Tibetan
ང་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་གཉིས་ཤེས་པར་བཤད་པ་ནི་མཚོན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ་རང་རྒྱལ་གྱིས་ནི་རིགས་མཐུན་པ་གཉིས་དང་མི་མཐུན་པ་གཅིག་སྟེ་གསུམ་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་འབད་རྩོལ་མེད་པར་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཀུན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཁྱོད་ལ་ནི། །སྦྱོར་བྱུང་དགེ་བ་འགའ་མ་མཆིས། །ཁྱོད་ནི་གང་ཞིག་བཞེད་ན་ཡང་། །བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། འོ་ན་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས། ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་རིག་པ་དང་བློ་དང་རྟོག་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་སྣང་བ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་ནས་བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ་ཡང་སྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་ཞེས་པ་ནས་འདི་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་དང་། སོགས་པས་གཟུང་བ་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་མཉམ་གཞག་གི་དུས་སུ་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པས་ངེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་གཞག་ཏུ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པ་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་ངེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བློར་ཁ་ཆེ་བས་འདོད་དོ། །ཉི་འོག་པ་ནི་མཉམ་གཞག་ན་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་དེས་དེ་ལྟར་ངེས་སོ་ཞེས་འདོད་དོ། །འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས། མཐོང་བ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བ་དང་མཐོང་བ་གཉིས་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་ཟད་དང་མི་སྐྱེའི་བློ་ལྟ་མིན་ཞེས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། མཐོང་བ་ནི་ཤེས་པས་འཕངས་པའི་རྣམ་གྲངས་སམ། ཐ་སྙད་ཙམ་མམ། ཡང་ན་ལུང་དང་རྟགས་ལས་མ་ལྟོས་པར་མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཤེས་ཏེ་ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་མཐོང་བ་ལ་ལྟ་བས་མ་ཁྱབ་པས་(སྔ་མ་ནི་དགྲ་བཅོམ་དབང་བོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ལ་ཕྱི་མ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ནའོ་)ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། རེ་ཞིག་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་རྣམ་གྲངས་སུ་བཤད་ཀྱི་མཐོང་བ་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་བཟོད་པ་བརྒྱད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མཐོང་བ་དང་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་མ་བཤད་དོ། ། ཤེས་པ་དག་གི་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཀུན་རྗོབ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས། །གསུམ་ཡིན་དེ་དག་བཅུར་བཤད་དེ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རང་དང་ནི། །སེམས་ཤེས་ཆའོ་ཆོས་ཤེས་ནི། །རང་དང་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་དང་། །ཟད་དང་མི་སྐྱེ་སེམས་ཤེས་བརྒྱད། །རྗེས་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་བདེན་གསུམ་ཤེས། །རང་དང་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། །ལྔ་ཡིན་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཞེས། །རང་རང་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་དང་། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་སུ་ཤེས་དང་བདུན། །སེམས་ཤེས་ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་དང་། །ལམ་ཤེས་ཀུན་རྗོབ་ཤེས་པ་དང་། །རང་དང་ལྔ་ཡིན་ལམ་ཤེས་ནི། །རང་དང་ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་དང་། །སེམས་ཤེས་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཞེས། །རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ཡང་དག་བརྗོད་ཅེས་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་བཅུར་ཕྱེ་ཞེ་ན། ཟག་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་ནི་ཀུན་རྗོབ་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ཀྱི་དོན་དམ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་ལས་ནི་ཆོས་ཤེས་དང་རྗེས་ཤེས་གཉིས་ཏེ། རིམ་པ་ལྟར་འདོད་པ་དང་གོང་མའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་ཕྱེ་སྟེ་གཉིས་ཀའང་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་པས་དམིགས་པ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲ་བས་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་དམིགས་པ་གཉིས་ཀ་(ཐ་དད་པ་)ལས་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ཕྱེ་སྟེ། