Tibetan
ཐ་མར་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། འདིར་བསྟན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་གཉིས། འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་དོན་གཉེར་གྱི་བློ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མའི་བདེ་ཐབས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འཆི་བ་མི་རྟག་པ་བསམ་པ། ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། འཆི་བ་མི་རྟག་པ་མ་བསམས་ན་ཚེ་འདིའི་སྣང་ཤས་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་ནས་ཕྱི་མའི་བདེ་ཐབས་བསྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་བསམས་ན་རང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་ཕྱི་མའི་དོན་དུ་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་འོང་བས་དེ་བསམ་པ་ལ་གསུམ། ངེས་པར་འཆི་བ། ནམ་འཆི་ཆ་མེད་པ། ཤི་བའི་ཚེ་ཆོས་མ་གཏོགས་གཞན་གྱིས་མི་ཕན་པར་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྔོན་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་སྐྱེ་འཆི་ལ་དབང་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་། འཕགས་བོད་ཀྱི་པཎ་གྲུབ་དང་རྒྱལ་བློན་སོགས་མདོར་ན་སྔར་འདི་མ་ཤི་བར་ཚེ་ཐར་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཀྱང་མེད་ན། བདག་གཅིག་པུ་ལྟ་ཅི། དེ་ཡང་དུས་ངེས་པ་ཅན་གྱི་འཆི་བ་ནི་སྔགས་རྫས་སོགས་རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་བཟློག་ཏུ་མེད་པས་ངེས་པར་འཆི། །སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་ཉི་རྒས་གྲང་སོ་བཞིན་དུ་མི་སྡོད་པར་ཉིན་རེ་ཞག་རེ་བཞིན་འཆི་བདག་གི་དྲུང་དུ་རིམ་གྱིས་མྱུར་བར་འགྲོ་ཞིང་། ཚེ་ཟད་པ་ལ་གསར་སྣོན་ནི་ཅུང་ཟད་མེད་པས་ངེས་པར་འཆི། བྱིས་པའི་དུས་སུ་བསྒྲུབ་འདོད་མི་སྐྱེ་ཞིང་རྒས་པའི་ཚེ་བསྒྲུབ་མི་ནུས། བར་སྐབས་སུ་ལྟོ་གོས་སོགས་ཀྱི་ཆེད་དང་། གཉིད་ཀྱིས་གཡེངས་ནས་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་ལོང་མེད་བཞིན་པར་འཆི་དགོས་པར་འདུག་སྙམ་དུ་བསམ། གཉིས་པ་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་བསམ་པ་ལ། སྤྱིར་སྒྲ་མི་སྙན་པ་མ་གཏོགས་གཞན་རྣམས་ལ་ཚེ་ཚད་བཤད་པ་ལྟར་ཐུབ་པའི་ངེས་པ་མེད་ཅིང་། ཁྱད་པར་འཛམ་བུའི་གླིང་བ་རྣམས་ནི་བསྐལ་བ་དང་པོའི་དུས་སུ་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་ལ། མཐར་ཚེ་ལོ་བཅུ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འགྱུར་བས་ཤིན་དུ་ཡང་མ་ངེས། ད་ལྟ་རང་ལས་རྒས་གཞོན་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་གོ་རིམ་མ་ངེས་པར་ཤི་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ནམ་འཆི་ཆ་མེད། ཕྱིའི་དགྲ་གདོན་མེ་ཆུ་སོགས་དང་། ནང་གི་འབྱུང་བ་འཁྲུགས་པའི་ནད་སོགས་འཆི་རྐྱེན་ནི་ཤིན་དུ་མང་ལ། གསོན་རྐྱེན་ཟས་སྨན་མི་འཕྲོད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཐབ་རྩོད་ལྟ་བུས་ཀྱང་འཆི་བས་ནམ་འཆི་ཆ་མེད། ས་ཆེན་པོ་འདི་རི་རབ་དང་བཅས་པའང་འཇིག་པར་འགྱུར་སྲིད་ན། བདག་གི་ལུས་ཕྲན་བུ་འདི་ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་འཆི་བར་འགྱུར་བས་དེ་རིང་རང་
Chinese
如经中所说“最终了知”。此处所说的修持下士道分二：发起来世求利之心和指示来世安乐之方便。初者分二：思维死亡无常和思维恶趣之痛苦。初者：若不思维死亡无常，则为今生之显现所控制，不会去成办来世安乐之方便；若思维之，则自然或不由自主地趋入为来世之义而修法，故思维之分三：决定会死，何时死无定，死时唯有佛法能利益，思维其他无益。初者：往昔诸佛菩萨获得生死自在者，也示现涅槃之相；藏印之班智达、国王大臣等，总之，以前没有不死而能获得解脱者，何况我等凡夫。而且，有定时的死亡，是咒语药物等任何因缘都无法阻挡的，故决定会死。刚出生时，就像太阳衰老、寒霜侵袭一样，不会停留，而是日复一日、夜复一夜地逐渐快速走向死主之处；寿命耗尽，不会有丝毫增补，故决定会死。孩童时不想修行，年老时无力修行，中间为了衣食等而奔波，或者被睡眠所迷惑，没有时间修行，却不得不死去，应如是思维。第二，思维何时死无定。一般来说，除了声音不悦耳之外，其他都有寿命长短的说法，但都不能确定；特别是南赡部洲之人，最初劫时寿命无量，最终会减至十岁，非常不确定。现在很多比自己年长或年轻的人，不按顺序死去，这是显而易见的，故何时死无定。外有敌害、鬼神、火、水等，内有四大不调之疾病等，死亡的因缘非常多；生存的因缘，如饮食、药物不适，以及因享受等引起的争斗也会导致死亡，故何时死无定。如此大地连同须弥山也有坏灭的时候，何况我这微小的身体，内外因缘稍微不调也会死去，所以今天
English
As it is said in the scriptures, "Ultimately knowing." Here, the practice of the path of the lower capable being, as taught here, has two parts: generating the mind to seek benefit in the next life, and showing the means to happiness in the next life. The first has two parts: contemplating death and impermanence, and contemplating the suffering of the lower realms. The first: If you do not contemplate death and impermanence, you will be controlled by the appearances of this life and will not accomplish the means to happiness in the next life; if you contemplate it, you will naturally or involuntarily engage in practicing the Dharma for the sake of the next