Tibetan
་མེད་དོན་འདོད་ལ།། དངོས་པོར་བསྟན པས་མི་རྟོགས་འགྱུར།། དངོས་མེད་བསྟན་པས་སྐྱེ་མེད་རྟོགས།། དེ་བཞིན་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ཀྱང།། དཔེ་དང་དོན་དུ་སྦྱར་ལ་བཤད།། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་གོ་བར་ཟུང།། མཚོ་ལ་དར་ཆགས་ཞིང་ས དང།། རྒྱལ་པོའི་བང་མཛོད་གསེར་དང་བཞི།། གཞི་ཡི་གནས་ལུགས་མཚོན་དཔེར་གསུངས།། མཚོ་ལ་དར་ཆགས་དུས་ཉིད་དུ།། འབར་འབུར་མཐོ་དམན་སྒང་གཤོང་མེད།། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ།། གཞི ལ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ།། ཁྱབ་པའི་གཞི་དང་གནས་པའི་གཞི།། གཡོ་བའི་གཞི་དང་འབྱུང་བའི་གཞིའོ།། མཚོ་ལ་དར་ཆགས་དཔེ་བཞིན་དུ།། གནས་པའི་གཞི་ཡང་འདི་ལྟར་གནས།། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་སངས རྒྱས་མིན།། འཁོར་བ་མ་ཡིན་མྱང་འདས་མིན།། མ་རིག་མ་ཡིན་ཡེ་ཤེས་མིན།། རྣམ་རྟོག་མ་ཡིན་ཆོས་ཉིད་མིན།། བདེ་བ་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་མིན།། མཚོན་མེད་ཚིག་མེད་མིང་བརྗོད་མེད།། བསྟན་མེད་སྟོན་མེད ཉན་པ་མེད།། སྨྲར་མེད་དམིགས་མེད་བརྟགས་པ་མེད།། སྣང་མེད་སྲིད་མེད་ཆགས་པ་མེད།། ཡུལ་མེད་སེམས་མེད་དབྱེ་བསལ་མེད།། ང་མེད་བདག་མེད་ཕྱེ་བ་མེད།། ཕྱི་མེད་ནང་མེད་གཟུང་འཛིན་མེད།། དགྲ མེད་གཉེན་མེད་ཕྱོགས་རིས་མེད།། ཕ་མེད་མ་མེད་སྐྱེས་པ་མེད།། ཡུལ་མེད་གནས་མེད་ཆགས་པ་མེད།། བཅུད་མེད་སྣོད་མེད་འཁོར་བ་མེད།། དབུས་མེད་མཐའ་མེད་ཕྱོགས་མཚམས་མེད།། དཀར་མེད་ནག་མེད ཁ་དོག་མེད།། དེ་དག་ལ་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། རིག་མེད་ཡིད་མེད་སེམས་པ་མེད།། དམིགས་མེད་གཏད་མེད་ཆགས་ཞེན་མེད།། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་འདས་ངོ་བོ་དེ།། ཡིད་ལ་བྱར་མེད་རྩིས་གདབ་མེད།། བློ་ཡི བཅོས་མེད་སེམས་ལ་བཞག་ཏུ་མེད།། དེ་དག་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི།། དངོས་པོ་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན།། སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་བཏགས་པ་མེད།། བསྟན་བྱ་སྟོན་བྱེད་བཏགས་པ་མེད།། ཚིག་དང་ཡི་གེའི མཐའ་ལས་འདས།། ཚོགས་བརྒྱད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་གནས་ལུགས་དང།། མ་རིག་ཡེ་ཤེས་མཉམ་པར་གནས།། འཆར་སྒོ་འཁྲུལ་སྒོ་མཉམ་པར་གནས།། རྣམ་རྟོག་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པར གནས།། སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་མཉམ་པར་གནས།། འཁོར་བ་མྱང་འདས་མཉམ་པར་གནས།། བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་མཉམ་པར་གནས།། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ།། དེ་ནི་གནས་པའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ།། ཁྱབ པའི་གཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།། ཏིལ་ལ་མར་གྱིས་ཁྱབ་པ་བཞིན།། ཡ་ཐ་རྒྱལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས།། མ་ཐ་དམྱལ་བའི་འཇིག་ཚོགས་རྣམས།། སྐྱེ་འགྲོའི་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལ།། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་གནས པའོ།། དེ་ནི་ཁྱབ་པའི་གཞི་རུ་གསུངས།། གཡོ་བའི་གཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།། སྔོན་གནས་གཞི་ལ་ཐོག་མར་གཡོས།། ཐོག་མའི་གཞི་ལ་ཡེ་ནས་གཡོས།། ཡེ་ནས་གཞི་ལ་རང་བཞིན་གཡོས།། རང་བཞིན་གཞི་ལ་ཁྱབ གཞི་གཡོས།། ཁྱབ་པའི་གཞི་ལ་ཡེ་རླུང་གཡོས།། ཡེ་རླུང་གཞི་ལ་ཐོ་ལོང་གཡོས།། དེ་ནི་གཡོ་བའི་གཞི་རུ་གསུངས།། འབྱུང་བའི་གཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།། ཡེ་རླུང་ཐོལ་ལོ་དེ་ལས་ནི།། བག་ཙམ་འགྱུ་བའི་ཆ་རུ་བྱུང།། དེ ལས་ཡིད་ཙམ་འགྱུ་བ་བྱུང།། དེ་ལས་ཟེར་གྱི་ཚུལ་དུ་བྱུང།། དེ་ལས་ཀུན་གཞི་སྤྱི་ཁྱབ་བྱུང།། དེ་ལས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་བྱུང།། དེ་ལས་འོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གྱུར།། འོད་ལ་མ་འགགས་ཟེར་ཤར་བས།། རྩལ་སྣང ཡན་ལག་བུ་རུ་གྱུར།། རྩལ་སྣང་གཞན་དུ་མ་ཆགས་ཏེ།། སླར་ལ་འོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཐིམ།། འོད་ལ་སྣང་གསལ་བུ་ཐིམ་པས།། མ་བུ་དབྱེར་མེད་ཡེ་སངས་རྒྱས།། ཐོག་མའི་རང་སར་རང་ཐིམ་པས།། འོད་དང་ཟེར འཕྲད་རང་ས་ཟིན།། འཁྲུལ་ཆོད་སྐྱེ་མེད་རྒྱ་ཡིས་ཐེབས།། སྙིང་པོ་ཀློང་ནས་ཤར་བ་ཡིན།། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡེ་སངས་རྒྱས།། རྒྱུ་རྐྱེན་རྩོལ་བསྒྲུབ་མ་བྱས་པར།། ཤུགས་འབྱུང་ཐོག་མ་ཡེ་སངས་རྒྱས།། དཔེར་ན་རིན ཆེན་གསེར་བཞིན་དུ།། ཀུན་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་གནས།། དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞི་ཡིས་ནི།། འབྱུང་བ་མ་ལ་ཞ་བ་དང།། ཡེ་ཤེས་མཁའ་ལ་ཐིམ་པ་དང།། ཆོས་ཉིད་མ་དང་འཕྲད་པ་དང།། སྐྱེ་མེད་རང་ས་ཟིན་པ དང།། འགྱུར་མེད་རྒྱ་ཡིས་ཐེབས་དང་ལྔས།། བརྗོད་པ་མེད་དབྱིངས་མངོན་སངས་རྒྱས།། ཐོག་མ་གཞི་ཡི་སངས་རྒྱས་ཡིན།། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བང་མཛོད་བཞིན།། ནོར་རྫས་ཆེ་བ་འབྱུང་ལ་ཆུང་བའང འབྱུང།། རིན་ཆེན་གསེར་དང་གཡུ་ཡང་འབྱུང།། འབྲས་ཀྱང་འབྱུང་ལ་སྲན་མ་འབྱུང།། རིན་ཐང་ཆེ་འབྱུང་ཆུང་བ་འབྱུང།། དེ་བཞིན་ཀུན་གཞི་མཛོད་ཆེན་ནས།། མ་རིག་འབྱུང་ལ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང།། སངས་རྒྱས འབྱུང་ལ་སེམས་ཅན་འབྱུང།། འཁོར་བ་འབྱུང་ལ་མྱང་འདས་འབྱུང།། རྣམ་རྟོག་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཉིད་འབྱུང།། བདེ་བ་འབྱུང་ལ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང།། དགའ་བ་འབྱུང་ལ་མི་དགའ་འབྱུང།། ང་བདག་འབྱུང་ལ་བདག མེད་འབྱུང།། ཡུལ་སེམས་འབྱུང་ལ་གཉིས་མེད་འབྱུང།། ཕྱོགས་རིས་འབྱུང་ལ་ཕྱོགས་མེད་འབྱུང།། དེ་སོགས་འབྱུང་བའི་གཞི་རུ་གསུངས།། ཞེས་གསུངས་སོ། རིན་པོ་ཆེ་སྣང་གསལ་སྤུ་གྲི་འབར བས་འཁྲུལ་སྣང་རྩད་ནས་གཅོད་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས།དངོས་པོ་གཞིའི་གནས་ལུགས་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།།།། དེ་ནས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡིས།།
Chinese
无有之事欲求之，以实物指示则不得悟，以非实物指示则悟无生。如是实物之实相，结合比喻与意义而讲述，把握金刚萨埵之意。海面起浪，田地，以及国王的宝库黄金等四者，被说为象征基础之实相的比喻。海面起浪之时，无有燃烧、凸起、高低、山脊、低谷，安住于平等性之中。基础有四种，即遍布之基础与安住之基础，变动之基础与生起之基础。如海面起浪之比喻一般，安住之基础也如此安住：非为有情，非为佛陀，非为轮回，非为涅槃，非为无明，非为智慧，非为分别念，非为法性，非为安乐，非为痛苦，无有象征，无有言辞，无有名词，无有述说，无有指示，无有教导，无有听闻，无有言说，无有目标，无有考察，无有显现，无有存在，无有执着，无有处所，无有心识，无有差别，无有我，无有自性，无有分离，无有外，无有内，无有能取所取，无有敌，无有友，无有偏袒，无有父，无有母，无有出生，无有处所，无有居所，无有执着，无有精华，无有容器，无有轮回，无有中央，无有边际，无有方向，无有角落，无有白色，无有黑色，无有颜色。对于彼等一切，无有知，无有意识，无有心，无有目标，无有指向，无有贪执。言说、思虑、表达皆超越之本体，心中不可作为，不可计数，智慧不可改造，心识不可安放。彼等一切之自性，乃是事物本性之实相。无有佛陀有情之假立，无有能教所教之假立，超越言辞与文字之边际。八识聚非为对境之实相，无明与智慧平等安住，显现之门与错乱之门平等安住，分别念与法性平等安住，佛陀与有情平等安住，轮回与涅槃平等安住，安乐与痛苦平等安住，安住于平等性之中。此乃名为安住之基础。遍布之基础如下：如油遍布于芝麻之中，从最上方的胜者之坛城，到最下方的地狱之世界，为众生之色身所摄持，遍布于一切之中安住。此乃遍布之基础。
