Tibetan
གཉིས་སུ་བལྟ་བ་ལ་ངུས་སོ། །རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་བཟང་ངན་གཉིས་སུ་བལྟ་བ་ལ་ངུས་སོ། །པདྨའི་རིགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་གཙང་སྨེ་གཉིས་སུ་བལྟ་བ་ལ་ངུས་སོ། །ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་སྤང་ལེན་གཉིས་སུ་བལྟ་བ་ལ་ངུས་སོ། །རིགས་ཀྱི་ཡུམ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་ལ་ངུས་སོ། །སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་མ་ཤེས་པ་ལ་ངུས་སོ། །དེ་ལྟར་ངུས་ཙམ་ཉིད་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ཡབ་ཡུམ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་ཅིང་གང་གིས་ཀྱང་མ་ངུས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་པར་བཀའ་སྩལ་པ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁ་བརྒྱུད་པ་ནི། དཔེར་ན་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བཏང་མི་ཤེས་པས། སྨན་དུ་སྦྱར་ཡང་དུག་ཏུ་འགྱུར་ལ། སྨན་གྱི་སྦྱོར་ཐབས་ལ་མཁས་པས། དུག་སྦྱར་ཡང་ནད་འཇིལ་བའི་མཐུ་སྟོབས་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། སྤྱོད་པའི་རྒྱལ་པོ་འདི་མ་ཐོས་པས་ནི། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཙལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཏན་ཞིང་དུ་འགྱུར་ལ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་ཐོས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་སྦྱང་ཀྱང་ཐར་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པས་འཁོར་ཞིང་འཁྱམས་པ་ལ་རྒྱུད་འདི་གསུངས་ན་འཁོར་བ་ཉིད་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་འགྱུར་བ་ནི། དཔེར་ན་ཟས་སྤྱོད་མ་ལེགས་པས་ནང་དུ་འགྱུར། འཆི་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ཉིད་སྤྱོད་པ་ལེགས་པས་གཟི་མདངས་བཀྲག་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་འདི་མ་རྟོགས་ཤིང་མ་གོ་བས། སེམས་ཅན་འཁོར་བར་འཁྱམས་ལ། རྒྱུད་འདི་རྟོགས་ཤིང་གོ་ན། འཁོར་བ་ཉིད་བདེ་བའི་རོར་བསྟར་བར་འགྱུར་རོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བཙལ་བ་མེད་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་སྐྱོན་ལས་བྱུང་བ། སེམས་ཅན་གྱི་ངོ་མ་ཤེས་པས་ནི། དཔེར་ན་རྒྱལ་རིགས་སམ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་སམ། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ལྟ་བུ་གཞོན་པ་ལ། བརྡའ་དང་།རྩེད་མོ་དང་། གཞོན་ནུའི་རོལ་པ་ལ་སོགས་པ་བུས་པ་དེ་ཉིད་རང་ལ་ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་། འཚོ་བའི་མ་མ་དང། རྩེ་གྲོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྟན་ན། དེ་ལྟར་ངོ་མི་ཤེས་ལ། བསྟན་ན་ངོ་ཤེས་པ་བཞིན། དོན་གོང་མ་འདི་དག་སེམས་ཀྱི་སྐྱོན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ། ལུང་ངེས་པ་འདི་མ་བསྟན་ན་དེ་བཞིན
Chinese
对二元对立的观看而哭泣。宝生部的佛陀因将心识视为好坏二元而哭泣。莲花部的佛陀因将心识视为清净与污秽二元而哭泣。事业部的诸佛因将心识视为舍取二元而哭泣。各部的佛母们也因众生不善巧方便而哭泣。佛子菩萨们因众生不了解道路而哭泣。如此哭泣之际，金刚萨埵等五部佛的父母，以及菩萨等都不存在，也没有谁在哭泣。之后，世尊未曾开示而作如下宣说：金刚萨埵，众生的行为导致痛苦蔓延，譬如不善于药物配制，即使配制成药物也会变成毒药；而精通药物配制方法的人，即使配制毒药也能发挥治病的力量。同样，如果未曾听闻此行为之王，即使寻求佛陀的行为，也会变成痛苦的根源；如果听闻此续部之王，即使净化痛苦的境地，也会变成解脱、大乐、佛陀的事业。金刚萨埵，众生因行为而流转轮回，如果宣说此续部，轮回本身也会变成真正的安乐。譬如饮食不当会导致体内不适，甚至死亡；而饮食得当则会容光焕发。同样，如果不理解此续部，众生就会在轮回中流转；如果理解此续部，轮回本身也会变成安乐的享受。金刚萨埵，佛陀的正等觉智慧，那无需寻找的自性，即是心识的行为和过患所产生的。如果不认识众生的本性，譬如国王种姓、婆罗门种姓或居士种姓的年轻人，虽然自身具备各种符号、嬉戏和青春的娱乐等，但如果没有养母或玩伴等人的指点，就不会认识。如果指点，就会认识。同样，以上这些道理本身就是心识的过患，如果不宣说这个确定的教言，也是如此。
English
They wept at seeing duality. The Buddhas of the Ratna family wept at seeing the mind as good and bad. The Buddhas of the Padma family wept at seeing the mind as pure and impure. The Buddhas of the Karma family wept at seeing the mind as accepting and rejecting. The mothers of the families also wept at beings' lack of skill in means. The sons, the bodhisattvas, wept at beings' lack of knowledge of the path. As soon as they wept in that way, there were no Buddhas, fathers and mothers, of the five families, such as Vajrasattva, and no bodhisattvas, and no one