Tibetan
ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་གི་ཚིག་འགྲེལ། ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་གི་ཚིག་འགྲེལ། ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་གི་ཚིག་འགྲེལ་བཞུགས། ན་མོ་བུདྡྷཱ་ཡ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་མདོ་དོན་ཕྱོགས་ཙམ་སྨོས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པ་དོན་མང་པོ་ལ་འཇུག་ཀྱང༌། དངོས་དང་གཙོ་བོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དེ་ཡིན་ལ། མདོ་སྡེ་འདིས་ཤེར་ཕྱིན་དེའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང༌། འགྱུར་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དོན་གྱི་གཙོ་བོ་གསུམ་པོ་དེ་སྟོན་ཅིང༌། ཚིག་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངུའི་ཕྱིར་སྙིང་པོའོ། །ཇི་ལྟར་སྟོནཞེ་ན། གཟུགས་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྲོས་བྲལ་དང༌། མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་མེད་དང༌། གཟུགས་སྟོང་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའོ། །མདོ་འདི་ལ་དོན་གསུམ་སྟེ། གླེང་ བསླང་བ་དང༌། དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང༌། ཡི་རང་མངོན་པར་བསྟོད་པའོ། །དང་པོ་ལ། གླིང་གཞིའི་ཚིག་དང༌། མདོ་སྡེའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་སྒོ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། འདི་སྐད་སོགས་ཏེ། གནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་ནང་ཚན་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཁོར་དགེ་སློང་སྟེ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང༌། ཞིང་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང༌། ཐབས་ཅིག་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཤིང༌། འཁོར་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཆོས་འདིའི་སྣོད་དུ་གྱུར་ཅིང་རྒྱུད་སྨིན་པའི་དུས་ཅིག་ན། ཆོས་ཤེར་ཕྱིན་སྙིང་པོའི་ཚིག་འདི་སྐད་མ་ནོར་བར། བསྡུད་པ་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བདག་གིས་ཐོས་སོ། ཞེས་གནས་ དུས་ངེས་པ་དང༌། འཁོར་ཚོགས་དཔང་བོར་གཞག་པས། སྟོན་པའི་གསུང་དུ་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་ཅིང༌། ངོ་མཚར་བའི་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མདོ་སྡེ་ཆོས་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནི། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོགས་སོ། །རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ན་ཟབ་མོ་སྟེ་གནས་ལུགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་མངོན་སུམ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྣང་བ་སྟེ། དངོས་སུ་མཐོང་བའི་དོན་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་དེ་དང་ལྡན་པའི་མཉམ་གཞག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པ་ཡིན་ཀྱང༌། དེར་འདུས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ། ཟབ་མོ་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གསར་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལྟར་སྣང་ངོ༌།
Chinese
般若心经释。 般若心经释。 般若心经释 敬录。 那摩 布达雅。（藏文：ན་མོ་བུདྡྷཱ་ཡ།，梵文天城体：नमो बुद्धाय，梵文罗马拟音：Namo Buddhāya，汉语字面意思：皈依佛陀）略说般若波罗蜜多心经的要义。 所谓般若波罗蜜多，包含多种含义。 但实际和主要的是：通达一切所知之实相，二取不二之智慧，即是如来藏。 此经阐述了般若的自性，离戏之相，不变之相，以及一切相。 阐述了这三个主要意义。 因为文字非常简略，所以称为心经。 如何阐述呢？ 通过“无色”等词语阐述离戏之相，通过“不生”等词语阐述不变之相，通过“色即是空”等词语阐述一切相。 此经有三个意义：发起语，确立意义，以及随喜赞叹。 首先，有处所的词语，以及佛经产生的缘起两个方面。 首先是“如是我闻”等。 处所是在王舍城内的鹫峰山。 导师薄伽梵释迦牟尼与眷属比丘，即声闻阿罗汉的僧众大集合，以及从各种刹土聚集的菩萨圣者大僧众，一起安住。 所有眷属都成为此法的法器，根基成熟之时，我，结集者金刚手，听闻了般若心经的这些话语，没有错谬。 如此确定处所和时间，并以眷属作为见证，是为了确信这是导师的教言，并生起稀有之信心。 第二，佛经产生的缘起是“尔时，薄伽梵”等。 因为难以证悟，所以是甚深，即实相般若波罗蜜多。 现量证悟它的智慧是显现，是真实见到的意思。 与该智慧相应的等持是三摩地。 薄伽梵虽然恒常安住于该三摩地，但在聚集于此的所化众生的显现中，却显现为新入于甚深显现三摩地一般。
English