English
There is no desire for the nonexistent; showing with objects leads to non-understanding; showing without objects leads to understanding of non-arising. Likewise, the reality of objects is explained by combining examples and meanings. Hold the meaning of Vajrasattva. Waves forming on the sea, fields, and the king's treasury of gold are the four examples given to represent the reality of the basis. When waves form on the sea, there are no flames, protrusions, heights, depressions, ridges, or valleys; it remains in equanimity. There are four types of basis: the pervasive basis, the abiding basis, the moving basis, and the arising basis. Like the example of waves forming on the sea, the abiding basis abides as follows: it is neither sentient being nor Buddha, neither samsara nor nirvana, neither ignorance nor wisdom, neither conceptual thought nor dharmata, neither happiness nor suffering. It is without symbols, without words, without names, without expression, without teaching, without instruction, without listening, without speaking, without aim, without examination, without appearance, without existence, without attachment, without place, without mind, without distinction, without self, without essence, without separation, without outside, without inside, without grasping, without enemy, without friend, without bias, without father, without mother, without birth, without place, without dwelling, without attachment, without essence, without container, without samsara, without center, without end, without direction, without corner, without white, without black, without color. For all of these, there is no knowledge, no mind, no thought, no aim, no direction, no attachment. That essence which transcends speech, thought, and expression cannot be made in the mind, cannot be counted, cannot be altered by intelligence, cannot be placed in the mind. The nature of all these is the reality of the nature of things. There is no imputation of Buddha or sentient being, no imputation of what is taught or what teaches, transcending the limits of words and letters. The eight consciousnesses are not the reality of objects; ignorance and wisdom abide equally, the door of appearance and the door of delusion abide equally, conceptual thought and dharmata abide equally, Buddha and sentient being abide equally, samsara and nirvana abide equally, happiness and suffering abide equally, abiding in equanimity. This is called the abiding basis. The pervasive basis is as follows: like oil pervading sesame seeds, from the mandala of the victorious ones at the top to the aggregates of hell at the bottom, held by the bodies of beings, it abides pervading all. This is the pervasive basis.