wept. Then the Bhagavan, without speaking, declared: "Vajrasattva, the suffering that spreads through the conduct of beings is like this: if one does not know how to administer medicine, even if one prepares it as medicine, it turns into poison. But if one is skilled in the method of administering medicine, even if one prepares poison, it has the power to cure disease. Similarly, if one has not heard of this king of conduct, even if one seeks the conduct of the Buddhas, it will turn into a field of suffering. But if one has heard of this king of tantras, even if one purifies the field of suffering, it will turn into liberation, great bliss, and the activity of the Buddhas. Vajrasattva, if this tantra is spoken to beings who wander in samsara through their conduct, samsara itself will turn into perfect bliss. For example, if one does not eat properly, it will turn into internal illness and death. But if one eats properly, one will be radiant and bright. Similarly, if one does not understand this tantra, beings will wander in samsara. But if one understands this tantra, samsara itself will turn into an enjoyment of bliss. Vajrasattva, the essence of the Buddhas' perfect wisdom, which is the very nature that needs no seeking, arises from the conduct and faults of the mind. If one does not recognize the nature of beings, it is like a young person of the royal, brahmin, or householder caste who has all the signs, games, and youthful pleasures, but if he is not shown them by his nurse or playmates, he will not recognize them. But if he is shown them, he will recognize them. Similarly, these higher meanings are the very faults of the mind, and if this definitive teaching is not shown, it is the same.
Tibetan
་དུ་མི་ཤེས་ཤིང་མི་རྟོགས་པ། ལུང་འདི་དག་བསྟན་ན་སྐྱོན་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལུང་དུ་འགྱུར་རོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་སེམས་ཅན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ནི།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཆར་པ་བབ་པ་དེ་ཉིད་མཚོ་ཉིད་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་འབབས་པ་བཞིན་གནས་ཀྱང་། ཤེས་པ་དག་པས་དེ་བཞིན་རྟོགས་ལ། ཤེས་པ་མ་དག་པས་དེ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་བཞིན། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་གསུངས་པ་ཡང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་ལ། ཡིན་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་བཙལ་དུ་མེད་པའི་དོན། རྒྱུད་འདི་བློ་ལ་འདྲིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ལས། འདི་བློ་ལ་མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ པས། འདི་བློ་ལ་མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དང་། གནས་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པའི་དོན་མ་རྟོགས་པས། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་གསང་བའི་མན་ངག་ནི། །གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་རྟོགས་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ན་འཕྱན་ཞིང་ཉེན། །ཡང་གསང་ངེས་པའི་ཐེག་པ་འདི། །རང་ཉིད་ཡིན་པས་བརྟགས་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་དངོས་གྲུབ་ནི། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་མི་མངའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཀྱང་མ་བཤད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པ་ལས། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ནི་སྟོན་པས་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །འཁོར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པ་ལས། གཞན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཅི་བྱས་ཅི་སྤྱད་པ་ཉིད། རྣམ་པར་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་སྤྱོད་ཡིན་