Tibetan
མ་པར་གྲོལ་བས་བྱས་པ་ལས་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཉིས་ཀས་བྱས་པ་ལས་ནི་བདུན་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རིམ་པ་ལྟར་སྙོམས་འཇུག་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཆ་གཉིས་ཀ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མིང་གི་སྒོ་ནས་བདུན་ཡིན་ལ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་ནི་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་བའི་ལམ་གསུམ་པོ་ལ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གྱིས་རིམ་པ་ལྟར་དད་པས་རྗེས་འབྲང་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དང་། དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་དང་། དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་མི་སྦྱོར་བའི་གང་ཟག་གཉིས་གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །(གཞན་དག་ནི་རྫས་ལོགས་སུ་མེད་དོ། །)དེ་ལ་དད་པས་རྗེས་འབྲང་ལ་དབང་པོས་དབྱེ་ན་རྣོ་རྟུལ་འབྲིང་པོ་གསུམ་དང་། རིགས་ཀྱིས་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། ལམ་གྱིས་ཤེས་བཟོད་བཅོ་ལྔ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤང་གཅིག་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་འདོད་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་བར་ས་བརྒྱད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །རྟེན་གྱིས་དགུ་སྟེ། སྒྲ་མི་སྙན་ན་ལམ་མེད་པས་རྟེན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་གླིང་གསུམ་གྱི་མི་དང་འདོད་པའི་ལྷ་དྲུག་གོ། དེ་ལྟར་ན་དབང་པོ་དང་རིགས་དང་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་འབུམ་བཞི་ཁྲི་བདུན་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་དེ་བཞིན་དུ་དབྱེ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དང་མཐོང་ཐོབ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་གྲོལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་རིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་མེད་ལ། དད་མོས་དང་དུས་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་ལ་ནི་རིགས་ལྔའི་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ། །ཡང་དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་ལ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབྱེ་བ་མེད་ལ། སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ས་དགུ་ལ་རྟེན་པའི་ལམ་དགུར་འདོད་དོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་ཏུ་འདུས་པས་ལོགས་སུ་བརྩིར་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བརྩི་ན་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་གསུམ་དང་། རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དད་མོས་ཡིན་ན་ལྔ་དང་། མཐོང་ཐོབ་ཡིན་ན་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །ལམ་དང་འདོད་ཆག
Chinese
由于解脱所作之事有六种，即以证悟无我的智慧，从三界的烦恼中解脱出来。入定和解脱二者所作之事有七种，即以禅定和智慧的力量，次第地从入定和烦恼的障碍两方面解脱出来。这样从名称的角度来说有七种，而这七种实际上是六种，即见道、修道、无学道这三种道，按照根器的利钝次第分为信随行、法随行、信解见得，以及有时解脱和非时解脱两种人。（其他不是单独的实体。）其中，信随行按照根器来区分，有利、钝、中三种；按照种姓，有种姓退失者等五种；按照道，有知和忍十五种；按照离贪欲，有七十三种，即一个欲界的修断烦恼也没有断除，具有一切束缚，从欲界到无所有处之间，八地各有九种烦恼而离贪欲。按照所依有九种，因为声音不悦耳就没有道，所以不能作为所依，即三洲的人和欲界的六天。 这样，从根器、种姓、道、离贪欲和所依的角度来区分，就有四十七万八千八百二十五种，其他补特伽罗也应各自按照情况来区分。其中，法随行、见得和时解脱、非时解脱者，没有种姓的区分。信解和时解脱两种，有五种种姓的区分。此外，对于信解见得者，从道的角度来说，如果像导师国王的儿子那样，以安住于果位的心识的第十六刹那作为道后得智，就没有区分。有缘分的特殊者则认为是依于九地的九道。以身体现证者，包含在信解见得中，所以不单独计算。如果计算，从根器的角度来说有三种，从种姓的角度来说，如果是信解，则有五种，如果是见得，则没有区分。道和贪欲
English
There are six types of actions done by liberation, which is to be liberated from the afflictions of the three realms by the wisdom that realizes selflessness. There are seven types of actions done by both meditative absorption and liberation, which is to be liberated from both meditative absorption and the obscurations of afflictions by the power of meditative stabilization and wisdom, respectively. Thus, from the perspective of names, there are seven, but these seven are actually six, namely, the three paths of seeing, meditation, and no-more-learning, which are sequentially divided by sharp and dull faculties into faith-followers, dharma-followers, faith-liberated, and vision-attained, as well as two types of individuals: those who are liberated in time and those who are liberated out of time. (Others are not separate entities.) Among them, the faith-follower is distinguished by faculties into three types: sharp, dull, and medium. By lineage, there are five types, including those who have degenerated in lineage. By path, there are fifteen types of knowledge and acceptance. By freedom from desire, there are seventy-three types, i.e., those who have not abandoned even one of the desire realm's objects of abandonment through meditation, possessing all bonds, and from the desire realm to the realm of nothingness, there are eight grounds with nine afflictions each, and freedom from desire. By basis, there are nine types, because if the sound is unpleasant, there is no path, so it cannot serve as a basis, i.e., the people of the three continents and the six gods of the desire realm. Thus, if we differentiate from the perspective of faculties, lineage, path, freedom from desire, and basis, there are 478,825 types, and other individuals should also be differentiated accordingly. Among them, there is no distinction of lineage for those who are dharma-followers, vision-attained, and liberated in time and out of time. The two types of faith-liberated and time-liberated have five types of lineage distinctions. Furthermore, for the faith-liberated and vision-attained, from the perspective of the path, if, like the son of the teacher-king, the sixteenth moment of consciousness abiding in the result is considered as subsequent wisdom on the path, there is no distinction. Those with special fortune are considered to have nine paths based on the nine grounds. Those who realize directly with the body are included in the faith-liberated and vision-attained, so they are not counted separately. If counted, from the perspective of faculties, there are three types, and from the perspective of lineage, if it is faith-liberated, there are five types, and if it is vision-attained, there is no distinction. Path and desire
