Tibetan
བ་ཡོངས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ།། ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའི་ཟླ་བ འདྲ་བ་ལ།། ཚིག་བརྗོད་མཛུབ་མོས་བསྟན་དང་བཅས་པ་འདྲ།། སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཉམ་པ་ནི།། ཆོས་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཡིན་ལ།། སྣང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལ་ནི།། དབང་པོས་བལྟས་པས ཆོས་ཉིད་འགྲུབ་པ་མེད།། ཅེས་བསྟན། ཡིད་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་བསྟན་པ་ནི།། སྣང་སྲིད་ཡིད་ཀྱིས་ཚོགས་བསྔོས་ཡོན་བདག་སྟེ།། དབང་པོས་བལྟས་པས་འདོད་ཡོན་བཀྲམ་པའོ།། དབང་པོའི་མིག་གིས་ཚོགས་སུ མཐོང་བ་ནི།། འདོད་ཡོན་ལྔ་རུ་གསལ་བས་དངོས་གྲུབ་བོ།། དེ་ལ་ཏིང་འཛིན་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི།། རྒྱུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པའོ།། ཞེས་བསྟན་ཏོ།། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ནི།། བྱང་ཆུབ སེམས་ནི་དངོས་པོ་ཅིར་མི་གཡོ།། གཟུང་འཛིན་མི་མངའ་ཆོས་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན།། ཏིང་འཛིན་མི་བསྐྱོད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཏེ།། ཆོས་ཉིད་མཚན་མར་མི་ལེན་བདག་མེད་ཅིང།། སེམས་ཀྱིས་གང་ཡང་མི་སྤང་དོར་བ མེད།། མི་གཡོ་མི་བསྐྱོད་མི་ལེན་མི་འདོར་བས།། འདི་ཞེས་བརྗོད་མེད་ཚིག་བྲལ་མཉམ་ཉིད་དོ།། ཞེས་བསྟན། བསྒོམ་དུ་མེད་པ་བསྟན་པ་ནི།། སྲིད་པ་འབྱུང་བ་སྣང་བ་ཡོད་པའི་ཆོས།། ཆོས་ཉིད བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་སྣང་བ་མེད།། མ་བཙལ་རང་བཞིན་བཞག་པས་བསྒོམ་པའི་མཆོག། བཙལ་མེད་ཆོས་ལ་ཡོད་པར་རྣམ་བཙལ་ན།། ནམ་མཁའ་དག་ལ་ཁང་པ་ཕུབ་པ་འདྲ།། མེད་པར་ཡོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས མི་འབྱུང།། ཞེས་བསྟན། རོལ་པ་རང་ལས་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ནི།། རྒྱུ་མེད་རང་བྱུང་སེམས་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ།། དེ་ལས་རྐྱེན་མེད་ཡེ་ཤེས་རྨད་བྱུང་འདི།། བཀག་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པས་རོལ་པ་འདི།། བྱར་མེད་རྩོལ བསྒྲུབ་མི་མངའ་ནམ་མཁའ་བཞིན།། དངོས་པོ་ཅིར་ཡང་མི་དམིགས་གཏི་མུག་ལས།། ཐོགས་མེད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དེ་མ་ཐག། རྒྱུ་མེད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་རོལ་པ་འབྱུང།། ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་མདོ་ཡི་འགྲེལ་པ ལས།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།།།། དེ་ནས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས། འདུས་པའི་ཚོགས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་དང་ཡི་གེས་གཏན་ལ་དབབ་ཏུ་མེད་པ་དེ། ཚིག་དང་ཡི་ གེས་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས།གང་ཟག་གི་བློ་ཡིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་ལྔ་པོ་འདི་གསུངས་སོ།། ཀྱེ་འདུས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ད་ཉོན་ཅིག། སྔ་རབས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང།། དོན་གྱི་འགྲེལ་ པ་ལྔ་པོ་འདི།། རྟོགས་ནས་སྐྱེ་མེད་ས་ལ་གཤེགས།། ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང།། དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་ལྔ་པོ་འདིས།། ང་ཡི་ལུང་ཆེན་དོན་རྟོགས་ནས།། དགོངས་པ་འདི་ཡིས་གནས་པར་བྱེད།། སླད་ནས