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའང་ཐ་དད་ཅིང་དམིགས་པ་འདུས་མ་བྱས་དང་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་ནི་ཕ་རོལ་ཀྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཕྱེ་སྟེ། དེས་སེམས་བྱུང་ཡང་ཤེས་མོད་ཀྱི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱོར་གྱི་སེམས་བྱུང་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་ཉིད་ལས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། བྱ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུད་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་རྒྱས་པ་ལས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་མེད་པ་སྔར་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྒྱུ་བདུན་པོ་དེ་དག་གིས་ཤེས་པ་བཅུར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འཆད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདི་དགརང་བཞིན་དང་ནི་གཉེན་པོ་དང་། །ཡུལ་དང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་སོགས་རྣམ་པ་བཅུར། །འདྲེན་པས་རབ་ཏུ་གསུངས་པ་ཡིན། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཤེས་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའང་འདོད་པའི་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉེན་པོ་ཆོས་ཤེས་མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དེར་མ་ཟད་གཞན་ཡང་ཆོས་ཤེས་ཀྱིས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའང་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའམ། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་འཕགས་པས་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་དགུ་ཆོས་ཤེས་པས་རིམ་གྱིས་སྤངས་ནས་ཁམས་གོང་མའི་སྒོམ་སྤང་ཡང་སྔར་འདྲིས་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་ནས་སྤོང་བ་དག་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཡང་ན་འགོག་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་འགོག་ལམ་གཉིས་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་པས་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པས་དམིགས་པ་དམན་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་ནི་ཁམས་གསུམ་གའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྔག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་ཟག་བཅས་ཡིན་པས་དམིགས་པ་དམན་པས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་ནི་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་(ཕྱིར་དམན་པས་མཆོག་སུ་ན་འབྱིན་མི་ནུས་པའི་)ཕྱིར
Chinese
我们两个都说知道最初的两个刹那，这只是一个象征。声闻会尽可能地知道两个同类的刹那，而独觉会尽可能地知道三个，即两个同类和一个异类。佛陀世尊是所有事业自然成就的，因此无需由勤奋产生的努力，就能知道见道的智慧的所有刹那。正如所说：功德圆满的您，没有勤奋产生的功德。您无论想什么，都取决于您的意愿。那么，什么是尽智和无生智的区别呢？经中说：什么是尽智？即知道“我已知苦”，以及“已断集，已现灭，已修道”的知识，从其因产生的知识、见、智、慧、分别、智慧、光明和现观，这称为尽智。什么是无生智？即知道“我已遍知苦，不再需要遍知”，乃至“我已修道，不再需要修”的知识，从其因产生的知识，乃至这称为无生智。因此，尽智是对苦等谛，知道“我已遍知苦”等，以及由“已断集，已现灭，已修道”等所摄，在等持时由知识产生的后得智所决定的。同样，在等持中，知道“我已遍知苦，不再需要遍知”等，从定中出定后获得的知识所决定，这是迦湿弥罗人所认为的无生智。日下部则认为，在等持中，除了十六无漏行相之外还有其他的，因此由它来决定。那么，经中说“见”，因此这两个知识会变成见，因为见和见是同义词。如果承认，那么尽和无
English
It is said that both of us know the first two moments, which is just a symbol. The Hearer will know as many as possible of the two moments of the same kind, while the Solitary Realizer will know as many as possible of the three, namely two of the same kind and one of a different kind. The Buddha, the Bhagavan, is one whose all deeds are naturally accomplished, so without the effort arising from diligence, he will know all the moments of the wisdom of the path of seeing. As it is said: You who have perfected virtue, have no virtues arising from diligence. Whatever you wish, depends only on your wish. Then, what is the difference between the knowledge of exhaustion and the knowledge of non-arising? The scriptures say: What is the knowledge of exhaustion? It is the knowledge that knows "I have known suffering," and the knowledge that knows "I have abandoned the origin, I have manifested cessation, I have cultivated the path," and the knowledge, seeing, wisdom, intelligence, discrimination, wisdom, light, and realization that arise from its cause, this is called the knowledge of exhaustion. What is the knowledge of non-arising? It is the knowledge that knows "I have completely known suffering, and there is no need to completely know it again," up to the knowledge that knows "I have cultivated the path, and there is no need to cultivate it again," and the knowledge that arises from its