Tibetan
ས་དང་བྲལ་བ་ལའང་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །རྟེན་ནི་སྐལ་ལྡན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་འདོད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་འདོད་ལ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི་གླིང་གསུམ་གྱི་མི་དང་ལྷ་རིས་དྲུག་སྟེ་དགུ་དང་། གཟུགས་ན་གནས་བཅུ་དྲུག་དང་། སྲིད་རྩེ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འདོད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་ཀྱང་དུས་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་ཡིན་ན་རིགས་ལྔ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ནི་རིགས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་དད་པས་རྗེས་འབྲང་བཞིན་ནོ། །(ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ལ་རིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་མེད་པས་དབང་པོ་དང་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟེན་རྣམས་སྔ་མ་ལྟར་གསུམ་དང་བཅོ་ལྔ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་དགུ་ཡིན་པས་དད་པས་རྗེས་འབྲངས་ལྔ་ཆ་སྟེ། ཉི་ཁྲི་དགུ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དད་མོས་ལ་ནི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དབྱེ་བ་མེད་ལ། དབང་པོ་དང་རིགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྟེན་རྣམ་གསུམ་དང་ལྔ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་དགུ་ཡིན་པས་དགུ་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་ཐོབ་ལ་རིགས་དང་ལམ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་ཅིང་དབང་པོ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟེན་རྣམས་གསུམ་དང་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་དགུ་ཡིན་པས་དད་མོས་ཀྱི་ལྔ་ཆ་སྟེ། སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །)འདི་དག་གི་དབྱེ་བ་ནི་གྲངས་ཞིབ་ཏུ་ཊཱིཀ་ལས་འབྱུང་མོད་ཀྱི་འདིར་མ་བཀོད་དོ། ། འོ་ན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཞིག་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པའི་(དགྲ་བཅོམ་པ་)དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཇིན་གྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་(ལེ་ལོ་དང་)དམིགས་པ་བརྗེད་པ་དང་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་རྩོལ་བ་དང་མི་རྩོལ་བའི་ཉེས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཊཱི་ཀ་བྱེད་དག་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གང་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་བསམ་གཏན་དག་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡོད་ན་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ་ཞེས་བཤད་པས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་
Chinese
与地分离也没有区别。所依是具缘的特殊者，从欲界到有顶天都想要，国王的儿子是三洲的人和六欲天，即九种。在色界有十六处，在有顶天有二十六处。以智慧解脱，如果是时解脱，则有五种姓。如果时间和不结合，那么种姓就没有区别。除此之外，就是随信行者了。（对于随法行者来说，没有种姓的区别，因为他们远离了根、道和贪欲。所依如前所述，有三种、十五种、七十三种和九种，因此随信行者有五分，即二万九千五百六十五种。对于随信者来说，只有十六刹那道，因此没有区别。根、种姓、远离贪欲和所依有三种、五种、七十三种和九种，因此有九千八百五十五种。对于见道者来说，种姓和道没有区别，他们远离了根和贪欲。所依有三种、七十三种和九种，因此是随信者的五分，即一千九百七十一种。）这些区别在详细的注释中有说明，但这里没有列出。 那么，从二俱解脱和慧解脱中，哪一个是呢？凡是依靠正定，获得灭尽定（阿罗汉）的，就是二俱解脱，因为智慧也从烦恼障和定从中解脱。这里的解脱障包括（懒惰）和忘记目标、昏沉、掉举、努力和不努力的五种过失等等。注释者说，解脱障是任何不能生起解脱和禅定的东西，即身体和心都不堪用。入定障是任何存在时，心都不能堪用，因此即使是远离三界贪欲的人，也不能生起初禅的正定。因此，初禅的近
English
There is no distinction even in being separated from the earth. The support is the particularly fortunate one who desires from the desire realm up to the peak of existence, and the king's son is the people of the three continents and the six desire realms, that is, nine. In the form realm, there are sixteen places, and in the peak of existence, there are twenty-six. Liberation by wisdom, if it is liberation by time, then there are five lineages. If time and non-combination, then there is no distinction in lineage. Other than that, it is like following by faith. (For those who follow the Dharma, there is no distinction by lineage because they are separated from the faculties, the path, and desire. The supports are as before, with three, fifteen, seventy-three, and nine, so the followers by faith have five parts, that is, twenty-nine thousand five hundred and sixty-five. For those who follow faith, there are only sixteen moments of the path, so there is no distinction. The faculties, lineage, separation from desire, and the supports have three, five, seventy-three, and nine, so there are nine thousand eight hundred and fifty-five. For those who have attained the vision, there is no distinction between lineage and path, and they are separated from the faculties and desire. The supports have three, seventy-three, and nine, so it is five parts of the followers by faith, that is, one thousand nine hundred and seventy-one.) These distinctions are explained in detail in the commentary, but are not listed here. So, which is it, liberation from both parts or liberation by wisdom? Whoever relies on the actual basis of concentration and attains the cessation attainment (Arhat) is liberated from both parts, because wisdom is also liberated from the obscuration of afflictions and the obscuration of liberation by meditative absorption. The obscuration of liberation includes (laziness) and forgetting the object, sinking, excitement, effort, and the five faults of non-effort, and so on. Commentators say that the obscuration of liberation is anything that cannot generate liberation and meditation, that is, the body and mind are not serviceable. The obscuration of meditative absorption is anything that, if present, makes the mind unserviceable, so even those who are separated from the desire of the three realms cannot generate the actual basis of the first dhyana. Therefore, the near