Tibetan
། །ཞེས་དང་། ཡང་བྱམས་པས། ཤེས་རབ་མཆོད་ཡིན་དེ་གཞི་ནི། །ཐོས་པ་དེ་ཕྱིར་ཐོས་པ་མཆོག །ཞེས་དང་། །མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་ལྷག་དུས་སུའང་། །ཐོས་པ་བསགས་པར་བྱ་བ་སྟེ། །གང་དུ་ཐོས་པ་འགྲོ་འགྱུར་བ། །དེར་ནི་ཕུང་བོ་འགྲོར་མི་འགྱུར། །ཞེས་དང་། རྒྱན་བདུན་དགྲོལ་བ་ལས། དང་པོ་ཉན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །ཚིག་གིས་རྒྱུད་ལ་ཐོས་པ་བསྐྱེད། །ཅེས་དང་། དོན་གསལ་ལས། ཐོག་མར་ཐོས་པའི་དོན་ལ་འབད་པ་ཡིས། །རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡི་ལག་ཏུ་དངོས་གྲུབ་ལེགས་པར་འཐོབ། །ཞེས་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོས། སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པ་ལ་པོ་ཏི་མཛོ་ཁ ལ་ཙམ་པ་ལ་བྱ་བ་མ་བྱས་པར། ལག་མཐིལ་ཙམ་པ་ཞིག་སྟོན་པ་ཙུག སྤེད་ཙུག་བྱས་པས་གར་ཡང་མི་ཕྱིན། ཞེས་དང་། གདམ་ངག་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་པ་ནི། བེའུ་བུམ་ལག་མཐིལ་ཙམ་ཞིག་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པ་ལ་མི་ཟེར་གྱི། གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་གདམ་ངག་ཏུ་གོ་བ་ལ་ཟེར་ཞེས་དང་། ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་ལས། སྒོམ་པ་བྱེད་པ་ལ་ཐོས་བསམ་གལ་ཆེ་བར་གསུང་རབས་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། །ཞེས་དང་། དེ་ཉིད་ལས་དེས་ན་ཐོས་པ་ཅི་ཙམ་མང་བ་དེ་ཙམ་དུ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་མང་ལ་དེ་ཙམ་དུ་བསམ་པ་མང་བ་དང་། ཞེས་སོགས་དང་། ཆོས་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལམ་གྱི་སྲོག་དམ་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བླ་ན་མེད་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་གསུང་རབ་དང་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་ཐོས་པ་དགོས་སོ། །ཞེས་སོགས་དང་། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ལ་ཤེས་རབ་དང་དེའི་རྒྱུར་ཐོས་པ་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ལ་ངེས་པ་རྙེད་དགོས་ཏེ། ཞེས་སོགས་དང་། དང་པོ་ནས་མི་ཤེས་ན་ཡང་མ་ཞུས་པར་མི་བྱ་བར་བློ་དང་བསྟུན་པའི་ཐོས་པ་ཆེ་ཆུང་གང་འཐད་རེ་ལ་འབད། ཅེས་དང་། བསྟེན་འོས་བླ་མ་རིམ་འགྲོ་བསྙེན་བཀུར་ཏེ། །ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར་ཐོས་པ་བཙལ་བར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་མཁས་པ་བསྟེན་ནས་ནུས་པ་དང་བསྟུན་པའི་ཐོས་པ་རེ་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་མེད་ན་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་མི་སྐྱེ་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཅི་ཞིག་བསྒོམ་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ཐོས་པ་བྱས་ན་དེའི་དོན་བསམས་པས་བསམས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་ལ། དེ་ལས་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཡངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང་། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ཡང་ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྔོན་དུ་ཐོས་པ་དང་། བསམས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྔོན་དུ་བསམ་པ་འགྲོ་དགོས། ཞེས་དང་། སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་ལས་ཀྱང་། རང་གིས་སྒྲུབ་པ་དང་གཞན་ལ་སྟོན་པ་སོགས་གང་བྱེད་ཀྱང་ཐོག་མར་ཐོས་བསམ་གྱིས་གོ་བ་མ་ནོར་བ་ཅིག་བཙལ་དགོས་ཏེ། །རང་གིས་མི་ཤེས་ན་གཞན་བསྟོན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་དང་། དེ་ཉིད་ལས། ཐོས་པ་འཛིན་པ་སློབ་མ་དམ་པ་ཡིན། །ཞེས་རིམ་ལྔའི་ལུང་དྲངས་པ་དང་། ཡང་རྗེ་བླ་མས། འཇིགས་རུང་འཁོར་བའི་གཡང་ས་འགེགས་པ་ལ། །དྲི་མེད་མང་དུ་ཐོས་ལ་བརྟེན་པ་ཡི། །ཞེས་སོགས་དང་། ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་རྙེད་པའི་མང་ཐོས་ཀྱིས། ཞེས་སོགས་དང་། རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་འཆད་པ་དང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་དང་། དེར་ནི་མང་དུ་ཐོས་པའི་མཐར་སོན་ནས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་མཛད་པ་སོགས་མང་དུ་ཐོས་དགོས་པ་རྗེ་བླ་མའི་གསུང་ཁོ་ནས་བསྒྲུབས་ཀྱང་འགྲུབ་ན་གཞན་ལྟ་མི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁས་པ་གཞན་གྱིས་མང་དུ་ཐོས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་ཚིགས་མང་བར་དོགས་ནས་མ་བྲིས་སོ།། །། གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཐོས་པ་ལ་འཇུག་དགོས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལུང་གིས་བསྒྲུབས་མོད། འཆད་པའི་ཚེ་ཐོས་པ་དགོས་པ་བདེན་གྱི། ཉམས་ལེན་ལ་མང་དུ་ཐོས་པ་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་དེ། དཔལ་ལྡན་དཔའ་བོས། ཐོས་ཉུང་དམུས་ལོང་སྒོམ་པའི་ཚུལ་མི་ཤེས། །དེ་མེད་དེ་ཀོ་ཅི་ཞིག་བསམ་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། མུ་ཏིག་འཕྲེང་བ་ལས། བློ་གྲོས་མེད་ལ་ཐོས་མེད་མཐོས་ལའང་བསམ་པ་མེད། །ཞེས་དང་། བསླབ་བཏུས་འགྲེལ་བ་ལས། ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཐབས་དང་ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་ཐབས་མི་ཤེས་ཏེ། ཞེས་དང་། ཤ་ར་བས། ཐོས་པ་རྒྱུན་མི་ཆད་དུ་བྱ་སྙམ་དུ་བསམ། སྒོམ་པ་པོ་ལ་མི་དགོས་བཤད་པ་པོ་ལ་དགོས་སྙམ་སྟེ་འཆད་པ་པོ་ལ་སྡིག་ཏུ་འགྲོ་ཉེན་ཆེ། སྒོམ་པ་པོ་ཁོ་ན་ལ་དགོས། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པ་ལ་ཐོས་པ་དགོས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། ཐོས་པ་མང་དུ་བྱས་ཏེ་གོ་བ་འཆགས་མི་དགོས་ཀྱི། དེ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པས་ཆོག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གོ་བ་ལེགས་པར་མ་འཆགས་པར་ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམས་ཀྱང་དོན་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གོ་བ་ནོར་ན་ཉམས་ལེན་ཀྱང་ནོར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། ལམ་རིམ་ལས། གོ་བས་དམིགས་མ་ཕྱེད་པར་ཕུར་ཚུགས་རེ་ལ་འབད་པའི་མྱོང་བ་ཐམ་ཐོམ་གྱིས་གར་ཡང་མི་ཕྱིན་ཏེ། ཞེས་དང་། སྔགས་རིམ་ལས། གོ་བ་ནོར་ན་སྒྲུབ་པ་ནོར་ལ་སྒྲུབ་པ་མ་ནོར་བ་ཡང་གོ་བ་མ་ནོར་བ་ལ་རགས་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁ་ཅིག །ཐོས་པ་ལ་འཇུག་དགོས་ཀྱང་། མང་དུ་ཐོས་པ་མི་དགོས་ཏེ། མང་དུ་ཐོས་པ་དང་ཉུང་ངུ་ཐོས་པའི་གང་ཟག་གཉིས་ཉམས་ལེན་ལ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཚུལ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་ལས། དེས་ན་ཐོས་པ་ཅི་ཙམ་མང་བ་དེ་ཙམ་དུ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་མང་ལ་དེ་ཙམ་དུ་བསམ་པ་མང་བ་དང་དེ་མང་ཙམ་དུ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་མང་བ་དང་། ཞེས་སོགས་དང་། གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས། ཉི་ཚེ་བ་ལ་ཉི་ཚེ་དང་། །མཐའ་དག་པ་ལ་མཐའ་དག་པའི། །འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་ལྡན་སུ་ཞིག་ཕྱོགས་རེ་ཚིམ། །ཞེས་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། ཐོས་པ་ལ་འཇུག་དགོས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་དགོས་ཏེ། ལམ་མ་ནོར་བར་སྒྲུབ་པ་ལ་མང་ཐོས་མི་དགོས་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ངག་ཀྱང་ལམ་ཅལ་ཅོལ་གྱི་གཏམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོས་བསམ་མ་བྱས་པར་བསྒོམས་བྱུང་གི་བློ་མི་འབྱུང་བར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་ལམ་རིམ་ལས། ལམ་མ་ནོར་བར་བགྲོད་པ་ལ་མང་དུ་ཐོས་པ་མི་དགོས་ཅེས་པའི་ཅལ་ཅོལ་ཡང་ལེགས་པར་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་དང་། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐོས་པ་བྱས་པའི་དགོས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་མ་ཟད། གནས་སྐབས་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ནི་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་འགྲུབ་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཡོན་ཏན་འདི། །ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་བྱ། །ཆོས་དོན་འདོད་དང་ཐར་བ་ཡི། །འབྱུང་གནས་རིག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན། །དེ་ལྟར་དང་པོར་གུས་པ་ཡིས། །ཤེས་རབ་ཡུམ་ཆེན་བཟུང་བར་བྱ། །ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། བརྩོན་འགྲུས་གཅིག་པོ་བྱས་པ་ངལ་བའི་མཐའ། །ཤེས་རབ་གྲོགས་ཀྱིས་བསྐྱངས་ན་དོན་ཆེན་འགྲུབ། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། ཁོ་ན་རེ། ནང་རིག་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོས་བསམ་བྱེད་དགོས་པ་བདེན་གྱི། སྒྲ་སྙན་ངག་རྩིས་སོགས་ཕྱིའི་རིག་གནས་ལ་ཐོས་བསམ་བྱེད་མི་དགོས་སོ་ཞེ
