Tibetan
་པ། ཀོའུ་ཤི་ཀའི་མདོ། སྒོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། ལྔ་བཅུ་པ། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ། ཡི་གེ་ཉུང་ངུ་པ། ཡི་གེ་གཅིག་མ། ཤེར་ཕྱིན་བདུན་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་སྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡུམ་སྲས་བཅུ་བདུན་ཡིན་ནོ། དེ་དག་གི་དགོངས་འགྲེལ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་གཞུང་ལ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ། རྩ་བ་ཤེས་རབ། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ། རྩོད་པ་བཟློག་པ། ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག །ཐ་སྙད་གྲུབ་པ་དང་དྲུག་མཛད་དེ། དབུ་མ་རིགས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ །དེ་དག་གི་དོན་འགྲེལ་ཨཱཿརྱ་དེ་བས་བཞི་བརྒྱ་པ། ཟླ་གྲགས་ཀྱིས་འཇུག་པ་སོགས་མང་དུ་མཛད། བྱམས་པས་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔ། སེང་གེ་བཟང་པོས་དོན་གསལ་སོགས་བདུན་བོད་དུ་བསྒྱུར། འབུམ་གྱི་འགྲེལ་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ་དཀྵ་སེ་ནས་མཛད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་མཛད་པར་འདོད་པ་དང་། འབུམ་གྱི་འགྲེལ་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་དང་། ཁ་ཆེ་དྷརྨ་ ཤྲཱིས་མཛད་པ་དང་། ཇོ་བོ་སྨྲི་ཏི་ཤྲཱིས་མཛད་པ་དང་འབུམ་ལ་འགྲེལ་པ་བཞི་ཡོད་དོ། །ཉི་ཁྲིའི་འགྲེལ་པ་འཕགས་པ་སྡོང་སྡེས་མཛད་པ། བཙུན་པ་གྲོལ་སྡེས་མཛད་པ། སེང་གེ་བཟང་པོས་མཛད་པ། ཤན་ཏི་པས་མཛད་པ་དང་བཞི་ཡོད། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལ། སེང་གེ་བཟང་པོ་དང་། ཤཱནྟི་པ་དང་། འཇིགས་མེད་འབྱུང་གནས་སྦས་པས་མཛད་པ་དང་འགྲེལ་ཆེན་གསུམ། ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་འགྲེལ་པ། དེའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་དཀོན་མཆོག་འབངས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡན་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འགྲེལ་པ་ཡོད་དོ། །མདོར་ན་བཀའ་བར་པའི་དགོངས་འགྲེལ་ཕར་ཕྱིན་སྐོར་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག །དབུ་མའི་སྐོར་ལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས། སྤྱོད་འཇུག་སྐོར་ལ་བཅུ་སྟེ། བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བོད་དུ་འགྱུར་བ་ཕལ་ཆེར་བསྟན་ཆོས་ནང་དུ་བཞུགས་སོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱིས་ཊིཀ་དང་། སྤྱི་དོན་དང་། ཐལ་ཕྲེང་དང་། འབྲུ་འབྱོར་དང་། ཁྲིད་ཡིག་དཔག་མེད་མཛད་དོ། དེ་ནས་བོད་དུ་བསྒྱུར་ཚུལ་ནི། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་ཐོན་མི་སམ་བྷྱོ་ཊས་ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་སོགས་ཅུང་ཟད་བསྒྱུར། རྒྱལ་པོ་མེས་ཨག་ཚོམ་རིང་ལ་རྒྱལ་པོ་མདོ་ལྟར་གྲགས་ པ་བསྒྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་རིང་ལ་དང་པོ་རྒྱལ་པོ་མདོ་བཅུ་སོགས་བསྒྱུར། བཻ་རོ་ཙ་ནས་དང་པོ་བརྒྱད་སྟོང་ཐུགས་ལ་བཟུང་ནས་བྱོན་པས། བེ་རོ་ཙ་ནའི་ཐུགས་འགྱུར་དུ་གྲགས། དེ་བཞིན་དུ་ལོ་ཆེན་ལོ་ཆུང་བཞི། སྤྱིར་ལོ་ཙཱ་ཤེས་པ་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་བྱོན་པས་མདོ་རྒྱུད་དཔག་མེད་བསྒྱུར། མཁས་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བོད་དུ་སྤྱན་དྲངས་ནས་མང་དུ་བསྒྱུར་ཀྱང་རུང་། འབུམ་ནི་འགྱུར་མ་ཐུབ་ནས་ལུས་པས། དུས་ཕྱིས་ལོ་ཙཱ་བ་གཉག་ཁམས་པ་གོ་ཆ་ཞེས་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