Tibetan
གྲུབ་ཆེན་ནག་པོ་སྤྱོད་པའི་དོ་ཧའི་འགྲེལ་པ་ཟབ་དོན་ལྡེ་མིག གྲུབ་ཆེན་ནག་པོ་སྤྱོད་པའི་དོ་ཧའི་འགྲེལ་པ་ཟབ་དོན་ལྡེ་མིག གྲུབ་ཆེན་ནག་པོ་སྤྱོད་པའི་དོ་ཧའི་འགྲེལ་པ་ཟབ་དོན་ལྡེ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས། ན་མོ་གུ་རུ། གང་གི་ཐུགས་རྗེའི་ཟླ་འོད་ཀྱིས། །སྙིང་གི་ཀུ་མུད་ཁ་འབྱེད་པ། །བླ་མའི་ཞབས་ལ་ལེགས་བཏུད་ནས། །ཟབ་མོའི་གཞུང་མཆོག་བཤད་པར་བྱ། །འདིར་གྲུབ་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ནག་པོ་སྤྱོད་པ་པའི། དོ་ཧ་རྡོ་རྗེའི་གླུ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལ། དང་པོར། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། དོ་ཧ་ཀོ་ཤ་ཅེས་པ་ལ། དོ་ཧ་ནི་འགྱུར་བྱེད་འགའ་ཞིག་གིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང༌། ཁ་ཅིག་གིས་མི་ཟད་པ་ཞེས་པར་བསྒྱུར་ཞིང༌། ས་སྐྱ་པནྚི་ཏའི་ཞལ་ན་རེ། རྒྱ་སྐད་དོ་ཧ་ཞེས་བྱ་བ། །བོད་སྐད་ལྷུག་པ་མ་བཅོས་པ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡང་ཡིན་ཏེ། དོན་ཤུགས་འབྱུང་གི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །བོད་རྙིང་མང་པོ་ཞིག གང་བའི་དོན་དུ་འཆད་པ་ལ། རྩེ་ཐང་བ་རྗེ་གཞོན་ནུ་དཔལ་བས་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད་དེ། རྒྱ་སྐད་ལ། དུ་ཧ་ འཇོ་བ་ལ་འཇུག དུ་དོར་འགྲོ་བ་ནི་ཆེན་པོར་སོང་བའི་དོན་ཡིན་པས། འོ་མ་ལྟ་བུ་མང་དུ་བཞོས་པས་སྣོད་གང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་འཆད་ཀྱང༌། ཨུ་ཤ་ཊ་རའི་བཤད་པ་བཞིན་དུ། གཞན་དག་མགོ་རྨོངས་བྱེད་དུ་འདུག་པ་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་ཡང༌། གངབའི་དོན་འཇོ་བ་ནས་རིམ་པས་སྐོར་ལོག་ཏུ་སྒྲུབས་དགོས་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་ཞིང་མི་འགྲིག་བཞིན་དུ་སྒྲིག་པ་ཕོངས་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནར་གནང་ངོ༌། །ཀོ་ཤ་ནི་མཛོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་མཚན་གྱི་དོན་ནོ། །དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་ཕྱག་ཚལ་ལོ། །ཞེས་པ་ནི་འགྱུར་གྱི་ཕྱག་ཀྱང་ཡིན་མོད་ཀྱི། །རྒྱ་དཔེ་ཉིད་ལའང་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །ད་ནི་གཞུང་དངོས་བཤད་པ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་དཀོན་པར་བསྟན་པ་དང༌། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང༌། དོན་བསྡུའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ང་ནི་ དམ་པའི་དོན་མཁས་པར། །འཇིག་རྟེན་སྙེམས་པ་ཡང་དག་འཆད། །བྱེ་བའི་ནང་ན་གལ་ཏེ་གཅིག །དྲི་མ་མེད་པར་ཞུགས་པར་གྱུར། །ལུང་དངརིག་བྱེད་སྔོན་རབས་ཀྱིས། །མཁས་པར་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དང༌། །དཔལ་འབྲས་སྨིན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི། །བུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་དག་འཁྱམ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཚིག་རྐང་དངཔོ་གཉིས་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོས། ང་ནི་དོན་དམ་ལ་མཁས་ཞེས། །འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ང་རྒྱལ་བྱེད། །ཅེས་སྒྱུར་བ་དང༌། ཚིག་རྐང་ཐ་མ་གཉིས་ནི། རྒྱ་གར་བཻ་རོར་ཡང་གྲགས་པ། གྲུབ་ཐོབ་བེ་རོ་ཙཱ་ན་བཛྲ་གྱི་རང་འགྱུར་ལས། དཔལ་འབྲས་སྨིན་པ་ལ་ནི་བུང་བ་བཞིན། །དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་དག་ཏུ་འཁོར་བར་བྱེད། །ཅེས་འབྱུང་བ་གོ་བདེའོ། །འཇིག་རྟེན་ཅེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་དང༌། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་ཚུལ་གཉིས་ལ་ཞུགས་པར་རློམ་པའི་ཡང༌། ཐ་སྙད་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་ཀྱང༌། སྐབས་འདིར་གཙོ་བོར་ནང་བའི་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང༌། རང་རང་སོ་སོའི་གནས་ན་འདུག་སྟེ། གཞན་དག་གིས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ། ང་ཉིད་ཁོ་ན་དམ་པའི་དོན་ལ་མཁས་སོ་ཞེས། །ཤིན་ཏུ་ང་རྒྱལ་ཆེན་པོས་སྙེམས་པ་འཆད་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་ཁས་འཆེ་བ་ན། ཤིན་ཏུ་མང་ནི། དེ་དག་གིས་དོན་དམ་རྟོགས་པ་བདེན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁས་འཆེ་བ་བྱེ་བའི་གྲངས་ཙམ་གྱི་ནང་ན། གལ་ཏེ་ཅིག་ཙམ་ཞིག དྲི་མ་མེད་པ་ སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ནི་སྲིད་པ་ཙམ་མོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཅི་སྟེ་ན། བྱེ་བའི་ནང་ན་དེ་ལྟ་བུ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ཡང་སྲིད་ཅེས་པའོ། །འདིར་དྲི་མ་མེད་པའམ་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་ནི། བདེན་པ་མཐོང་བ་འམ་གནས་ལུགས་རྟོགས་པ་ལ་བྱེད། དེའི་ཚད་ཀྱང༌། སྤྱི་ལ་གྲགས་པའི་མཐོང་ལམ་ཁོ་ན་ལ་འཇོག་དགོས་པའངམིན་ཏེ། རྫོགས་རིམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་ལམ་བྱེད་ཐོབ་པ་ནས། བདེན་པའི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པ་དང༌། དེའི་ཚེ། ཉོན་མོངས་ལམ་བྱེད་ཇི་བཞིན་དུ་ནུས་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་བྲལ་དང་དྲི་མ་མེད་པར་ཡང་འཇོག་གོ །དེའི་ས་མཚམས་ཀྱང་ངོ་མི་ཤེས་ན། །རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པའི་རིམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའམ། སྔགས་ཀྱི་རིམ་པའི་རྟོག་པ་སྐྱེས་པའམ། ཐོག་མར་དགེ་བ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། སྲོག་རྩོལ་ལ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་པར་བྱ་སྟེ། ས་མཚམས་ཆ་ཤས་ཕྲ་མོ་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཚིག་བཅད་གཉིས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་འགོག་པ་ནི། ལུང་དང་སོགས་ཏེ། ཚིག་གི་དངོས་བསྟན་ལ། སྔོན་རབས་སོགས་ཤེས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ལ་དཔེ་དང་སྦྱར་བ་ཙམ་ལས་མེད་ཀྱང༌། དེའི་ཁོངས་ན་དོན་འདི་གནས་ཏེ། གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར། མུ་སྟེགས་འདི་དག་གིས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དྲག་པོ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་བཤད་པའི་ལུང་རྒྱུད་སྡེ་འབུམ་པ་དང༌། རིག་བྱེད་བཞི་ཡན་ ལག་དྲུག་དྲན་པའི་གཞུང་ལྟ་བ་དྲུག་གི་གཞུང་དང་བཅས་པ་དང༌། སྔོན་རབས་བཅོ་བརྒྱད་བྷ་ར་ཏ་སྒོམ་པའི་ཆོས་དང་བསྟན་བཅོས་བཅུ་བཞིར་བཅས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེ
Chinese