བྱོན་པའི་གདུང་འཚོབ་རྣམས།། དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་ལྔ་པོ་འདི།། གཏན་ལ་ཕེབས་པས་རྟོགས་པར་འགྱུར།། འགྲེལ་ལྔ་གང་དང་གང་ཞེ་ན།། ཚེག་བར་འབྲུ་ཡི་འགྲེལ་པ་དང།། དཔེ་དོན་རྒྱུ་འབྲས་འགྲེལ་པ དང།། གཏན་ཚིགས་དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་དང།། འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པ་དང།། སྡུད་པར་བྱེད་པའི་འགྲེལ་པའོ།། ཚེག་དང་འབྲུ་ཡི་འགྲེལ་པ་ནི།། ཡི་གེའི་དོན་དང་རང་བཞིན་དང།། ཚེག་དང་ཡིག་ཤུགས ཡན་ལག་བརྟགས།། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།། ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ལུས་པོ་ལ།། དགོས་པའི་ཡན་ལག་བདུན་ཚང་སྟེ།། མགོ་དང་ཡན་ལག་ཚེག་ཤད་བདུན།། མགོ་ནི་མ་ནོར་ལམ་འདྲེན་ལ།། ཚེག་མིག་བལྟ་ཞིང་ཤད རྟ་ཞོན།། ཡན་ལག་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲོ་བར་བྱེད།། ཡན་ལག་ཤུགས་ཀྱིས་འགྲོས་བསླངས་ནས།། མགོ་ནི་དོན་གྱི་ལམ་དུ་ཞུགས།། ཚེག་གིས་ཆོས་རྣམས་མིང་དུ་སྨྲ།། ཤད་ཀྱིས་སྡེ་པ་ཚིགས་སུ་གཅོད།། ཡི་གེས་དོན དང་རང་བཞིན་བསྟན།། ཚེག་བར་འབྲུ་ཡི་ཚིག་དོན་ནི།། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་འབྲེལ་པ་དང།། བྱ་བ་ཀུན་ལྡན་བྱ་མེད་པ།། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་ཀུན་བཅས།། དམིགས་མེད་ལུས་དང་བཅས་པའི་ཚིག།། ཚིག་བར ཚིགས་ཀྱིས་བཅད་པ་ནི།། སྟོན་པ་ང་ཡི་གསུང་དུ་ངེས་པར་གསུངས།། ཚིག་དོན་བཟློག་སྟེ་སྦྱོར་བ་འཁྲུགས།། ལྷུག་པར་བཤར་བ་སིལ་བུ་རྣམས།། སྐབས་ཀྱི་དོན་དང་མ་འབྲེལ་པ།། འདྲེས་པ་གང ཟག་མི་ཡི་ཚིག།ང་ཡིས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་སྨྲས།། ཚེག་བར་འབྲུ་ཡི་ཚིག་དོན་ནོ།། ཚེག་བར་འབྲུ་ཡི་ཡིག་ཤུགས་ནི།། གོང་མའི་ཤུགས་དང་འོག་མའི་ཤུགས།། བར་མ་འབྲེལ་པ་བདག་ཤུགས་ཀྱིས།། གང་ཡིན་ པར་ནི་བརྟག་པར་བྱ།། ཚེག་བར་འབྲུ་ཡི་ཡན་ལག་ནི།། ཡིག་འབྲུ་གཅིག་ལ་ཡན་ལག་བདུན།། སྒྲ་ཡིས་བོད་པ་ལྔ་གཉིས་གཅིག། ཡན་ལག་ཤུགས་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་དེ།། ཡིག་འབྲུ་གར་འགྲོ་ཡན་ལག་དབང།། ཡན ལག་འགྲོས་ཏེ་བརྟག་པར་བྱ།། ཚེག་བར་འབྲུ་ཡི་འགྲེལ་པར་བཤད།། དཔེ་དོན་རྒྱུ་འབྲས་འགྲེལ་བ་ནི།། དོན་གྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚིག། རྒྱུ་ཡི་ཚིག་དང་དཔེ་ཡི་ཚིག། རྒྱུ་ཡི་ཚིག་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག། གང་ཡིན འབྲུ་ལ་བརྟག་བྱ་སྟེ།། ཡན་ལག་འབྲུ་ཡིས་སྟོན་པར་བྱེད།། དེ་འདྲ་དེ་བཞིན་དེ་ལྟར་གསུམ།། དཔེ་རུ་བསྟན་པའི་འགྲེལ་པའོ།། དེ་བས་དེ་ཕྱིར་དེས་ན་གསུམ།། གང་ཡིན་དོན་དེ་དེ་མཐོང་ན།། གཏན་ཚིགས་བསྟན པའི་འགྲེལ་པའོ།། དེ་ནས་དེ་ཡང་དེ་ལས་གསུམ།། རྒྱུ་
Chinese
一切的道路即是法性。法性犹如虚空的月亮，犹如言辞用手指指点一般。佛陀与众生一切的平等性，即是法性大乐。对于没有显现的法性，用感官观看也无法成就法性。如是宣说。宣说意的广大会集是，显现世间以意会集供养福田主，用感官观看则布施欲妙。用感官的眼睛在会集中所见是，由于五种欲妙显现而成就事业。对此，等持平等安住是，因和智慧二资粮圆满。如是宣说。宣说身和智慧是，菩提心是不为任何事物所动摇的，没有能取和所取是法身手印。等持不动是自生智慧，法性不取相是无我，心不舍弃任何事物。不摇动、不动摇、不取、不舍弃，因此，这是不可言说、离言语的平等性。如是宣说。宣说无可修持是，有生灭显现的世间法，法性，菩提心没有显现。不寻觅，安住自性是修持之最胜。对于无寻觅之法，若寻觅有，则如在虚空中盖房子一般。无有则一切有之果不会生起。如是宣说。宣说游戏从自性中生起是，无因自生之心甚为稀奇，从中无有因缘的智慧甚为奇妙，无有阻碍地行持此游戏，无有作为、无有勤作、无可成办如虚空。对于任何事物都不执着，从愚痴中，无有阻碍甚为奇妙的那一刻，无因自生智慧游戏生起。如是菩提心经的解释中，完全圆满之义的第十解释完毕。之后，大菩萨，对于聚集的会众，一切法不能用言辞和文字来确定，为了通过言辞和文字的关联，使人能以智慧来领悟，宣说了这五个意义的解释。诸位聚集的大众，现在谛听！过去逝去的诸佛，也是领悟了这五个意义的解释后，到达了无生之地。现在安住的瑜伽士们，也是领悟了这五个意义的解释后，到达了无生之地。未来出现的众生们，也是领悟了这五个意义的解释后，到达了无生之地。因此，对于这意义的解释，要铭记于心并诵读。如是宣说。菩提心经完毕。
English