Chinese
如是说。又慈氏菩萨说：智慧之供养，其基础是听闻，因此听闻最殊胜。如是说。圣者龙树说：即使在头发变白、皱纹增多的时候，也应当积累听闻。听闻将去往何处，身体不会去往那里。如是说。《庄严七支》中说：最初以听闻的智慧，以词句在相续中生起听闻。如是说。《显义论》中说：最初努力于听闻之义，恒常精进的任何（人），此人的手中能很好地获得成就。如是说。大瑜伽士说：在修持佛法时，不要做像书本骡子那样的事情，稍微展示一下手掌大小的东西，稍微动一下，哪里也去不了。如是说。窍诀融入内心，不是指对像手掌大小的经函获得定解，而是指将所有经论理解为窍诀。如是说。《菩提道次第广论》中说：在修习禅定时，听闻和思维非常重要，这是从经论及其注释中所说的。如是说。同样，从那里面，听闻越多，从中产生的智慧就越多，思维也就越多，等等。对于那些想要如法修持佛法的人来说，产生能完全辨别佛法的智慧的无上因，就是必须多听闻无垢的经论和论典，这是道路的命脉。如是说。因此，必须对修持佛法来说，智慧和作为其因的听闻是不可或缺的，对此获得定解。如是说。即使一开始不明白，也不要不请教，而要努力于与自己的智慧相符的或大或小的听闻。如是说。应当依止值得依止的上师，次第承侍恭敬，为了成就智慧，应当寻求听闻。如是说，就像所说的那样，应当依止智者，并根据自己的能力进行听闻。如果没有听闻，就不会产生听闻所生的智慧和思维所生的智慧。如果这样，因为不知道该修什么，所以如果听闻了，通过思维其意义，就会产生思维所生的智慧。由此，就会产生更加广大的修所生的智慧。如是说。同样，从那里面，在听闻所生的智慧之前，必须先有听闻；在思维所生的智慧之前，必须先有思维。
English
Thus it is said. Also, Maitreya says: The basis of the offering of wisdom is listening; therefore, listening is supreme. Thus it is said. The Protector Nagarjuna says: Even when white hair and wrinkles increase, one should accumulate listening. Wherever listening goes, the body will not go there. Thus it is said. In "Unraveling the Seven Ornaments," it says: Initially, with the wisdom of listening, listening arises in the continuum through words. Thus it is said. In "Meaningful Clarification," it says: Initially, by striving for the meaning of listening, whoever constantly perseveres, in that person's hand, accomplishments are well attained. Thus it is said. The Great Yogi says: When practicing the Buddhadharma, do not act like a book-mule; showing something the size of a palm, moving it slightly, one will not go anywhere. Thus it is said. Internalizing the instructions does not mean gaining certainty about a scripture the size of a palm; rather, it means understanding all the scriptures as instructions. Thus it is said. In the "Great Treatise on the Stages of the Path," it says: Listening and contemplation are very important for practicing meditation, as stated in the scriptures and their commentaries. Thus it is said. Also, from that, the more one listens, the more wisdom arises from it, and the more contemplation there is, and so on. For those who wish to practice the Dharma properly, the supreme cause for generating the wisdom that fully discriminates the Dharma, the life force of the path, is to listen extensively to the stainless scriptures and treatises. Thus it is said. Therefore, one must gain certainty that wisdom and listening as its cause are indispensable for practicing the Dharma. Thus it is said. Even if one does not understand from the beginning, one should not refrain from asking, but strive for whatever amount of listening, large or small, that suits one's intelligence. Thus it is said. One should rely on a worthy lama, serve and respect him in order, and seek listening in order to accomplish wisdom. Thus it is said, as it is said, one should rely on a wise person and listen according to one's ability. Without that, the wisdom arising from listening and the wisdom arising from contemplation will not arise. If that is the case, because one does not know what to meditate on, if one listens, by contemplating its meaning, the wisdom arising from contemplation will arise. From that, the wisdom arising from meditation will become vast. Thus it is said. Also, from that, listening must precede the wisdom arising from listening, and contemplation must precede the wisdom arising from contemplation.