成就者黑行者的道歌释，深义钥匙。 成就者黑行者的道歌释，深义钥匙。 名为成就者黑行者的道歌释，深义钥匙之论著。 那摩咕噜。 以彼之慈悲月光，开启心之睡莲。 于上师之足恭敬顶礼后，当解说甚深之殊胜论典。 此处，对于成就之大导师黑行者之，道歌金刚歌，将要解说。首先，印度语中，名为道歌郭夏，其中，道歌被一些译师翻译为“章节”，一些则译为“无尽”。萨迦班智达说：“印度语称道歌，藏语即自然不造作”，如是所说，也是如此，意为意义自然流露之语。许多旧译师，解释为充满之义，而孜塘巴·杰云努华则立宗说：印度语中，度哈，意为倾注。度脱，意为行走，是为大步前进之义。犹如牛奶般大量倾倒，容器充满一般。虽然如此解释，但如乌夏扎拉之说一般，让其他人都感到困惑，特别是，从充满之义到倾注，需要依次循环论证，太过牵强附会，实为徒劳。郭夏，意为宝藏。如是便是名称之义。顶礼吉祥黑汝嘎！此为翻译之敬礼，但似乎印度原本也有。现在开始解说正文，分为：显示证悟彼真实之困难，详细阐述彼真实，以及意义总结之偈颂三部分。第一部分是：我于 胜义精通者，如实宣说世间傲慢者， 万千之中若有一，得入无垢清净处。 以经论及古老吠陀，自诩为智者而骄傲， 如蜜蜂般于功德果实外，彼等四处游荡。 此句中，前两句译师却吉桑布译为：我于胜义精通，世间之人起傲慢。后两句是，亦被称为印度贝若，成就者贝若扎那巴扎。
English
Commentary on the Dohā of the Great Accomplisher Nāgpopa: Key to the Profound Meaning. Commentary on the Dohā of the Great Accomplisher Nāgpopa: Key to the Profound Meaning. Herein is the treatise called "Commentary on the Dohā of the Great Accomplisher Nāgpopa: Key to the Profound Meaning." Namo Guru. By the moon-like light of his compassion, Opening the heart's lotus, Having paid homage to the feet of the Lama, I shall explain the supreme profound doctrine. Here, in explaining this Dohā, the Vajra Song, of the great accomplished master Nāgpopa, first, in the Indian language, it is called Dohākośa. Some translators translate Dohā as "verses," and some translate it as "inexhaustible." Sakya Paṇḍita said, "The Indian word Dohā, in Tibetan means natural and unadorned." As it is said, it is also so, meaning words from which meaning naturally arises. Many old Tibetan translators explain it as meaning "full." Tsetangpa Jeyönnu Pal establishes the thesis, saying: In Indian language, duha, means to pour. Dutor, meaning to go, is the meaning of going greatly. Like pouring milk abundantly, like a vessel being filled. Although he explains it thus, like the explanation of Uṣāṭara, it seems to confuse others, and especially, from the meaning of "full" to "pour," it is necessary to argue in a circular fashion, which is too far-fetched and does not fit, and it only causes futility. Kośa means treasury. Thus, that is the meaning of the name. Homage to glorious Heruka! This is a salutation of translation, but it seems that it also exists in the Indian original. Now, explaining the actual text, there are three parts: showing the difficulty of realizing that very reality, explaining that very reality in detail, and verses summarizing the meaning. The first part is: I am Skilled in the meaning of the sacred, I truly explain the pride of the world. If there is one among thousands, Who enters without impurity. By scriptures and ancient Vedas, They are proud of being wise, Like bees outside the ripening fruit of glory, They wander about. In these verses, the first two lines were translated by the translator Chökyong Zangpo as: "I am skilled in the meaning of the sacred, the people of the world are proud." The last two lines are, also known as Indian Vairocana, the accomplished master Vairocana Bajra.