Chinese
如是说。 动摇之基如下： 原始之基最初动摇， 最初之基本来动摇， 本来之基自性动摇， 自性之基遍 基动摇， 遍之基耶风动摇， 耶风之基陀隆动摇， 此乃动摇之基。 生起之基如下： 耶风霍然而出， 从中生起些微动摇之分， 从中生起些微意动， 从中生起光芒之相， 从中生起普基普遍， 从中生起生起之自性， 从中变成光明之相， 光明不灭光芒升起， 力量显现，变成支分， 力量显现不滞留于他处， 复又融入光明之中， 光明之中显明之子融入， 母子无别本初成佛， 最初自地自融入， 光与芒相遇，自地稳固， 断除错乱，无生之印封印， 精华从界中升起， 普贤王如来本初成佛， 未作因缘勤作， 任运生起本初成佛， 譬如珍宝黄金般， 恒常不变而住。 如是四大， 生起于母体，融入智慧虚空， 与法性母相遇， 证得无生自地， 以不变之印封印等五者， 不可言说之界显现成佛， 最初是基之成佛。 譬如国王之宝库， 财物大的有，小的也有， 珍宝黄金与绿松石也有， 米也有，豆也有， 价值大的有，小的也有， 如是普基大宝库中， 生起无明，也生起智慧， 生起佛，也生起有情， 生起轮回，也生起涅槃， 生起分别念，也生起法性， 生起安乐，也生起痛苦， 生起喜悦，也生起不悦， 生起我执，也生起无我， 生起境心，也生起无二， 生起偏颇，也生起无偏， 如是等等，说是生起之基。 如是说。 珍宝明亮剃刀般，以燃烧之势彻底斩断错乱显现，与虚空等同之续部中，开示事物基之安住方式的章节，即第二品。 其后金刚萨埵。
English
Thus it is said. The basis of movement is as follows: The primordial basis initially moved, The initial basis moved from the very beginning, The basis from the very beginning moved by its own nature, The basis of its own nature moved by pervading, The basis of pervading moved by primordial wind, The primordial wind's basis moved by tholongs, This is said to be the basis of movement. The basis of arising is as follows: From the primordial wind, thollo, A slight movement arose as a part, From that, a slight mental movement arose, From that, it arose in the form of rays, From that, the all-encompassing universal basis arose, From that, the nature of arising arose, From that, it transformed into the form of light, When unobstructed rays of light arose, Skillful appearances transformed into branches and limbs, Skillful appearances did not cling to other places, But again dissolved into the light, When clear children dissolved into the light, Mother and child were inseparable, primordially enlightened, By self-dissolving into the original self-place, Light and rays met, securing their own ground, Cutting through delusion, sealed by the unborn seal, The essence arose from the expanse, Kuntuzangpo, the primordial Buddha, Without cause, condition, or effort, Spontaneously arising, the primordial Buddha, Like precious gold, Remaining unchanging in all ways. Thus, through the four elements, Arising in the mother element, dissolving into the wisdom space, Meeting with the mother of Dharma-nature, Attaining the unborn self-ground, And sealed by the unchanging seal, through these five, The inexpressible realm manifests as enlightenment, The first is the enlightenment of the ground. Like a king's treasury, There are large and small treasures and goods, There are precious gold and turquoise, There are rice and beans, There are valuable and small things, Likewise, from the great treasury of the universal ground, Ignorance arises and wisdom arises, Buddhas arise and sentient beings arise, Samsara arises and nirvana arises, Conceptual thoughts arise and Dharma-nature arises, Happiness arises and suffering arises, Joy arises and displeasure arises, Ego arises and egolessness arises, Object and mind arise and non-duality arises, Bias arises and impartiality arises, Thus and so forth, it is said to be the basis of arising. Thus it is said. Like a precious, bright razor, cutting through deluded appearances with burning force, in the tantra equal to space, the second chapter is the chapter showing the abiding nature of the basis of things. Then Vajrasattva.