Chinese
在《密集嘛续次第论》中也说：“自己修持或为他人讲说等，无论做什么，首先必须寻求通过听闻和思维获得的不错误的理解。因为自己不了解，就无法为他人讲说。”又在该论中引用了五种次第的教证说：“听闻并受持者，是殊胜的弟子。” 此外，宗喀巴大师还说：“为了阻挡可怕轮回的悬崖，要依赖无垢的广闻。”等等，以及“以获得能仁佛陀密意的广闻”等等，以及“以缘于一切佛陀的经典之讲说”等等的愿文，以及“在那里达到广闻的究竟”等等，大师发愿等等，仅仅以宗喀巴大师的教言就能成立必须广闻，更不用说其他的了。其他智者也有解释必须广闻的理由，但因为这里篇幅较长，所以没有写。第二，驳斥对此的争论。有些人说：“你用教证成立了必须进入听闻，讲说时需要听闻是没错，但修行时不需要广闻。”如果这样认为，就非常不合理。吉祥勇士说：“少闻如盲人，不知修持之法。没有它，又该如何思维呢？”以及《摩尼宝鬘》中说：“没有智慧就没有听闻，没有听闻也没有思维。”以及《学集论释》中说：“不具备听闻，就不知道禅定的方法和断除烦恼的方法。”以及夏惹瓦说：“想持续不断地听闻。认为修行者不需要，讲说者才需要，这样认为讲说者有堕罪的危险。唯独修行者才需要。”等等，因为他们说了修行时需要听闻。对此，有人说：“听闻很多，但不需要形成理解，没有理解，一心一意地修持就可以了。”这也是不合理的。因为没有很好地形成理解，即使长时间修持，作用也很小。而且，如果理解错误，修行也会变成错误的。就像《菩提道次第论》中说：“在没有理解所缘的情况下，努力进行顽固的体验，就像无舵之舟一样，哪里也去不了。”以及《密集嘛续次第论》中说：“理解错误，修持也会错误，
English
Also, in the Great Treatise on the Stages of Secret Mantra, it says, "Whatever you do, whether practicing yourself or teaching others, you must first seek an unmistaken understanding through listening and thinking. Because if you don't know yourself, you can't teach others." And in the same treatise, quoting the five stages, it says, "The one who holds listening is a noble disciple." Furthermore, Je Rinpoche said, "To block the cliff of terrifying samsara, one relies on immaculate, vast learning." And so on, and "Through vast learning that finds the intention of the Able One," and so on, and prayers such as "With explanations aimed at all the Buddha's scriptures," and "There, having reached the end of vast learning," and so on, making prayers, etc. Even if it is established by the words of Je Rinpoche alone that one must listen extensively, it goes without saying that there is no need to look at others. Other scholars have also explained the reasons why one must listen extensively, but I have not written them here because I am concerned about the length. Second, refuting the arguments against this. Some say, "You have established with scripture that one must engage in listening, and it is true that listening is necessary when teaching, but vast listening is not necessary for practice." To think so is very unreasonable. Palden Drepung said, "One with little listening is like a blind person, not knowing how to meditate. Without it, what should one think about?" And in the Garland of Pearls, it says, "Without intelligence there is no listening, and without listening there is no thinking." And in the Commentary on the Compendium of Trainings, it says, "One who does not have listening does not know the method of meditation and the method of abandoning afflictions." And Sharawa said, "I think that listening should be continuous. To think that it is not necessary for meditators but necessary for speakers, there is a great danger of the speaker incurring sin. It is necessary only for meditators." And so on, because they said that listening is necessary for practice. To that, someone says, "One should listen extensively, but it is not necessary to form an understanding. Without that, it is enough to practice single-pointedly." That is also unreasonable. Because if an understanding is not well formed, even if one meditates for a long time, it will be of little use. Moreover, if the understanding is wrong, the practice will also become wrong. That is so, because in the Stages of the Path it says, "Without understanding the object, striving for a stubborn experience will not go anywhere, like a rudderless boat." And in the Stages of Secret Mantra it says, "If the understanding is wrong, the practice will be wrong,