Chinese
自生之作中说：犹如蜜蜂贪恋果实之甘甜，（众生）亦如是于外境中流转。此说易懂。所谓“世间”，指的是外道徒、声闻部派，以及自诩进入大乘二宗之徒，他们重视名相。虽然“世间”一词涵盖一切，但此处主要指称佛教中的世俗之人。他们各自安住于自己的位置，他人无法了解真相，自认为唯有自己精通至高之义，怀着极大的傲慢进行辩论。如此，声称证悟真如者甚多。那么，这些人真正证悟了胜义谛吗？并非如此。在如此众多的声称者中，或许仅有一人能进入无垢，即远离贪欲等烦恼尘垢的智慧之中。所谓“或许”，意味着在千百万之中，甚至可能连一个这样的人都没有。此处所说的“无垢”或“离尘”，指的是证见真谛或了悟实相。而其标准，并非仅限于普遍公认的见道位。从获得圆满次第的现证智慧开始，就能证悟真谛，并且在那时，烦恼也能如实地被调伏，因此也可以被视为“离尘”和“无垢”。如果连其界限都无法辨识，那么可以举例说明，比如金刚诵修持圆满，或者生起明咒次第的觉受，或者最初的善行圆满，并进入命勤修持等情况。对于细微的界限部分，则无法确定。第二段偈颂是对于外道徒的驳斥，即经文等。从字面意义上看，似乎只是将古代等知识渊博的傲慢者与比喻相结合，但其中蕴含着这样的意义：如前所述，这些外道徒并未证悟真如，他们所依据的是大自在天所说的十万部经文，以及包含四吠陀、六支、忆诵之书、六见论书，以及十八部古代《婆罗多》史诗、十四部修行之法和论典等。这些都是外道徒的
English
From the self-arisen work, it says: Like a bee drawn to the sweetness of ripe fruit, (sentient beings) similarly wander in external realms. This saying is easy to understand. The term "world" refers to non-Buddhists, the Shravaka schools, and those who claim to have entered the two Mahayana traditions, who emphasize terminology. Although the term "world" encompasses everything, here it primarily refers to worldly people within Buddhism. They each remain in their own positions, and others do not understand the truth, claiming that only they are skilled in the ultimate meaning, and they debate with great arrogance. Thus, there are many who claim to have realized suchness. But have these people truly realized the ultimate truth? No, they have not. Among so many claimants, perhaps only one might enter the stainless, that is, the wisdom free from the dust of afflictions such as desire. The word "perhaps" means that among millions, there might not even be one such person. Here, "stainless" or "free from dust" refers to seeing the truth or realizing the nature of reality. And its standard is not limited to the commonly known path of seeing. From the moment one attains the wisdom of direct experience in the completion stage, one can realize the truth, and at that time, afflictions can be subdued as they are, so it can also be considered "free from dust" and "stainless." If even its boundary cannot be recognized, then it can be illustrated by examples such as the completion of Vajra recitation, or the arising of experiences in the mantra stages, or the initial completion of virtuous deeds, and entering into life-force practices, and so on. There is no certainty regarding the subtle aspects of the boundary. The second verse is a refutation of non-Buddhists, that is, scriptures and so on. Literally, it seems to be merely combining metaphors with arrogant people who are knowledgeable about ancient times, but within it lies the meaning that, as mentioned above, these non-Buddhists have not realized suchness. They rely on the hundred thousand sections of scriptures spoken by the Great Powerful Lord, as well as the four Vedas, six branches, books of remembrance, the six schools of thought, the eighteen ancient Bharata epics, and the fourteen treatises on practice and doctrine. These are all non-Buddhist.