Commentary on the Heart Sutra. Commentary on the Heart Sutra. Herein is the Commentary on the Heart Sutra. Namo Buddhaya. Briefly speaking about the meaning of the Heart Sutra of the Perfection of Wisdom: Although the term "Perfection of Wisdom" has many meanings, the actual and main one is the wisdom of non-duality, the essence of the Sugata, which understands the reality of all knowable things. This sutra teaches the nature of that Perfection of Wisdom, its characteristic of being free from elaboration, its characteristic of being immutable, and its characteristic of being all-encompassing. It teaches these three main points. Because the words are very few, it is called the Heart Sutra. How does it teach? By "no form," etc., it teaches freedom from elaboration; by "unborn," etc., it teaches immutability; and by "form is emptiness," etc., it teaches being all-encompassing. This sutra has three meanings: the introduction, the establishment of the meaning, and the rejoicing and praise. First, there are two aspects: the words of the setting and the gateway to the arising of the sutra's teaching. The first is "Thus I have heard," etc. The place is Vulture Peak Mountain within Rajagriha (Royal City). The Teacher, the Bhagavan Shakyamuni, together with a great assembly of monks, that is, the Sangha of Shravaka Arhats, and a vast Sangha of Bodhisattva Aryas gathered from various Buddhafields, were dwelling together. At a time when all the assemblies of attendants had become vessels for this Dharma and their minds were ripe, I, the compiler Vajrapani, heard these words of the Heart Sutra of the Perfection of Wisdom without error. Thus, by ascertaining the place and time and establishing the assembly of attendants as witnesses, it is to generate certainty that it is the Teacher's speech and to generate wondrous faith. Second, the gateway to the arising of the sutra's teaching is "At that time, the Bhagavan," etc. Because it is difficult to realize, it is profound, that is, the reality, the Perfection of Wisdom. The wisdom that directly realizes it is appearance, meaning it is actually seen. The Samadhi endowed with that wisdom is Samadhi. Although the Bhagavan is always abiding in that Samadhi, in the appearance of the disciples gathered there, it appears as if newly entering into the Samadhi of profound appearance.
Tibetan
།ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉམ་པར་གཞག་མ་ཐག་པ་དེའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཀྱང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་བྱིན་པ་ཟབ་མོ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་སྤྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་མཉམ་གཞག་རྣམ་པར་ལྟ་བ་སྟེ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་དང༌། དེ་འདྲ་བའི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་དངོས་སུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་ཅིང་སྟོང་པར། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བལྟ་ཞིང་སྒོམ་མོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་པ་དེ་ཉིད། ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་ལས་ལོགས་སུ་བསྟན་པས། ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་གཞན་སྟོང་དབུ་མ་གསལ་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་དང་པོའོ། །སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་གསར་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་བསྟན་མ་ཐག་པ་དེ་ནས་ཞེས་སྔ་ཕྱི་འཚམས་སྦྱོར་ཏེ། གཉིས་པ་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། དྲི་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང༌། མཐུན་འགྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའོ། །དང་པོ་ལ་དྲིས་པ་དང༌། ལན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཐུས་སོགས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བར་ཡང་མི་ཤེས་མོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཐུ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཅི་སྨྲས་ཅེ་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་སྐྱེས་པའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་བུད་མེད་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། གང་སུ་ཡང་རུང་བ་ལ་ལ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཉམས་ལེན་བྱེད་པར་འདོད་པས། སྒོམ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་དགོས་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལན་ལ། ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་ཚུལ་མདོར་བསྟན། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་ངོ་བོ་རྒྱས་པར་བཤད། དེ་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱི་ཕན་ ཡོན་བསྟན། ལམ་དེས་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཤད། ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པའི་གཟུངས་སྔགས་བསྟན། དོན་བསྡུའི་ཚུལ་དུ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སློབ་པར་གདམས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་སྐད་སོགས་ཏེ། ཤཱ་རིའི་བུས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང༌། དེའི་ལན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས། ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཅི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན།
Chinese
又，当薄伽梵（藏文：བཅོམ་ལྡན་འདས།）刚入于等持（藏文：མཉམ་པར་གཞག）之时，菩萨摩诃萨圣观自在（藏文：སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག）亦以现证通达并实践般若波罗蜜多甚深之智慧，安住于与三摩地（藏文：ཏིང་ངེ་འཛིན་）相联之等持观择，即了知之智慧。如是，于般若波罗蜜多真实修行之因，以智慧观择并修习五蕴（藏文：ཕུང་པོ་ལྔ་པོ）自性无成且空性。五蕴自性之空性，由般若波罗蜜多甚深之外别立，般若波罗蜜多甚深即以自性不空而成立之故。此乃显明宣说他空见（藏文：གཞན་སྟོང་དབུ་མ）之第一句也。观自在新入般若波罗蜜多之等持之方式，甫经开示，即连接前后。第二，于决定义，以问答之方式决定，并以顺应变化之方式消除疑惑。第一，有提问与作答。第一为：其后，以佛之威力等。舍利子（藏文：ཤཱ་རིའི་བུ）等声闻（藏文：ཉན་ཐོས）众，以自身之力亦不能询问如此甚深之法，然以佛陀加持之威力，具寿舍利子乃向菩萨摩诃萨圣观自在如是说道。何谓如是说耶？无论种姓之子男，或种姓之女，任何有情，凡发菩提心后，欲于此甚深般若波罗蜜多，以闻思修三门而行持，即修习者，应如何修学禅修之方式耶？第二为答复，其中有：略示般若波罗蜜多之行持方式，广说般若波罗蜜多之体性，开示证悟彼之道的利益，宣说以彼道证悟之果，开示具利益之陀罗尼（藏文：གཟུངས་སྔགས），以摄义之方式劝请修学般若波罗蜜多。第一为：如是等。舍利子如是说已，菩萨摩诃萨圣观自在即对舍利子如是说道。何谓如是说耶？
English
Furthermore, when the Bhagavan had just entered into Samadhi, the Bodhisattva Mahasattva Arya Avalokiteshvara also, with the wisdom of manifestly realizing and practicing the profound Prajnaparamita, abiding in the knowledge of contemplative discernment connected with Samadhi, that is, the wisdom of knowing. Thus, the cause of actually practicing such Prajnaparamita is to contemplate and meditate with wisdom on the five aggregates as being unestablished in their own nature and empty. The very emptiness of the five aggregates' own nature is shown separately from the profound Prajnaparamita. Since the profound Prajnaparamita is established as not being empty in its own nature, this is the first sentence that clearly shows the Madhyamaka of Other-Emptiness. Connecting the beginning and the end from when Avalokiteshvara had just shown the manner of newly entering into Samadhi in Prajnaparamita. Secondly, in ascertaining the meaning, it is ascertained through questions and answers, and doubts are dispelled through accommodating changes. Firstly, there is the question and the answer. The first is: Then, by the power of the Buddha, etc. The Shravakas, such as Shariputra, etc., could not even ask about such a profound Dharma by their own power, but by the power of the blessing of the Buddha, the venerable Shariputra said this to the Bodhisattva Mahasattva Arya Avalokiteshvara. What did he say? Whether a son of good family, or a daughter of good family, anyone who, having generated the mind of Bodhi, desires to practice, that is, to cultivate, this profound Prajnaparamita through the three doors of hearing, thinking, and meditating, how should one train in the method of meditation? The second is the answer, which includes: briefly showing the method of practicing Prajnaparamita, extensively explaining the nature of Prajnaparamita, showing the benefits of realizing it on the path, explaining the result of realizing it through that path, showing the Dharani mantra with benefits, and advising to study Prajnaparamita in a way that summarizes the meaning. The first is: Thus, etc. When Shariputra said this, the Bodhisattva Mahasattva Arya Avalokiteshvara said this to Shariputra. What does it mean to say thus?