པ་ལ་གསེར་མང་དུ་བསྐུར་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བརྗེ་ངས། ཁོང་གིས་ཚར་གཅིག་གཉིས་བཏོན་ནས་ཐུགས་ལ་ཟིན་ནས་ཀློག་ཅིང་བྱོན་པས། པོ་ཏི་སྐེ་རགས་ཟེར་བ་དེ་ནས་བྱུང་། རྒྱལ་པོས་འབུམ་གར་ཡོད་ཅི་ཉེས་གསུངས་པས། བདག་དར་མ་ལགས་སོ་ཞེས་ཁ་ཐོན་མཛད་བཙུན་མོ་ཤི་བའི་ཁྲག་དང་མཚལ་དང་ར་འོ་སྦྱར་ནས་བཞི་དུམ་པ་བྱས་ནས་བྲིས་པ་ར་ཟི་མང་པོའི་མིང་ཐོགས། ད་ལྟ་ཡང་ཐུགས་འགྱུར་དེ་དབུས་རུ་ན་མང་དུ་ཡོད་སྐད། ཐུགས་འགྱུར་དེ་ལ་ཐུགས་མ་ཆེས་ནས། རྒྱལ་པོས་རྒྱ་བོད་མཚམས་བར་གདན་དྲངས་པའི་རྒྱ་དཔེ་ལ་ཞུ་དག་བྱས་པས་མ་གཅིག་ཆད་པ་ ཀླད་ཀོར། ས་གཅིག་ཆད་པ་ས་བཏགས་སུ་སྣང་བས། ཁམས་པ་གོ་ཆ་ལ་དར་མ་གོ་ཆར་བཏགས་ཏེ་ཡིད་ཆེས། སླར་ཡང་བོད་འབངས་ལ་གསེར་ཁྲལ་བསྡུས་ནས། ཉང་ཨ་ཙརྱ་ཨ་རོ་དང་། སྦས་མཉྫབྲི་གཉིས་ལ་གསེར་བྲེ་གང་བསྐུར་ནས་འབུམ་གདན་འདྲེན་ལ་བཏང་བས། རྒྱ་གར་ནས་རྒྱ་དཔེ་བླངས་པས་བབ་མཚན་ཐོག །དེ་ལ་དཔེ་བྱས་རམ་དང་རའོ་སྦྱར་ནས་བྲིས་པས་ར་ཟི་སྔོན་པོ་ཟེར། སྐུ་ཆིངས་མེད་པར་ལྕགས་ཐུར་བརྒྱུས་པས་ལྕགས་ཐུར་ཅན་ཟེར། དེ་ཡང་བཞི་དུམ་པ་ཡིན། དེ་ནས་པ་གོར་བེ་རོ་ཙ་ནས་ལྕགས་ཐུར་ཅན་དང་རྒྱ་དཔེ་བསྟུན་ནས་ཞུ་ཆེན་མཛད་པས། དྲུག་དུམ་པ་གཅིག་བཞེངས་ནས་སྔར་ལས་འགྱུར་རྒྱས་པ་གཅིག་བྱུང་སྟེ། གླེགས་ཤིང་ལ་མཚན་ཐོག་པ་རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དམ་སྤར་ཁབ་ཅན་ཞེས་གྲགས་ཏེ། བླ་འགྱུར་འབྲིང་པོ་ཡིན་ཅིང་། དེ་བཞུགས་པའི་ལོགས་ལ་ཕ་ཝང་གི་ཚང་བཅས་པས་ཕ་ཝང་ཅན་ཡང་ཟེར། ལྕེ་ཁྱི་འབྲུག་དང་ཡེ་ཤེས་སྡེས་ཀྱང་བསྒྱུར་སྐད། དེ་ནས་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་གྱིས་པཎ་གྲུབ་མང་དུ་སྤྱན་དྲངས། བཀའ་བསྟན་ཆོས་རྣམས་ཞུ་ཆེན་མཛད། ཕར་ཕྱིན་སྐོར་རྣམས་རྒྱལ་བུ་སིརྒྱ་ནི་དྷ་ར་སུ་ལན་བོ་དྷི་དང་། ལོ་ཙཱ་སྐ་ཅོག་ གཉིས་སོགས་ཀྱིས་འཕེན་ཡུལ་སྨད་ཀྱི་ཀ་བ་ན་ལ་ཆན་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དང་སྦྱར་ནས་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ། ཕར་ཕྱིན་སྐོར་ཞུ་ཆེན་མཛད་པས་བླ་འགྱུར་ཆེན་མོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར། དུམ་པ་དྲུག་པ་སྟེ་ན་བཟའ་ལས་མཚན་ཐོག་པ་ན་ཤ་སྒྲོ་ཅན་ནོ། །ཕྱིས་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོས་བསམ་ཡས་ཀྱི་རྒྱ་དཔེ་དང་ལྕགས་ཐུར་ཅན་ལ་གཟིགས་ནས་གསར་འགྱུར་དང་ཧོར་སྐད་མང་པོ་བསབས་ཏེ་འགྱུར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའོ། །ཡང
Chinese
པ། কৌཤི་ཀའི་མདོ། སྒོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། ལྔ་བཅུ་པ། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ། ཡི་གེ་ཉུང་ངུ་པ། ཡི་གེ་གཅིག་མ། 《般若波罗蜜多》母经的第七品和第十一品是子品。这样母子共有十七部。《般若波罗蜜多》的释论，在教法的印度论著中，圣龙树菩萨著有《七十空性论》、《根本慧论》、《六十正理论》、《回诤论》、《广破论》、《成立世俗谛论》等六论，是中观理聚六论。这些论的意义解释，圣天论师著有《四百论》，月称论师著有《入中论》等很多论著。弥勒菩萨著有弥勒五论。狮子贤论师著有《现观庄严论释》等七部论著并翻译到藏地。《十万颂般若》的释论七十八部，有些说是赤松德赞（742-797）所著，还有《十万颂般若》的释论是世亲所著，以及克什米尔法吉祥所著，觉窝智吉祥所著，总共有四部《十万颂般若》的释论。《二万颂般若》的释论，圣天论师所著，比丘解脱军所著，狮子贤论师所著，寂天论师所著，共有四部。《八千颂般若》方面，狮子贤论师和寂天论师，无畏生处所著，有三大释论。陈那论师的释论，以及此释论的释论，由导师具德贤所著，还有随后的释论。总之，中期佛经的释论，般若方面的有三十六部，中观方面的有六十二部，《入行论》方面的有十部，共一百零八部翻译到藏地，大部分都保存在教法中。依靠这些，西藏的智者成就者们造了无数的注释、总义、批判、词义解释和引导文。之后是翻译到西藏的方式：赤松德赞时期，吞米·桑布扎翻译了《般若波罗蜜多心经》等少量经典。国王梅·阿措仲时期，翻译了被称为《国王经》的经典。赤松德赞时期，最初翻译了《国王经》十部等。毗卢遮那最初背诵了《八千颂般若》后前往，被称为毗卢遮那的心意翻译。同样有四大译师和四大年轻译师。总共有百零八位译师，因此经典
English