The path of all is the nature of reality. The nature of reality is like the moon in the sky, like pointing with a finger along with words. The equality of all Buddhas and sentient beings is the great bliss of the nature of reality. For the nature of reality that has no appearance, looking with the senses does not accomplish the nature of reality. Thus it is taught. Teaching the great assembly of mind is that phenomenal existence is dedicated by the mind as offerings to the patrons, and by looking with the senses, desirable qualities are distributed. Seeing in the assembly with the eyes of the senses is that the five desirable qualities are clear, thus accomplishing the goal. To that, placing the samadhi equally is the completion of the two accumulations of cause and wisdom. Thus it is taught. Teaching the body and wisdom is that the bodhicitta does not waver in any way. Not having grasping and being grasped is the dharmakaya mudra. Immovable samadhi is self-arisen wisdom. The nature of reality does not take on characteristics, it is selflessness, and the mind does not abandon anything. Not moving, not wavering, not taking, not abandoning, therefore, this is inexpressible, beyond words, equality. Thus it is taught. Teaching that there is nothing to meditate on is that the phenomena of existence, arising, and appearance, the nature of reality, bodhicitta has no appearance. Not seeking, abiding in one's own nature is the best of meditation. If one seeks for existence in the unseekable dharma, it is like building a house in the sky. Without non-existence, the result of all existence will not arise. Thus it is taught. Teaching that play arises from itself is that the causeless, self-arisen mind is very wonderful. From that, this causeless wisdom is marvelous. This play is practiced without obstruction. There is no action, no effort, nothing to accomplish, like the sky. Not focusing on anything, from ignorance, immediately that which is unobstructed and wonderful, the play of causeless, self-arisen wisdom arises. Thus, in the commentary on the Sutra of Bodhicitta, the tenth commentary on the meaning of complete perfection is finished. Then, that great Bodhisattva, to the assembled gathering, all dharmas cannot be determined by words and letters, in order to be understood by the intelligence of individuals through the connection of words and letters, spoke these five commentaries on the meaning. O great assembled gathering, listen now! The Buddhas of the past, also, having realized these five commentaries on the meaning, went to the ground of no birth. The yogis who are dwelling now, also, having realized these five commentaries on the meaning, went to the ground of no birth. The beings who will appear in the future, also, having realized these five commentaries on the meaning, will go to the ground of no birth. Therefore, for this commentary on the meaning, hold it in your mind and recite it. Thus it was said. The Sutra of Bodhicitta is complete.