cause, up to this is called the knowledge of non-arising. Therefore, the knowledge of exhaustion is about the truths such as suffering, knowing "I have completely known suffering," and what is included by "I have abandoned the origin, I have manifested cessation, I have cultivated the path," which is determined by the subsequent knowledge arising from knowledge during meditative equipoise. Similarly, in meditative equipoise, knowing "I have completely known suffering, and there is no need to completely know it again," etc., the knowledge obtained after rising from realization, which is determined by knowledge, is what the Kashmiris consider to be the mind of non-arising. The Sun-lower ones think that in meditative equipoise, there are others besides the sixteen aspects of the uncontaminated, so it is determined by that. Then, the scriptures say "seeing," so these two knowledges will become seeing, because seeing and seeing are synonymous. If admitted, then exhaustion and non-
Chinese
如果问，这是否与“智慧不是见”相矛盾？不矛盾。见是智慧所抛弃的名称吗？仅仅是名称吗？或者不依赖于教证和理证，而是像眼识见色一样现量证悟，因此对于苦谛智等，以及知了之后又无须再知的等等，仅仅是称智慧为见，而不是分别的自性，而且见不能遍及于见（前者阿罗汉钝根利根都有，后者唯有不动法者才有）。见不是。因此，经论中也说：暂时来说，凡是智慧，也是见。这是说智慧和见是同义词，但也有是见而非智慧的情况，比如属于现观范畴的八忍。见和观不是同义词。 关于智慧的总结偈颂是：世俗法和随知，三者分为十种说。世俗智自身和，心智分。法智是，自身和四谛智，灭和不生心智八。随知也是知三谛，自身和灭和不生智。法智随知和，五是灭和不生，各自四谛智和，法智随知和七。心智法智随知和，道智世俗智和，自身和五是道智。自身和法智随知和，心智灭和不生，正确地说有六种。 第二，为什么将这三种智慧分为十种呢？从有漏的自性来说，是世俗智，因为它不了解世俗智的胜义。从对治来说，是法智和随知两种，因为依次是对治欲界和上界的对治品。从相来说，是苦谛智和集谛智分开，因为两者都缘取蕴，所以没有不同的所缘，而且因为行相无常等和因等不同而安立。从行相和行境，也就是所缘两者（不同）来说，是灭谛和道谛智分开，因为灭谛等和道
English
If asked, does this contradict "wisdom is not seeing"? It does not contradict. Is seeing a term discarded by wisdom? Is it merely a term? Or, without relying on scriptural or logical proofs, it is directly realized like the eye consciousness seeing form, therefore, for the knowledge of suffering and so on, and for those that are known and need not be known again, it is merely calling wisdom seeing, and it is not the nature of conceptualization, and seeing does not pervade viewing (the former is present in both sharp and dull-witted arhats, while the latter is only for those with immovable dharma). Seeing is not. Therefore, it is also said in the scriptures: For the time being, whatever is wisdom is also seeing. This says that wisdom and seeing are synonymous, but there are also cases where it is seeing but not wisdom, such as the eight forbearance that belong to the category of direct realization. Seeing and viewing are not synonymous. The summary verses on wisdom are: Conventional, dharma, and subsequent knowledge, these three are explained as ten. Conventional wisdom itself and, mind wisdom part. Dharma wisdom is, itself and the four noble truths wisdom, cessation and non-arising mind wisdom eight. Subsequent knowledge is also knowing the three truths, itself and cessation and non-arising wisdom. Dharma wisdom subsequent knowledge and, five are cessation and non-arising, each of the four noble truths wisdom and, dharma wisdom subsequent knowledge and seven. Mind wisdom dharma wisdom subsequent knowledge and, path wisdom conventional wisdom and, itself and five are path wisdom. Itself and dharma wisdom subsequent knowledge and, mind wisdom cessation and non-arising, it is correctly said to have six types. Secondly, why are these three wisdoms divided into ten? From the nature of contaminated things, it is conventional wisdom, because it does not understand the ultimate meaning of conventional wisdom. From the antidote, there are two: dharma wisdom and subsequent wisdom, because they are the antidotes to the desire realm and the upper realms respectively. From the aspect, the knowledge of suffering and the knowledge of origin are separated, because both focus on the aggregates of clinging, so there is no different object, and it is established because the aspects of impermanence and so on and the causes and so on are different. From both aspect and object, that is, the two objects (different), the knowledge of cessation and the knowledge of the path are separated, because cessation and so on and the path