Pa. Kauśika's Sutra. Twenty-five Doors. Fifty. Heart Sutra. Few Letters. One Letter. The seventh and eleventh chapters of the Mother Prajñāpāramitā are the sons. Thus, there are seventeen mother and son texts. In the Indian commentaries on these, Ārya Nāgārjuna composed Seventy Stanzas on Emptiness, Root Wisdom, Sixty Stanzas on Reasoning, Refutation of Objections, Thorough Analysis, and Establishing Conventions, the six collections of Madhyamaka reasoning. Āryadeva composed Four Hundred Stanzas as a commentary on these, and Candrakīrti composed Introduction, etc., extensively. Maitreya composed the five treatises of Maitreya. Siṃhabhadra translated seven texts, including the Clear Meaning, into Tibetan. Some say that Dakṣasena composed the seventy-eight commentaries on the Hundred Thousand Verse Prajñāpāramitā, while others say that Trisong Detsen (742-797) composed them. Vasubandhu composed a commentary on the Hundred Thousand Verse Prajñāpāramitā, as did Kashmirian Dharmaśrī and Jowo Smṛtiśrī. There are four commentaries on the Hundred Thousand Verse Prajñāpāramitā. Ārya Siṃha composed a commentary on the Twenty Thousand Verse Prajñāpāramitā, as did Bhikṣu Vimuktisena, Siṃhabhadra, and Śāntipa, making four. On the Eight Thousand Verse Prajñāpāramitā, Siṃhabhadra, Śāntipa, and Abhayākaragupta composed three great commentaries. Dignāga's commentary and its commentary were composed by the teacher Guṇaprabha, and there are subsequent commentaries. In short, there are thirty-six commentaries on the intermediate scriptures, sixty-two on Madhyamaka, and ten on the Bodhicaryāvatāra, totaling one hundred and eight translated into Tibetan, mostly preserved within the teachings. Relying on these, the learned and accomplished Tibetans composed countless ṭīkās, general meanings, critical analyses, word explanations, and instruction manuals. Then, regarding the manner of translation into Tibetan: During the time of King Songtsen Gampo, Thonmi Sambhota translated a few texts such as the Heart Sutra. During the time of King Me Agtsom, the text known as the King Sutra was translated. During the time of King Trisong Detsen, initially ten King Sutras, etc., were translated. Vairotsana initially memorized the Eight Thousand Verse Prajñāpāramitā and then went forth, and it became known as the Mind Translation of Vairotsana. Similarly, there were four great translators and four young translators. In general, one hundred and eight translators appeared, so the scriptures
Chinese
又翻译了无数。迎请了一百零八位智者到藏地，虽然翻译了很多，但《十万颂》未能译出而留下了。后来，译师娘·康巴·郭查，因为获得了不忘陀罗尼，用很多黄金交换到印度。他念了一两遍就记在心里，一边念诵一边走，因此就有了所谓的“腰带书”。国王问《十万颂》在哪里，有什么问题时，他说：“我，达玛”，话刚出口，就用死去的妃子的血、朱砂和羊奶混合，分成四份书写，取了很多拉孜的名字。据说现在卫茹地区还有很多那时的译本。因为对那个译本不太满意，国王就对迎请到汉藏边界的汉文经典进行了校对，发现少了一个“头”，少了一个“地”，看起来像个“地”字加上了下加字。因此，康巴·郭查被改名为达玛·郭查，并被信任。后来，又向藏地百姓征收黄金税，给了娘阿阇黎阿若和斯曼扎布日各一金斗，让他们去迎请《十万颂》。从印度取回汉文经典后，出现了“巴姆赞托”。以此为范本，用拉姆和饶混合书写，称为“蓝色拉孜”。因为没有书衣，用铁钎穿起来，所以称为“铁钎本”。这也是四份。后来，巴郭·贝若扎那将铁钎本和汉文经典对照校对，制作了六份本，出现了一个比以前翻译得更广泛的版本。因为书板上有标记，所以被称为“国王的誓愿护身符”，是中等水平的译本。因为它所在的墙壁上有蝙蝠的巢穴，所以也称为“蝙蝠本”。据说杰·赤仲和益西德也翻译过。后来，领主赤热巴巾迎请了很多班智达，校对了佛经和论典。般若品由嘉那尼达拉苏兰菩提王子和译师嘉觉等人在彭域下方的嘎瓦纳拉禅梵语的基础上，用新修订的语言确定下来。校对般若品后，被称为“大校译”。六份本，因为从衣服上取名，所以被称为“纳夏卓坚”。后来，绒·洛扎瓦大师看到了桑耶寺的汉文经典和铁钎本，加入了新译和许多蒙古语，翻译得非常广泛。
