine—from where did you arise? What is your nature? Thus, examine well one's own essence. Thus, the dwelling place and, all the places of going should be thoroughly investigated, and especially for beginners, the bottom line should be thoroughly cut off. Furthermore, how does this mind-nature, the true dharmakaya, wander and be deluded in the six realms of beings? What is its essence? Or its color? Or its shape? Or its nature? Furthermore, how does this moving thought arise, from where does it arise? Is it established as a real thing or not? If it is established, how is it established? If it is not established, is it emptiness, or how is it? And so on, examine. Then again, if it is established, what is its nature? What is its form, color, and so on? Is it emptiness?
Tibetan
ན་ན་ཇི་ལྟར་སྟོང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཡིན་ནམ། རླུང་དང་བྲག་ཆ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྟོང་ལེགས་པར་བརྟག་གོ །དེ་ནས་ཡང་སེམས་དང་རྣམ་རྟོག་གཉིས་གཅིག་གམ་ཐ་དད། །གཅིག་ན་སྣང་བ་སྟོང་པ། གནས་འགྱུ་རྣམས་སོ་སོར་ཅིས་འབྱུང་། གྱེས་དུས་དང་གྱེས་མཚམས་གང་ནས་བྱས། འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་གང་ནས་བྱུང་། བདག་དང་གཞན་གཉིས་ སུས་བྱས། དེ་རྣམས་ལེགས་པར་བརྟག་གོ །དེ་ལྟར་ཐག་ཆོད་ཀྱི་དྲི་བ་གཙང་མ་གཅིག་མ་བྱུང་བར་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཞེས་དང་། ཆོས་རྗེ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་ཞལ་ནས། ལར་ནམ་འཆི་ཚོད་ཅིག་མེད་ལགས་པས། །མང་པོ་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་བར། །གཅིག་ཆོད་ཀྱི་གདམས་པ་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཨང་། །ཞེས་དང་། བདེ་ཆེན་སེམས་ལ་མ་རྟོགས་ན། །ཚིག་ཁ་ལ་བརྗོད་ཀྱང་དགོས་པ་མེད། །བརྡར་ཤ་སེམས་ལ་མ་ཆོད་ན། །ཚིག་ཐ་སྙད་མཁས་ཀྱང་དགོས་པ་མེད། །རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་མ་མཐོང་ན། །རྗེས་དཔག་བསྒོམས་པས་དགོས་པ་མེད། །ཅེས་དང་། ཀུན་གྱི་རྩ་བ་གལ་ཆེའི་ཕྱིར། །རང་སེམས་རིག་པ་ལྟ་ཡང་འཚལ། །ཞེས་དང་། དགེ་བཤེས་བྱ་ཡུལ་བའི་ཞལ་ནས། ཐབ་ཀྱི་མེ་བསད་ན་རྩིག་གསེབ་ཀྱི་དུ་བ་རང་འགགས་སུ་འགྲོ། སྤྲོས་པ་ནང་ནས་ཆོད་གསུངས། རྒྱལ་དབང་རྗེས་ཞལ་ནས། པཎྜི་ཏའི་དཔྱད་བསྒོམ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཁ་ནང་བལྟས་ཀྱི་དཔྱད་བསྒོམ་ཡིན། སྒྲོ་འདོགས་ནང་ནས་གཅོད་ཅེས་གསུངས། རྗེ་མཁའ་སྤྱོད་དབང་པོའི་ཞལ་ནས། ཀྱེ་སྐལ་ལྡན་ཁྱོད་ཀྱི་ད་ལྟའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ ཏུ་ལྷང་གིས་ཞོག་ལ། བཞག་པ་དེའི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་དང་། ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་འདུག །ཅི་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཅིག་མི་འདུག་གམ་སྙམ་ན་མི་སྣང་ངོ་། །ཞེས་འཛིན་མཁན་དེ་སུ་ཡིན། དེ་ཉིད་རང་སེམས་རྟོག་པ་མིན་ནམ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཡང་བལྟས་ན་མི་སྣང་སྙམ་ན། སྙམ་མཁན་དེ་ལ་ཡང་ལྟོས། ལྟ་མཁན་དེ་ལ་ཡང་ལྟོས་ཤིག །མ་མཐོང་བ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་ཡི་སྒྲུབ་ཀྱི་གཏེར་བཞིན་དེ་བས་ན་སེམས་དེའི་ཁ་དོག་ནི་ཅི། དབྱིབས་ནི་ཅི། ངོ་བོ་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཞིག་གམ། མེད་པ་ཞིག་གམ། གཉིས་ཀ་ཞིག་གམ། གཉིས་མིན་ཞིག་གམ། སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་དམ་མ་ནིང་ཞེས་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཤིག །གལ་ཏེ་གནས་པ་ལ་ངོས་མ་ཟིན་ན། ཆེད་དུ་སེམས་འགྱུར་ཆུག་ལ། འགྲུ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་དག་པར་ལྟོས་ཤིག །དེ་ཙམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་མ་མཐོང་ན། སླར་སེམས་དེའི་གཞི་རྟེན་ལ་ལྟོས་ཤིག །ནང་ལུས་ལ་བྱུང་ངམ། ཕྱི་སྣང་བ་གཞན་དག་ལས་བྱུང