Chinese
这五个注释，我之宏大圣教意义通达后，以此见解安住。之后，到来的传承后继者们，这五个意义注释，因确定而能通达。注释五者为何？即，音节间隔字之注释，比喻意义因果注释，理由意义之注释，分别之注释，集合之注释。音节与字之注释是，文字的意义与自性，音节与字力，支分考察。那又是如何呢？文字一字之身体，需用的支分七者齐全，头和支分音节竖线七。头是不错谬的引路者，音节如眼观看，竖线如骑马。支分以力量而行。支分以力量而引发行进，头进入意义的道路。音节以名言说诸法。竖线断开段落章节。文字显示意义与自性。音节间隔字之词义是，方便与智慧关联，具一切作用无作用，大空性具一切相，无所缘与身俱之词。词间以章节断开是，释迦牟尼佛我之语确定宣说。词义颠倒错乱结合，散漫陈述零散者们，与时机意义不相关联，混杂凡夫人的话语，我所说之意义宣说，是音节间隔字之词义。音节间隔字之字力是，上面的力量和下面的力量，中间关联自身力量，是什么要考察。音节间隔字之支分是，一字有七支分，声音所指五二一。支分力量之字，字去哪里支分控制，支分行进要考察，是音节间隔字之注释说。比喻意义因果注释是，意义的词和文字的词，原因的词和比喻的词，原因的词和结果的词，是什么要考察字，支分以字显示。如是这样如此三者，是比喻显示的注释。因此因为所以三者，是什么意义若见此，是理由显示的注释。从那以后又是从那之中三者，原因
English
These five commentaries, after I have understood the meaning of my great teachings, I will abide in this view. Afterwards, the lineage successors who come, these five commentaries on meaning, will be able to understand through certainty. What are the five commentaries? Namely, the commentary on syllable intervals and letters, the commentary on metaphor, meaning, cause and effect, the commentary on the meaning of reason, the commentary on separation, and the commentary on collection. The commentary on syllables and letters is: the meaning and nature of letters, syllables and letter strength, and examination of limbs. How is that? A single letter has seven complete limbs that are needed: head and limbs, syllables and lines, seven in all. The head is the unerring guide, the syllable is like an eye looking, the line is like riding a horse. The limbs move with strength. The limbs initiate movement with strength, and the head enters the path of meaning. The syllable speaks of all things by name. The line cuts off sections and chapters. The letter shows meaning and nature. The meaning of the words between syllables and letters is: the connection between skillful means and wisdom, having all actions and no action, great emptiness with all aspects, words with no object and with body. The division of words by sections is: It is certain that the Buddha Shakyamuni speaks my words. The meaning of the words is reversed and confused, and the scattered statements are scattered. It is not related to the meaning of the occasion. It is mixed with the words of ordinary people. I speak of the meaning of what I said. It is the meaning of the words between syllables and letters. The letter strength of the syllable interval is: the strength of the upper and the strength of the lower, the middle connection is the strength of oneself, and what it is must be examined. The limbs of the syllable interval are: one letter has seven limbs, and the sound refers to five, two, and one. The letter of limb strength, where the letter goes, the limb controls, and the limb movement must be examined. This is the commentary on syllable intervals and letters. The commentary on metaphor, meaning, cause and effect is: the word of meaning and the word of letter, the word of cause and the word of metaphor, the word of cause and the word of effect, what is it to examine the letter, and the limb shows with the letter. Like this, like that, like this, the three are the commentary shown in metaphor. Therefore, because of this, therefore, the three, what meaning is it if you see this, is the commentary shown by reason. From then on, again, from that, the three, the cause