English
Again, countless were translated. One hundred and eight scholars were invited to Tibet, and although many were translated, the Hundred Thousand Verses could not be translated and remained. Later, the translator Nyak Khampa Gocha, because he obtained the Dharani of Unforgetfulness, exchanged much gold for it in India. He recited it once or twice and memorized it, reciting as he went, and thus the so-called "Belt Book" came about. When the king asked where the Hundred Thousand Verses were and what was wrong, he said, "I, Darma," and as soon as he spoke, he mixed the blood of the dead queen, cinnabar, and goat's milk, divided it into four parts, and wrote it, taking many names of Lazi. It is said that even now there are many of those translations in the U-Ru area. Because he was not very satisfied with that translation, the king proofread the Chinese scriptures that had been invited to the Sino-Tibetan border, and found that one "head" was missing, and one "earth" was missing, which looked like the letter "earth" with a subscript. Therefore, Khampa Gocha was renamed Darma Gocha and was trusted. Later, he again collected gold taxes from the Tibetan people and gave one golden dou each to Nyang Acharya Aro and Smanjabhri, sending them to invite the Hundred Thousand Verses. After taking back the Chinese scriptures from India, "Bamtsento" appeared. Taking this as a model, he mixed Ram and Rao and wrote it, calling it "Blue Lazi." Because there was no book cover, it was strung together with iron skewers, so it was called "Iron Skewer Book." This was also in four parts. Later, Pagor Vairocana compared and proofread the Iron Skewer Book and the Chinese scriptures, and made a six-part version, and a more extensive translation than before appeared. Because there was a mark on the wooden board, it was called "The King's Vow Amulet," which was a medium-level translation. Because the wall where it was located had a bat's nest, it was also called "Bat Book." It is said that Je Tridrong and Yeshe De also translated it. Later, the lord Tri Relpachen invited many panditas and proofread the sutras and shastras. The Prajnaparamita section was determined by Prince Jnanasindhu Dharasulandabodhi and the translator Kakyog, etc., based on the Sanskrit of Kavalanalachan in Phenyul Smad, using the newly revised language. After proofreading the Prajnaparamita section, it was called "The Great Proofreading." The six-part version, because it was named after clothing, was called "Nashadrochen." Later, Rong Lotsawa saw the Chinese scriptures and the Iron Skewer Book of Samye Monastery, and added new translations and many Mongolian words, and the translation became very extensive. Again