པ་ལས། གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་སྤྱོད་མ་བྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་ཉིད་གདོད་མ་ནས་དག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལས། བཙལ་བ་དང་བཅོས་པའི་འཕོ་འཇུག་གི་རང་རིག་པའི་བློང་ནས་མ་ཕྱེའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དོན་སེམས་ཅན་ལ་རང་ལ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་ན་འགྱོད་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཡོད། ཅེས་བཀའ་སྩལ་པས། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ། །སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བརྩོན་པ་དོན་ལྡན་གྱི་རྒྱུད་ལས། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྟན་པའི་རྒྱུད་འདི།
Chinese
不了解也不明白。如果宣讲这些经典，过失也会变成正确的经典。金刚萨埵，法的门径是从有情众生自身产生的，例如从虚空中降下的雨，是从海洋自身产生，并降落回海洋自身一样。如果智慧清净，就能如实了悟；如果智慧不清净，就不能如实了悟。所说的法的门径不可思议，也是由有情众生的两种因，烦恼和轮回自身所说。然而，它就是那个，果也是那个，没有在其他地方寻找的意义。熟悉这部续部的人们会如实了解，不熟悉这部续部的人们不会如实了解。因此，不熟悉这部续部的人们难以了悟。那是什么原因呢？因为没有了悟到它安住于行为本身，以及没有安住于安住本身的意义。因此，应该这样宣说：一切秘密的口诀是，没有通过安住本身来领悟，在世间游荡并带来危险。这个非常秘密确定的乘，因为是自身，所以是考察的原因。因此，金刚萨埵，有情众生没有烦恼的成就，甚至善逝也没有。有情众生没有过失的功德，善逝也没有宣说。有情众生的行为是法性，除了那之外的法，导师也没有宣说。轮回就是涅槃，没有宣说其他的涅槃。有情众生所做所行，就是完全清净的佛陀的行持，除此之外没有其他的佛陀的行持。因本身就是从初始就清净的果，没有从寻找和改造的迁入迁出的自性智慧的牢笼中打开。如果这样的意义有情众生自己本身就具备，那还有什么后悔的理由呢？这样开示后，金刚萨埵就进入了涅槃。出自《一切行为之王，精进有意义续》，金刚萨埵进入涅槃之第五品。之后，金刚萨埵向薄伽梵这样祈请道：薄伽梵，这部宣说轮回即是涅槃的续部。
English
They do not know or understand. If these scriptures are taught, faults will also become correct scriptures. Vajrasattva, the gateway to Dharma arises from sentient beings themselves, just as rain falling from the sky arises from the ocean itself and falls back into the ocean. If wisdom is pure, one realizes it as it is; if wisdom is impure, one does not know it as it is. The Dharma gate is said to be inconceivable, and it is also spoken by the two causes of sentient beings, afflictions and samsara itself. However, it is that, and the result is that, with no meaning to be sought elsewhere. Those who are familiar with this tantra will understand it as it is, but those who are not familiar with it will not understand it as it is. Therefore, it is difficult for those who are not familiar with this tantra to realize it. Why is that? Because they have not realized that it abides in action itself, and that there is no abiding in abiding itself. Therefore, it should be said like this: The secret instruction of all secrets is that it is not realized through abiding itself, wandering in the world and bringing danger. This very secret and definite vehicle, because it is oneself, is the cause of investigation. Therefore, Vajrasattva, the accomplishment of sentient beings without afflictions is not even possessed by the Sugata. The qualities of sentient beings without faults are not even spoken by the Sugata. The conduct of sentient beings is the nature of Dharma, and the teacher has not spoken of any Dharma other than that. Samsara is Nirvana, and no other Nirvana has been taught. Whatever sentient beings do and practice is the activity of the completely pure Buddha, and no other activity of the Buddha has arisen. The cause itself is the result that is pure from the beginning, and it has not been opened from the cage of self-awareness of seeking and transforming migration. If sentient beings themselves possess such meaning, what reason is there for regret? After this teaching, Vajrasattva entered Nirvana. From the tantra "The King of All Actions, Diligence is Meaningful," the fifth chapter, Vajrasattva's entry into Nirvana. Then, Vajrasattva said to the Bhagavan: Bhagavan, this tantra that teaches samsara as Nirvana.