life, so contemplating it has three parts: the certainty of death, the uncertainty of when you will die, and contemplating that at the time of death, only the Dharma will benefit, and nothing else. The first: Even the Buddhas and Bodhisattvas of the past who had attained mastery over birth and death showed the manner of passing into Nirvana; the Panditas and kings and ministers of India and Tibet, in short, there was no one in the past who could escape death and attain liberation, let alone ordinary beings like us. Moreover, death at a fixed time cannot be averted by any cause, such as mantras or medicines, so death is certain. From the moment of birth, like the aging of the sun or the invasion of frost, we do not remain still, but day by day, night by night, we gradually and quickly go to the presence of the Lord of Death; when life is exhausted, there is no addition, so death is certain. In childhood, we do not want to practice, and in old age, we are unable to practice; in between, we are busy with food and clothing, or distracted by sleep, and have no time to practice the Dharma, but we must die, so we should think like this. Second, contemplating the uncertainty of when you will die. Generally speaking, except for unpleasant sounds, everything else has a lifespan, but none of them can be certain; especially the people of Jambudvipa, in the first kalpa, had immeasurable lifespans, and eventually they will decrease to ten years, which is very uncertain. Now, many people older or younger than oneself die out of order, which is obvious, so there is no certainty when one will die. There are many causes of death, such as external enemies, spirits, fire, water, etc., and internal diseases of the four elements; the causes of survival, such as unsuitable food and medicine, and struggles caused by enjoyment, can also lead to death, so there is no certainty when one will die. Even this great earth, together with Mount Meru, may be destroyed, let alone this small body of mine, which will die from even a slight imbalance of internal and external causes, so today
Tibetan
མི་འཆི་བའི་ངེས་པ་མེད་པས་ནམ་འཆི་ཆ་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་དུ་བསམ། གསུམ་པ་ཤི་བའི་ཚེ་ཆོས་མ་གཏོགས་གཞན་གྱིས་མི་ཕན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཚེ། གཉེན་གྲོགས་སོགས་གཅིག་ཀྱང་འཁྲིད་ས་མེད། ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་ཡོད་ཀྱང་རྡུལ་ཙམ་ཡང་འཁྱེར་དུ་མེད། ཚེ་འདིའི་ཕུན་ཚོགས་གཞན་ལྟ་ཅི། རང་གི་ལུས་འདི་ཉིད་ཀྱང་མལ་དུ་ཅམ་གྱིས་བཞག་ནས་རྣམ་ཤེས་གཅིག་པུ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཚེ། ཕན་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལས་གཞན་མི་འདུག་སྙམ་དུ་ཡང་ཡང་བསམ་སྟེ། ངེས་པར་ད་ལྟ་ཉིད་ནས་ཆོས་འབའ་ཞིག་བྱ་བར་ཐག་གཅད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་གྲང་བ་ཡི། །དམྱལ་བ་ཉི་མ་གཅིག་བཞིན་དྲན། །བཀྲེས་སྐོམ་དག་གིས་རིང་བ་ཡི། །ཡི་དྭགས་དག་ཀྱང་དྲན་པར་བྱ། །རྨོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རབ་མང་བའི། །བྱོལ་སོང་བལྟ་ཞིང་དྲན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་དགོས་ཏེ། མ་བསམས་ན་དེའི་རྒྱུ་ལས་མི་ལྡོག་ཅིང་། དེ་མ་ལོག་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ལས་མ་འདས་པས་སོ། །དེས་ན་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་བསམས་ན་དེ་ལ་སྐྲག་པ་འབྱུང་ཞིང་བྱུང་ན་དེའི་རྒྱུ་ལ་འཛེམ་པ་འོང་བས་དེ་ཟློག་པའི་ཐབས་སྐྱབས་འགྲོ་སོགས་ལ་འབད་པར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་མང་བས་ན་བསམ་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་འཆི་བ་ཞིག་ངེས་པར་འོང་ལ། ཤི་བའི་འོག་ཏུ་རྒྱུན་ཆད་ནས་མི་འགྲོ་བས་འགྲོ་བ་གཉིས་གང་རུང་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བར་ངེས་པས། བདག་གིས་ནི་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་མི་དགེ་བ་རྒྱལ་བོོའི་བང་མཛོད་ལྟར་མང་དུ་བསགས་ཤིང་གསོག་བཞིན་པར་འདུག་ལ། བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་དགེ་བ་གདེང་ཁེལ་སྣ་གཅིག་ཀྱང་བསགས་པ་མི་སྣང་། དེས་ན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་ལས་འོས་མི་འདུག་པས། དེར