Chinese
那么，如何空？是如虚空般的空吗？是如风和岩石般的空吗？或者，如何空才能好好地观察呢？然后，心和分别念，二者是一还是异？若一，则显现是空的，处所和动摇如何各自产生？分离之时和分离之处从何而来？错乱的根本从何而来？我和他二者是谁造的？这些都要好好地观察。像这样，在没有产生决定的清净疑问之前，应当观察。而且，法王让炯多吉（Rangjung Dorje）说：总的来说，没有确定何时会死，不要想太多，看看一锤定音的窍诀吧！而且，如果未领悟大乐于心，口头说也无用。如果未在心中确定辨别，词语再精通也无用。如果未亲眼见到瑜伽士，修习随念也无用。而且，一切的根本至关重要，也要观察自己的觉性。而且，格西嘉域瓦（Geshe Jayulwa）说：如果熄灭炉灶的火，墙缝里的烟自然会停止。他说，从内部断除戏论。嘉瓦仁波切（Gyalwang Rinpoche）说：不是像班智达的分析禅修那样，而是瑜伽士向内看的分析禅修，从内部断除增益。杰·卡觉旺波（Je Khachö Wangpo）说：喂，有缘者，将你现在的念头完全放下，看看那放下的自性，是什么样的？如果觉得什么也没有成立，那就是不显现。那么，执持者是谁？那不就是自己的心识分别念吗？即使是，如果看它觉得不显现，那么，看看那觉得不显现的。看看那看的人，再看看那看的人！仅仅因为没有见到，也不是没有，就像地里的宝藏一样，所以那心的颜色是什么？形状是什么？自性是有还是无？是二者都有还是二者都不是？是男是女还是双性人？好好地辨别！如果不能确定它的住处，就特意让心变动，好好地看看那变动的自性！如果仅凭这些还不能见到心的实相，就再看看那心的基础和所依。是从身体内部产生的吗？还是从外在的其他显现产生的？
English
Then, how is it empty? Is it empty like the sky? Is it empty like wind and rocks? Or, how can it be empty to be properly examined? Then again, are mind and concept one or different? If one, then appearance is empty, how do places and movements arise separately? Whence comes the time of separation and the place of separation? Whence comes the root of delusion? Who made the self and other? These should be examined well. Like this, examine until a decisive, pure question arises. Moreover, Chöje Rangjung Dorje said: In general, since there is no certainty when one will die, without thinking too much, look at the pith instruction that decides everything at once! Moreover, if great bliss is not realized in the mind, it is useless to speak of it. If discernment is not settled in the mind, it is useless to be skilled in terminology. If the yogi is not seen directly, it is useless to meditate on inference. Moreover, since the root of everything is important, one should also look at one's own awareness. Moreover, Geshe Jayulwa said: If the fire of the stove is extinguished, the smoke in the wall crevices will naturally stop. He said, cut off elaboration from within. Gyalwang Rinpoche said: It is not like the analytical meditation of a pandita, but the analytical meditation of a yogi looking inward, cutting off superimpositions from within. Je Khachö Wangpo said: Hey, fortunate one, leave your present mind completely in a single point, and look at the nature of that which is left. What is it like? If you think that nothing is established, then it is invisible. Then, who is the one who holds? Is that not your own mind's conceptualization? Even so, if you look at it and think it is invisible, then look at the one who thinks that it is invisible. Look at the one who looks, and look again at the one who looks! Just because it is not seen, it is not non-existent, like a treasure in the ground. Therefore, what is the color of that mind? What is its shape? What is its nature, is it existent or non-existent? Is it both or neither? Is it male or female or hermaphrodite? Discern it thoroughly! If you cannot ascertain its abiding, then deliberately let the mind change, and look carefully at the nature of that which changes! If you still cannot see the nature of the mind with just that, then look again at the basis and support of that mind! Does it arise from within the body? Or does it arise from other external appearances?