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ཚུལ་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཕར་བལྟ་བ་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ཀྱིས་རང་གི་རྒྱུད་ཐོག་ཏུ་ཁེལ་དཀའ་བས་ན། སྡུག་བསྔལ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་བསམ་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་གསུམ། དམྱལ་བ། དུད་འགྲོ། ཡི་དྭགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ལ། ཚ་དམྱལ་འཁོར་བཅས་དང་། གྲང་དམྱལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། སྤྱིར་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རིམ་གྱིས་མྱོང་དགོས་པ་མིན་ནའང་། འདིར་རིམ་པར་བསྒོམས་ན་མྱོང་བ་ཐོན་པ་ལ་ཁྱད་ཆེ
Chinese
考虑到没有不死的定数，所以要想什么时候死都说不定。第三，死亡时除了佛法，其他都无益处：去往来世的时候，亲朋好友等一个也带不走。即使有成堆的财富，也一点都带不走。更何况是今生的圆满，连自己的身体也只能留在床上，只有意识独自去往来世。反复思索，有益的只有正法。所以一定要下定决心，从现在开始只修行佛法。第二，思维恶趣的痛苦：圣者龙树说：应忆念极热极寒的地狱，如一日般漫长。应忆念为饥渴所困的饿鬼。应观看并忆念充满愚痴痛苦的旁生。如是说，所以要思维恶趣的痛苦。如果不思维，就不会从其因中返回。不返回就无法脱离感受痛苦。因此，思维恶趣的痛苦会产生恐惧，产生恐惧就会对恶趣之因产生畏惧，从而努力寻求避免恶趣的方法，如皈依等，因此有很多必要。思维方式是：死亡一定会到来，死后不会断灭，一定会转生到两种去处中的任何一个。而且，善业决定转生善趣，恶业决定转生恶趣。我所积累和正在积累的恶趣之因——不善业，如国王的宝库般众多。而善趣之因——善业，连一个可靠的也看不到。因此，只能转生恶趣。转生到那里时，感受痛苦的方式是，不要像向外观看他人痛苦那样，因为向外观看的意识很难落在自己身上，所以要思维自己正在感受痛苦。这有三种：地狱、畜生、饿鬼的痛苦。第一种，思维热地狱及其眷属，以及寒地狱的痛苦。第一种是：一般来说，地狱的痛苦不一定按顺序感受，但在这里按顺序修习，对产生感受有很大帮助。
English
Considering that there is no certainty of not dying, one should think that there is no telling when one will die. Third, at the time of death, nothing is beneficial except the Dharma: when going to the next world, one cannot take even one relative or friend. Even if there is a pile of wealth, one cannot take even a speck of dust. Let alone the perfections of this life, even one's own body is left lying on the bed, and only consciousness goes alone to the next world. One should repeatedly think that the only thing that is beneficial is the sacred Dharma. Therefore, one must resolve to practice only the Dharma from now on. Second, contemplate the suffering of the lower realms: The venerable Nagarjuna said: One should remember the hells of extreme heat and cold, as long as a day. One should remember the pretas tormented by hunger and thirst. One should look at and remember the animals full of the suffering of ignorance. As it is said, one must contemplate the suffering of the lower realms. If one does not contemplate, one will not turn away from its cause. If one does not turn away, one will not escape experiencing suffering. Therefore, contemplating the suffering of the lower realms will generate fear, and generating fear will generate aversion to the cause of the lower realms, and thus one will strive for ways to avert it, such as taking refuge, etc. Therefore, there are many necessities. The way to contemplate is: death will surely come, and after death one will not cease to exist, but will surely take rebirth in one of the two realms. Moreover, it is certain that virtuous actions will lead to rebirth in the higher realms, and non-virtuous actions will lead to rebirth in the lower realms. I have accumulated and am accumulating the cause of the lower realms—non-virtuous actions—as numerous as a king's treasury. But the cause of the higher realms—virtuous actions—not even one reliable one can be seen. Therefore, there is no choice but to be reborn in the lower realms. When reborn there, the way to experience suffering is not to look outward at the suffering of others, because the consciousness that looks outward is difficult to fall on oneself, so one should think that one is experiencing the suffering oneself. There are three of these: the suffering of hells, animals, and pretas. The first is to contemplate the suffering of the hot hells and their retinues, and the suffering of the cold hells. The first is: in general, the suffering of the hells does not necessarily have to be experienced in sequence, but here, practicing in sequence is of great help in generating experience.